Ι. Κτενίδης, Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ένωσης, 2022


Ι. Κτενίδης, Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ένωσης, 2022

Η χρηματοοικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας προκάλεσε την μεταρρύθμιση του νομοθετικού πλαισίου για τη λειτουργία των τραπεζών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (των «απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας») και την υιοθέτηση, για πρώτη φορά, ευρωπαϊκών κανόνων για την τραπεζική εξυγίανση. Παράλληλα, σχεδιάσθηκε εκ νέου το ευρωπαϊκό σύστημα εφαρμογής της τραπεζικής νομοθεσίας και μεταφέρθηκε στο επίπεδο της Ένωσης η βασική ευθύνη για την εφαρμογή της, ιδίως για τις τράπεζες της Ευρωζώνης. Η πορεία αυτή ολοκληρώθηκε με τη θεσμοθέτηση και τη λειτουργία του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού και του Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης, που συγκροτούν τους δύο πυλώνες της Τραπεζικής Ένωσης.

Η λειτουργία, για περισσότερο από μια πενταετία, των νέων θεσμών και η σημαντική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης την περίοδο αυτή, επιτρέπουν μια συνολική προσέγγιση, από νομική σκοπιά, της Τραπεζικής Ένωσης, που επιχειρείται με την παρούσα μελέτη. Για να γίνει κατανοητή η λειτουργία των νέων μηχανισμών, η μελέτη αναπτύσσει τις βασικές έννοιες του ευρωπαϊκού δικαίου των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας και της τραπεζικής εξυγίανσης, εξετάζει τα ζητήματα κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης και των εθνικών αρχών και επισημαίνει τις καινοτομίες που εισάγει στο ευρωπαϊκό δίκαιο η Τραπεζική Ένωση. Ειδική αναφορά γίνεται στο εθνικό δίκαιο μεταφοράς των ευρωπαϊκών κανόνων και στις αρμοδιότητες της Τράπεζας της Ελλάδος στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών μηχανισμών. Στο κύριο μέρος της μελέτης αναλύεται ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός και ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης, με έμφαση στα διαδικαστικά και ουσιαστικά δικαιώματα των εμπλεκομένων ιδιωτών (των τραπεζών, των μετόχων και των πιστωτών τους) και στην έννομη προστασία τους.

Πληροφορίες έκδοσης

Τίτλος
Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ένωσης
© 2022
Συγγραφέας
ISBN
978-960-648-498-8
Σελίδες
ΧΧ + 394
Τιμή
€ 50,00
Σε απόθεμα

Πίνακας περιεχομένων   +

Περιεχόμενα

Πρόλογος

Κυριότερες Συντομογραφίες

Εισαγωγικές παρατηρήσεις: Ευρωπαϊκό δημόσιο τραπεζικό δίκαιο, προληπτική εποπτεία, τραπεζική εξυγίανση και Τραπεζική Ένωση

Ι.

Η ιστορική διαμόρφωση

του ευρωπαϊκού δημόσιου τραπεζικού δικαίου

1. Τα στάδια εξέλιξης του ευρωπαϊκού δημόσιου τραπεζικού δικαίου

2. Η υιοθέτηση των βασικών αρχών (1973-1994)

2.1.

Η αρχική έμφαση στη διασυνοριακή πτυχή της τραπεζικής δραστηριότητας: η λειτουργία του δικαιώματος εγκατάστασης, η απελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων και η εισαγωγή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης

2.2.

Η θέσπιση του βασικού κανονιστικού πλαισίου λειτουργίας των τραπεζών: αδειοδότηση, ίδια κεφάλαια, κεφαλαιακή επάρκεια, μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα

2.3. Το ευρωπαϊκό δημόσιο τραπεζικό δίκαιο στη τέλος του πρώτου σταδίου

3.

Η ΟΝΕ και η εμβάθυνση του ευρωπαϊκού δημόσιου τραπεζικού δικαίου (1993-2009)

3.1.

Η θέσπιση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και το τραπεζικό σύστημα: Η νομική βάση για τη μεταφορά ορισμένων αρμοδιοτήτων εφαρμογής του δικαίου των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας από τις εθνικές αρχές στην ΕΚΤ

3.2.

Οι πρώτες κοινοτικές ρυθμίσεις για τα συστήματα εγγύησης καταθέσεων και για την εξυγίανση των πιστωτικών ιδρυμάτων και η εξέλιξη της νομοθεσίας για τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας

3.3.

Οι αρμοδιότητες των εθνικών εποπτικών αρχών πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007 και το κοινοτικό τραπεζικό δίκαιο: το ελληνικό παράδειγμα, η «διαδικασία Lamfalussy», η θέσπιση «τεχνικών προσαρμογών» και η διεθνής πρακτική

ΙΙ.

Η οικονομική κρίση και η νομοθεσία

για τη διατήρηση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας

1.

Η χρηματοπιστωτική κρίση και η θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας: Η έκθεση της επιτροπής de Larosière, η αντικατάσταση της διαδικασίας Lamfalussy και η ανάδειξη της χρηματοοικονομικής σταθερότητας σε βασικό στόχο του ευρωπαϊκού τραπεζικού δικαίου

2.

Η «μακροπροληπτική επίβλεψη» του χρηματοοικονομικού συστήματος προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι συστημικοί κίνδυνοι που απειλούν χρηματοοικονομική σταθερότητα στην Ένωση: Σύσταση, νομική φύση και αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου και ο ρόλος της ΕΚΤ

3.

Χρηματοοικονομική σταθερότητα και μικροπροληπτική εποπτεία: Ίδρυση και αρμοδιότητες των Ευρωπαϊκών Εποπτικών Αρχών και, ειδικότερα, της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών

4.

Η μετάβαση από τη χρηματοπιστωτική κρίση στην κρίση χρέους της Ευρωζώνης: Η χρηματοοικονομική σταθερότητα στο επίκεντρο των μεταρρυθμίσεων του δικαίου της ΟΝΕ

ΙΙΙ.

Η ίδρυση της Τραπεζικής Ένωσης

1.

Η «ασυμμετρία» ανάμεσα στο δίκαιο της εσωτερικής αγοράς τραπεζικών δραστηριοτήτων και στις ρυθμίσεις της ΟΝΕ: O αποκαλούμενος «φαύλος κύκλος τραπεζών και δημοσίου χρέους»

2.

Η πολιτική συγκυρία της ίδρυσης της Τραπεζικής Ένωσης και η αναφορά στον «διαμοιρασμό» υποχρεώσεων και κινδύνων μεταξύ των κρατών μελών

3.

Οι «πυλώνες» της Τραπεζικής Ένωσης μεταξύ θεσμικής εξέλιξης και καινοτομίας

4.

Θεσμική ισορροπία και Τραπεζική Ένωση: Οι νομικές βάσεις, τα όργανα και η οργάνωση του ενωσιακού συστήματος εποπτείας και εξυγίανσης

4.1.

Ο ρόλος της ΕΚΤ στην άσκηση των αρμοδιοτήτων εποπτείας και εξυγίανσης: νομικές παράμετροι και οικονομικά δεδομένα

4.2.

Ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός: Νομικές βάσεις, βασικές πράξεις, αρμόδια όργανα και αρχές, βασικά οργανωτικά χαρακτηριστικά

4.3.

Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης και το Ενιαίο Ταμείο Εξυγίανσης: Προαπαιτούμενα, βασικές πράξεις και νομικά ερείσματα

ΙV.

Το ουσιαστικό κανονιστικό υπόβαθρο

της Τραπεζικής Ένωσης

1.

Το ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων: Έννοια, περιεχόμενο, βασικοί καλυπτόμενοι τομείς και σχέση με την Τραπεζική Ένωση

2.

Οι βασικές νομοθετικές πράξεις: Ιστορικά, γενικά και οργανωτικά στοιχεία

3. Βασικά στοιχεία του δικαίου των απαιτήσεων προληπτικής εποπτείας

3.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

3.2.

Αδειοδότηση, διασυνοριακή δραστηριότητα και καταμερισμός εποπτείας

3.3. Απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων και δείκτης μόχλευσης

3.4. Απαιτήσεις ρευστότητας και μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα

3.5. Μακροπροληπτικές ρυθμίσεις: Κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας

4. Βασικά στοιχεία του δικαίου της τραπεζικής εξυγίανσης

4.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

4.2. Στόχοι, προϋποθέσεις και αρχές της εξυγίανσης

4.3.

Δράσεις, εργαλεία εξυγίανσης, απομείωση ή μετατροπή, αποτιμήσεις και επέμβαση σε περιουσιακά δικαιώματα

4.4. Χρηματοδοτικές ρυθμίσεις

5. Σημεία επαφής προληπτικής εποπτείας και εξυγίανσης

5.1.

Πρόληψη και προετοιμασία της εξυγίανσης: Σχεδιασμός της ανάκαμψης και της εξυγίανσης και μέτρα έγκαιρης παρέμβασης

5.2. Απαιτήσεις ελάχιστων ιδίων κεφαλαίων και επιλέξιμων υποχρεώσεων

V.

Ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός

1.

Αρμοδιότητες και εξουσίες της ΕΚΤ και των εθνικών εποπτικών αρχών στο πλαίσιο του ΕΕΜ

1.1.

Το αντικείμενο, η εμβέλεια του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού και το σύστημα κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΚΤ και των εθνικών αρχών

1.2.

Οι άμεσες εποπτικές αρμοδιότητες της ΕΚΤ: η διάκριση των πιστωτικών ιδρυμάτων σε σημαντικά και λιγότερο σημαντικά

2. Οι εξουσίες της ΕΚΤ

2.1.

Η θεμελίωση των εξουσιών της ΕΚΤ και οι «εθνικές» εξουσίες της ειδικότερα

2.2.

Οι συγκεκριμένες εξουσίες με τις οποίες εξοπλίζει ο κανονισμός ΕΕΜ την ΕΚΤ: εξουσίες έρευνας και «ειδικές εποπτικές εξουσίες»

2.3.

«Κοινές διαδικασίες» αδειοδότησης, ανάκλησης άδειας λειτουργίας και αξιολόγησης απόκτησης ειδικών συμμετοχών και διαδικασίες «ευρωπαϊκού διαβατηρίου»

2.4.

Εξουσίες λήψης μέτρων του «Πυλώνα 2» και επιβολής χρηματικών κυρώσεων

2.5.

Οι αρμοδιότητες των εθνικών αρμόδιων αρχών στο πλαίσιο του ΕΕΜ και οι εξουσίες παρέμβασης της ΕΚΤ

3. Ρυθμίσεις διακυβέρνησης

3.1.

O διαχωρισμός της εκτέλεσης των καθηκόντων προληπτικής εποπτείας από την άσκηση της νομισματικής πολιτικής και ο ρόλος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ

3.2. Εποπτικοί έλεγχοι και μεικτές εποπτικές ομάδες

3.3.

Ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συστήματος Χρηματοοικονομικής Εποπτείας

3.4. Λογοδοσία

4. Έννομη προστασία

4.1. Διαδικαστικές εγγυήσεις και επανεξέταση

4.2. Δικαστικός έλεγχος

VI.

Ο Ενιαίος Μηχανισμός Εξυγίανσης

1.

Το αντικείμενο του Ενιαίου Μηχανισμού Εξυγίανσης, η κατανομή αρμοδιοτήτων και οι βασικές διαφοροποιήσεις από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό

2. Οι εξουσίες του Συμβουλίου Εξυγίανσης

2.1. Οι πράξεις του Συμβουλίου Εξυγίανσης

2.2.

Εξουσίες έρευνας και επιβολής χρηματικών κυρώσεων του Συμβουλίου Εξυγίανσης

2.3.

Οι εξουσίες των εθνικών αρχών εξυγίανσης και η συνεργασία με το Συμβούλιο Εξυγίανσης

2.4.

Οι εξουσίες της Επιτροπής και του Συμβουλίου και ο ρόλος της ΕΚΤ: θεσμική ισορροπία και κεντροποίηση της εξυγίανσης

3.

Το Συμβούλιο Εξυγίανσης: σύνθεση, λήψη αποφάσεων, ανεξαρτησία και λογοδοσία

4.

Η χρήση του Ενιαίου Ταμείου Εξυγίανσης, η προσφυγή στον μηχανισμό ασφαλείας του ΕΜΣ και η λειτουργία του δανειστή έσχατης ανάγκης: ζητήματα ολοκλήρωσης του εγχειρήματος της Τραπεζικής Ένωσης

5. Έννομη προστασία

5.1. Διαδικαστικές εγγυήσεις και διοικητική προσφυγή

5.2. Δικαστικός έλεγχος

Νομολογία

Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Γενικό Δικαστήριο

Βιβλιογραφία

Ελληνική

Ξενόγλωσση

Ευρετήριο

Τύπος περιεχομένου

Κατηγορίες

Προσθήκη στο καλάθιΠροσθήκη στο καλάθι Προσθήκη στη λίστα επιθυμητώνΠροσθήκη στη λίστα επιθυμητών

Σχετικές εκδόσεις

Α. Δεδούλη-Λαζαράκη, Η επιρροή του
Στο παρόν έργο παρουσιάζονται με συστηματικότητα και περισσή ενάργεια οι απαρχές της εμφάνισης της θεωρίας του Ordoliberalism, στις σχέσεις που αναπτύσσει με συγγενείς ή και...
Μ. Παπαγεωργίου, Η Προστασία του Περιβάλλοντος και η Οικονομική Ελευθερία: Από τη σύγκρουση συμφερόντων στη Βιώσιμη Ανάπτυξη, 2022
Η Moνογραφία πραγματεύεται τις σύγχρονες πτυχές του δικαίου της Βιώσιμης Ανάπτυξης κατά την πολυδιάστατη εξέλιξή του μέσα στο χρόνο. Πέρα από την ανάλυση των συνθηκών της...
Ι. Σαρμάς, “Η Ένωση δικαίου”, 2022
«Η Ένωση δικαίου» είναι ο δεύτερος τόμος της σειράς «Τα μεγάλα θέματα της νομολογίας», με τον οποίο και ολοκληρώνεται η σειρά, αφού προηγουμένως κυκλοφόρησαν ο πρώτος, «Εμείς...
Α. Τσαδήρας, Εισαγωγή στο Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την βοήθεια πρακτικών ασκήσεων, 2022
Η διείσδυση του Ενωσιακού Δικαίου στις εθνικές έννομες τάξεις και κατ’ επέκταση στην καθημερινότητά μας είναι τόσο δραστική, ώστε είναι πλέον αδιανόητο να μπορεί κανείς να...
Centre of International and European Economic Law/Fritz Thyssen Stiftung, Mutual trust in times of crisis of EU values, 2021
The theory that Europe is deeply divided over the understanding of fundamental values calls inevitably for the questioning of the core principles of the European...