Σ. Μηναΐδης, Η λειτουργία της Βουλής την περίοδο της πανδημίας COVID-19, 2023


Σ. Μηναΐδης, Η λειτουργία της Βουλής την περίοδο της πανδημίας COVID-19, 2023

1.Την οξεία και εν πολλοίς αναμενόμενη χρηματοπιστωτική και δημοσιονομική κρίση της περιόδου 2010-2018, διαδέχθηκε σχεδόν άμεσα ή θανατηφόρα πανδημική κρίση Covid – 19. Το δόγμα «ουδείς άτρωτος ενώπιον του ιικού εχθρού» -που ενεργοποιούσε ιδιότυπα υγειονομικά πειράματα- ανέδειξε σημαντικά διακυβεύματα από τα οποία δεν εξαιρέθηκαν οι πολιτικοί θεσμοί.

Ειδικά η Βουλή, λόγω της θεσμικής της σημασίας που προσδίδει προστιθέμενη αξία στο δημοκρατικό πολίτευμα, δεν θα μπορούσε να τεθεί στο απυρόβλητο της κρίσης. Συνεπώς, η ανάγκη λήψης ειδικών μέτρων για την προστασία της ζωής και της υγείας των βουλευτών και των συντρεχόντων στις ενδοκοινοβουλευτικές διαδικασίες είχε καταστεί επιτακτικά αναγκαία. Eνώ, η υποβολή σε πολλαπλή και προφανή δοκιμασία αδιαπραγμάτευτων θεσμικών κεκτημένων δεν μπορούσε να επικαλύψει το πολιτικό τίμημα των επιβληθέντων μέτρων, ούτε η εξαιρετικότητά τους να μετουσιωθεί σε μια «νέα κανονικότητα»· ενδεικτικές αυτών είναι οι περιπτώσεις της εκ του μακρόθεν διαλογικότητας των βουλευτών προκειμένου να υποκαταστήσουν την εκ του σύνεγγυς ανάδειξη διαλεκτικών συνθέσεων και η μείωση της ποιότητας του δημόσιου πολιτικού τους λόγου, που περιόριζε σημαντικά τα περιθώρια του αξιακού συστήματος της ενδοκοινοβουλευτικής δημοκρατίας, με συνέπεια να καθίσταται επισφαλής η δημοκρατική νομιμοποίηση του θεσμού.

Προς τούτο, η καθιέρωση, ο αναπροσδιορισμός και η κατάργηση της ενδοκοινοβουλευτικού χαρακτήρα ειδικής υγειονομικής προστασίας όφειλαν να συνιστούν αποκύημα μιας εξαιρετικής διαχείρισης των μελών της Διάσκεψης των Προέδρων και του Προέδρου της Βουλής εδραιωμένης στις αρχές της αναλογικότητας και προσφορότητας, καθώς και του επιβεβλημένου διαλόγου με εκπροσώπους της ιατρικής επιστήμης και τα σχετικά μέτρα να υπόκεινται στον διαρκή έλεγχο και στην κριτική των κομμάτων με προσφυγή στις διαδικασίες άσκησης κοινοβουλευτικού ελέγχου. ΄Ετσι, ώστε να μη διακυβεύονται οι θεμελιώδεις αρχές της αντιπροσωπευτικής - κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και ο αξιακός χαρακτήρας της Βουλής αναφορικά με την παραγωγή νομικοπολιτικού πολιτισμού. ΄Αλλωστε, ήταν πρόσφατο το παράδειγμα της ακολουθίας αντιδημοκρατικών πρακτικών από κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης (Ουγγαρίας), του οποίου ο Πρωθυπουργός (΄Ορμπαν), επικαλούμενος την ανάγκη προσαρμογής της βούλησης του Εκλογικού Σώματος στις εκάστοτε συγκυρίες και τις διευρυμένες αρμοδιότητες της Κυβέρνησής του –μεταξύ αυτών την δογματικού χαρακτήρα αρχή της «salus populi suprema lex esto”-, ανέστειλε τη λειτουργία του Κοινοβουλίου και κυβέρνησε μέσω διαταγμάτων.

2. Στο παρόν εγχείρημα -του Σίμου Μηναΐδη, Ομότιμου Καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ.-, χωρίς να παραβλέπονται οι αρνητικές συνέπειες της επιβολής περιοριστικών μέτρων λόγω του Covid – 19 στον δημοκρατικό – δικαιοκρατικό χαρακτήρα του πολιτεύματος, οι σχετικές αναπτύξεις επικεντρώνονται στα μέτρα που εφαρμόστηκαν εντός του Κοινοβουλίου, προκειμένου να καταστεί απευκταία η έκβαση της υψηλής μεταδοτικότητας και νοσηρότητας του ιού.

Eιδικότερα, η διάρθρωση της ύλης εμφανίζει την εξής ακολουθία:

Στο πρώτο μέρος, αναλύονται οι διακυμάνσεις σημαντικών ρυθμίσεων του Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των αντίστοιχων των Ευρωπαϊκών Κοινοβουλίων λόγω του Covid – 19.

Στο δεύτερο μέρος, οι συναφείς προς τις ανωτέρω αξιολογήσεις επικεντρώνονται στην Ελληνική Βουλή. Eνώ, στα επιμέρους κεφάλαιά του, τεκμηριώνεται η αδυναμία αναστολής των εργασιών της κοινοβουλευτικής συνόδου για «σπουδαίο» ή «εξαιρετικό» λόγο και αναπτύσσονται τα σημαντικότερα διακυβεύματα ενδοκοινοβουλευτικού χαρακτήρα και οι παρεπόμενες αυτών «υγειονομικές δικλείδες ασφαλείας», όπως οι προσθήκες που εμφιλοχώρησαν στον ΚτΒ. Αξιομνημόνευτη κρίθηκε η κωδικοποίηση των σχετικών μέτρων ετοιμότητας του Κοινοβουλίου, καθώς και η αξιολόγηση του παραχθέντος κοινοβουλευτικού έργου. Στο καταληκτικό κεφάλαιο του δεύτερου μέρους εξετάζονται οι συνταγματικοί προβληματισμοί που ανέκυψαν από την επιβολή των προστατευτικών – περιοριστικών μέτρων, οι οποίοι συνιστούσαν ένα ιδιότυπο και πρωτόγνωρο πείραμα πολιτικού αυτοπεριορισμού και χαρακτηρίστηκαν ως «αποκλίνουσες» τάσεις από τον δημοκρατικό, κοινοβουλευτικό και φιλελεύθερο χαρακτήρα του πολιτεύματος.

3. Κατά την ανάλυση των επιμέρους θεματικών παρεισέφρησαν διαπιστώσεις αδυναμιών και επισφαλειών του κοινωνικού, πολιτικού και κοινοβουλευτικού συστήματος, που στην κοινωνική συνείδηση καταγράφηκαν όχι απλώς ως επαναφορά στην κανονικότητα, αλλά ως ευκαιρία διάνοιξης μιας πιο ευοίωνης προοπτικής των προταγμάτων (δημόσια υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση, εργασία, περιβάλλον, κοινωνική αλληλεγγύη και συνεργασία) που η σημασία αλλά και η ευαλωτότητά τους κατέστησαν πληρέστερα αντιληπτές την περίοδο της υποχρεωτικής κοινωνικής αποστασιοποίησης λόγω της πανδημικής κρίσης. ΄Αλλωστε, οι κρίσεις εν γένει υπήρξαν εν εξελίξει ανταγωνιστικές έως υπονομευτικές της «δογματικής κανονικότητας», αλλά και υπομνηματικές της ανάγκης για την ουσιαστική της πληρότητά.

Στο πλαίσιο της εν λόγω εκτίμησης επιχειρήθηκε:

Α) η συστηματική αξιολόγηση των αιτίων που καθιστούν ευάλωτες τις κοινωνίες και τις πολιτικές επίλυσης των προβλημάτων τους ακόμη και σε περιόδους κανονικότητας, καθώς και

Β) οι εμπειρίες προηγηθέντων κρίσεων, προκειμένου να αναδειχθούν πολιτικές – προτάγματα για την αντιμετώπιση παρόμοιων καταστάσεων, με την απαιτούμενη επίγνωση, ότι: το απροσδόκητο και ανέλεγκτο, που συνθέτουν τον πυρήνα των έκτακτων περιστάσεων, διεκδικούν, πλέον, σημαίνοντα ρόλο εντός της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας.

4. Η αντιμετώπιση της κρίσης του κοινοβουλευτισμού και η αποκατάσταση και εμπέδωση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους πολιτικούς θεσμούς αποτελούν, διαχρονικά, προϋποθέσεις κομβικής σημασίας για την εκπόνηση αρχιτεκτονικών ασφάλειας και επιτυχούς αντιμετώπισης των εν γένει κρίσεων της εποχής μας. ΄Αλλωστε, στα πλαίσια του ενδοκοινοβουλευτικού γίγνεσθαι ιεραρχείται, πρόδηλα, η διαδραστικότητα των σχέσεων πολιτικής και κοινωνίας.

Με γνώμονα την εν λόγω εκτίμηση, η Βουλή οφείλει να επιδεικνύει συνεχή ετοιμότητα και επινοητικότητα για την αντιμετώπιση των κινδύνων αποσταθεροποίησής της, ιδίως αυτών που ανάγονται στην υπαρξιακή κρισιμότητά της.

Τούτο καταδεικνύει και τη σημασία της τήρησης των αυστηρών μέτρων αναχαίτισης και αποκλιμάκωσης των κρουσμάτων της πανδημίας Covid - 19 εντός του Κοινοβουλίου, που απέβλεπαν στη διαφύλαξη των νευραλγικών πλεονεκτημάτων της λειτουργικότητάς του, της θεσμικής αποστολής των βουλευτών, εν τέλει της δημοκρατίας.

Edition info

Title
Η λειτουργία της Βουλής την περίοδο της πανδημίας COVID-19
Τα διακυβεύματα και η συνταγματική αποτίμηση των μέτρων προστασίας τους
© 2023
Author
ISBN
978-960-648-698-2
Pages
271
Price
€ 32.00
In stock

Table of contents   +

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

1. Ελληνόγλωσσες

2. Ξενόγλωσσες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ - ΜΕΛΩΝ

ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄: ΟΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ H ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ

1. Η Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με την τροποποίηση του Κανονισμού του, προκειμένου να δια­σφαλιστεί η λειτουργία του σε έκτακτες συνθήκες (2020/2098/REG)

Α. Τα έκτακτα μέτρα και η διαδικασία λήψης αυτών

Β. Το καθεστώς της εξ αποστάσεως συμμετοχής των μελών του Ευρω­παϊκού Κοινοβουλίου στις εργασίες του

Γ. Η διεξαγωγή της περιόδου συνόδου ή συνεδρίασης σε χωριστές αίθου­σες συνεδριάσεων

2. Η Απόφαση του Προέδρου του Eυρωπαϊκού Κοινοβουλίου David Maria Sassoli της 2ας Σεπτεμβρίου 2021, σχετικά με τα έκτακτα μέτρα, τα οποία του επιτρέπουν να εκτελεί τα καθήκοντά του και να ασκεί τα προ­νόμιά του δυνάμει των Συνθηκών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄: ΤΑ ΕΚΤΑΚΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΕΛΑΒΑΝ ΤΑ ΚΟΙΝΟ­ΒΟΥΛΙΑ ΚΡΑΤΩΝ - ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ EΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

1. Η κατάταξή τους

2. Η επ’ αόριστον παράταση του καθεστώτος έκτακτης ανάγκης στην Ουγ­γα­ρία

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΟΥΛΗ ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

(ΕΙΔΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄: Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΑΝΑΣΤΟΛΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥ­ΛΕΥ­ΤΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΓΙΑ «ΣΠΟΥΔΑΙΟ» ΄Η «ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ» ΛΟΓΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄: ΤΑ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑΤΑ

1. Η ζωή και η υγεία των βουλευτών, των μελών του Υπουργικού Συμβου­λίου και του προσωπικού της Βουλής

2. Η απρόσκοπτη και αδιάλειπτη εκδήλωση της λειτουργικής συμπερι­φοράς των βουλευτών

3. Η εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία της Βουλής

4. Η ασφάλεια του κράτους και του φιλελεύθερου, δημοκρατικού και κοι­νο­βουλευτικού χαρακτήρα του πολιτεύματος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄: ΟΙ ΟΡΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΣΕ ΠΕΡΙ­ΠΤΩΣΕΙΣ ΕΠΙΔΗΜΙΑΣ Ή ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΗΣ

1. Ο καθοριστικός ρόλος της Διάσκεψης των Προέδρων για τη λήψη των σχετικών αποφάσεων

2. Η δυνατότητα συμμετοχής των βουλευτών με επιστολική ψήφο στις ονομαστικές ψηφοφορίες, καθώς και όταν απαιτείται ειδική πλειοψηφία για τη λήψη αποφάσεων

Α. Η διαμόρφωση της σχετικής διάταξης στην Ολομέλεια της Βουλής.

Β. Η σημασία των ονομαστικών ψηφοφοριών για την τύχη των νομο­σχεδίων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄: Η ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΤΟΙΜΟ­ΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΥΣ ΤΟΥ ΚΟΙ­ΝΟ­ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄: ΤΑ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙ­ΜΑΧΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. Στο πλαίσιο των νομοθετικών διαδικασιών

2. Στο πλαίσιο των διαδικασιών κοινοβουλευτικού ελέγχου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΑΝΑ­ΓΟ­ΜΕΝΟΙ ΣΕ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ, ΚΟΙΝΟ­ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΟΥ ΠΟ­ΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ, ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ - ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ, ΙΔΙΩΣ, ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

1. Στη διακύβευση του δημοκρατικού χαρακτήρα του πολιτεύματος

Α. Στην αντιπροσωπευτική και κοινοβουλευτική αρχή του Συντάγματος

Β. Στην αρχή της δημοσιότητας των συνεδριάσεων της Βουλής

Γ. Στην παρουσία των βουλευτών στις συνεδριάσεις της Βoυλής και στην ποιότητα του κοινοβουλευτικού διαλόγου

Δ. Στην αμεσότητα των βουλευτών με τα μέλη του Εκλογικού Σώματος

2. Στην αποδυνάμωση της Βουλής κατά την άσκηση της νομοθετικής λει­τουργίας

Α. Η περιστολή του νομοθετικού έργου

Β. Η συχνή προσφυγή στη διαδικασία έκδοσης πράξεων νομοθετικού περιεχομένου

Γ. Η πλησμονή των Υπουργικών Αποφάσεων που εκδόθηκαν βάσει εξουσιοδοτήσεων τις οποίες προέβλεπαν οι Πράξεις Νομοθετικού Πε­ριεχομένου

3. Στη διακύβευση του φιλελεύθερου χαρακτήρα του πολιτεύματος

Α. Στο περιεχόμενο των εκδοθέντων Πράξεων Νομοθετικού Περιεχο­μένου και των συναφών Υπουργικών Αποφάσεων

Γ. Στην τροποποίηση εφαρμοστικών νόμων

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΤΕΚΜΗΡΙΑ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Ελληνόγλωσση, ξενόγλωσση)

1. Πηγές

2. Βιβλία

3. Άρθρα

4. Συνεντεύξεις

ΕΥΡΕΤΗΡΙΑ

1. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟ

Α. Συνταγματικών διατάξεων

Β. Διατάξεων Κανονισμού της Βουλής

α. Μέρος Α΄ (Κοινοβουλευτικό)

β. Μέρος Β΄ (Προσωπικό)

Γ. Δικαστικών αποφάσεων

α. Συμβουλίου της Επικρατείας

2. ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Content type

Categories

 
Add to cart Add to wishlist
 

Related editions

Γ. Ζώης, Δίκαιο της Ανάγκης, κατάσταση πολιορκίας και έκτακτη νομοθετική διαδικασία, 2024
Μια πρωτότυπη ανάλυση των θεσμών του Δικαίου της Ανάγκης με έμφαση στην εξέλιξή τους και τη συγκριτική έρευνα
Ο Κανονισμός της Βουλής, 4η έκδ., 2024
Series: Σύγχρονη Νομοθεσία, #30
Στον τόμο περιέχεται το Πρώτο Μέρος, το γνωστό και ως Κοινοβουλευτικό, του Κανονισμού της Βουλής των Ελλήνων, δηλαδή οι ρυθμίσεις που διέπουν την οργάνωση και τη λειτουργία...
Πολυκώδικας, 17η έκδ., 2024
Series: Σύγχρονη Νομοθεσία, #5
Κυκλοφορεί η νέα έκδοση του Πολυκώδικα με όλες τις νομοθετικές μεταβολές μέχρι και τον Ν. 5111/2024. Σε μια περίοδο αλλεπάλληλων και ουσιαστικών νομοθετικών μεταβολών με...
Β. Σωτηρόπουλος, ΛΟΑΤΚΙ+ Δικαιώματα & Ελευθερίες, 2024
Συστηματική παρουσίαση της νομοθεσίας και της νομολογίας για τα δικαιώματα στον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα, την έκφραση και τα χαρακτηριστικά φύλου