Ενέργεια & Δίκαιο (Ενέργεια&Δίκαιο)


Ενέργεια & Δίκαιο, 33 (2021)

Στο νέο τεύχος του περιοδικού µας περιλαµβάνονται τα άρθρα «Οικιακός-Τελικός Πελάτης Ενέργειας και πολιτική προστασίας του καταναλωτή στην ΕΕ» του Π. Αργαλιά, «Green Deal - Μια Πράσινη Ευρωπαϊκή Συµφωνία για την Ενέργεια: το Ελληνικό Περιβάλλον εφαρµογής» των Αλεξία Τροκούδη και Εµµανουήλ Χουρµούση, «Ελληνική νοµοθεσία για την ασφάλεια στις υπεράκτιες εγκαταστάσεις άντλησης πετρελαίου» της Αργυρώς Κεπεσίδη και «Η περιβαλλοντική φορολογία στο ευρωπαϊκό δίκαιο: οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ) επί των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας» της Μαρίας Καρβουντζή. Προτάσσεται το άρθρο της Μαγδαληνής-Χριστίνας Βλάχου-Βλαχοπούλου «Η πορεία της ενέργειας στο παράγωγο ενωσιακό δίκαιο: από τις απαρχές της απελευθέρωσης στο Χειµερινό Πακέτο», το οποίο δηµοσιεύεται εκ νέου, διότι, κατά την προηγουµένη δηµοσίευσή του στο αµέσως προηγούµενο τεύχος του περιοδικού µας, εκ τεχνικού λάθους είχαν παραληφθεί οι υποσηµειώσεις του. Η αρθρογραφία κλείνει µε το εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο του Κοµνηνού Κόµνιου «Quo vadis Energy Charter Treaty? Σκέψεις µε αφορµή την απόφαση “Komstroy” του ∆ΕΕ» µε αφορµή την πρόσφατη απόφαση του ∆ΕΕ της 2ας Σεπτεµβρίου 2021 στην υπόθεση C‑741/19 επί προδικαστικών ερωτηµάτων διαιτητικού δικαστηρίου, η οποία δηµοσιεύεται στην ενότητα της ενωσιακής νοµολογίας του παρόντος τεύχους.

Από την εθνική νοµολογία περιλαµβάνονται οι αποφάσεις του Συµβουλίου της Επικρατείας 2118/2020 επί αίτησης αναίρεσης κατά της 990/2016 απόφασης του ∆ιοικητικού Εφετείου Αθηνών κατά πράξεων της ΡΑΕ που κατ’ εφαρµογή των διατάξεων του ν. 4001/2011 ήλεγξε την αίτηση-δήλωση ετοιµότητας της αναιρεσείουσας εταιρείας για τη σύνδεση φωτοβολταϊκού σταθµού µε το δίκτυο για την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας και έκρινε ότι κατά το χρόνο υποβολής της δήλωσης αυτής δεν συνέτρεχαν οι εκ του νόµου αναγκαίες προϋποθέσεις για τη σύνδεση του επίµαχου σταθµού µε το δίκτυο ηλεκ-
τρικής ενέργειας· 122/2021, η οποία αφορά αίτηση ακύρωσης δύο ενηµερωτικών σηµειωµάτων της ΛΑΓΗΕ ΑΕ, µε τα οποία προσδιορίσθηκε το πληρωτέο στην αιτούσα εταιρεία ποσό και δυνάµει αυτής της δικαστικής απόφασης η υπόθεση παραπέµπεται στην Ολοµέλεια· 196/2021 επί αίτησης ακύρωσης υπουργικής απόφασης καταργούσας το ειδικό τιµολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας οικιακής χρήσης των πολύτεκνων οικογενειών και παραπέµπει το ζήτηµα στην Ολοµέλεια. Ακόµη, περιλαµβάνονται οι αποφάσεις του ∆ιοικητικού Εφετείου 2695/2020 επί προσφυγής κατά πράξης της ΡΑΕ περί έγκρισης του Ετησίου Κόστους 2018 για το Ελληνικό ∆ίκτυο ∆ιανοµής Ηλεκτρικής Ενέργειας (Ε∆∆ΗΕ)· 190/2021 επί προσφυγής κατά της έγκρισης από τη ΡΑΕ του προσωρινού ανταλλάγµατος για την κάλυψη των δαπανών παροχής ΥΚΩ για τα έτη 2014, 2015 και 2016· 950/2021 επί προσφυγής της ∆Ε∆∆ΗΕ κατά απόφασης της ΡΑΕ για τον προσδιορισµό της ποσότητας και της αξίας της µη καταγραφείσας ποσότητας ηλεκτρικού ρεύµατος που καταναλώτρια υπέκλεψε από την προσφεύγουσα. Περαιτέρω, περιλαµβάνονται η 1611/2021 απόφαση του Τριµελούς Εφετείου Αθηνών επί έφεσης κατά πρωτόδικης απόφασης περί απόρριψης δύο αγωγών πελάτη προµηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας κατά του προµηθευτή αυτού για την αποζηµίωση λόγω των ειδικών τιµολογήσεων για ΥΚΩ, οι οποίες ερείδονταν σε υπουργικές αποφάσεις που ακυρώθηκαν από το Συµβούλιο της Επικρατείας µε σχόλιο του Χάρη Συνοδινού, και η 2/2021 απόφαση του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Καλαβρύτων επί αίτησης ασφαλιστικών µέτρων βάσει του άρθρου 57 του ΑΚ κατά της τοποθέτησης δύο πυλώνων µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας του Α∆ΜΗΕ, η εγκατάσταση και λειτουργία των οποίων έχει αδειοδοτηθεί µε ΑΕΠΟ, µε σχόλιο του Απόστολου Σίνη.

Από την ενωσιακή νοµολογία περιλαµβάνονται, πέραν της ανωτέρω αναφεροµένης απόφασης του ∆ικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση C‑741/19, οι αποφάσεις του ιδίου ∆ικαστηρίου επί των υποθέσεων C‑220/19, επί της ερµηνείας ως προς την έννοια, τη φύση και τη δοµή του φόρου επί της αξίας της παραγόµενης ηλεκτρικής ενέργειας και δη ανάλυσης ως προς τον φόρο επί της παραγόµενης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές και από µη ανανεώσιµες πηγές, και C‑771/18 αναφορικά µε τις προϋποθέσεις πρόσβασης στα δίκτυα µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, µε το κόστος και τον καθορισµό των τελών πρόσβασης στα δίκτυα και τα µέσα παροχής έννοµης προστασίας κατά το εσωτερικό δίκαιο. Ακόµη, περιλαµβάνεται η απόφαση του Γενικού ∆ικαστηρίου επί της υπόθεσης T‑735/18 για την ακύρωση απόφασης του συµβουλίου προσφυγών του ACER σχετικά µε ηλεκτρική γραµµή διασύνδεσης που συνδέει το βρετανικό και το γαλλικό δίκτυο µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Στο µέρος των βιβλιοπαρουσιάσεων περιλαµβάνονται τα βιβλία των Ευαγγελίας Κουτούπα-Ρεγκάκου «Η νοµολογία του ∆ικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις δηµόσιες συµβάσεις» παρουσιαζόµενο από τον Χάρη Συνοδινό, Θεοδώρου Πανάγου (επιστηµονική διεύθυνση έκδοσης & επιστηµονική επιµέλεια) «Χονδρεµπορικές Αγορές Ηλεκτρικής Ενέργειας» παρουσιαζόµενο από τον Απόστολο Σίνη, ∆ηµήτρη Μέλισσα «Πλωτά Αιολικά Πάρκα, Πρόταση θεσµικού πλαισίου για ασφαλείς επενδύσεις µε ελάχιστο δηµόσιο κόστος» παρουσιαζόµενο από τη Μαγδαληνή Μπιθέλη και Ελένης Τροβά «Η διαιτησία των επιµελητηρίων» παρουσιαζόµενο από την Πετρούλα-Αναστασία Σαρτζετάκη.

Περιλαµβάνονται, όπως πάντα, οι στήλες «Επίκαιρα» και «Νοµοθετικό ∆ελτίο».

Edition info

Journal
Ενέργεια & Δίκαιο
ISSN
1109-9933
Current issue
Issue number: 33, 2021
© June 2021
Pages: 234
Subscriptions

International subscription: € 100

Judges: € 75

Companies: € 75

Students: € 75

Table of contents   +

τεύχος 33 - έτος 18ο Α΄ εξάμηνο

1 Σημείωμα της σύνταξης

10 Επίκαιρα

Άρθρα

24 Η πορεία της ενέργειας στο παράγωγο ενωσιακό δίκαιο: από τις απαρχές της απελευθέρωσης στο Χειμερινό Πακέτο, Μαγδαληνή-Χριστίνα Βλάχου-Βλαχοπούλου

46 Οικιακός-Τελικός Πελάτης Ενέργειας και πολιτική προστασίας του καταναλωτή στην ΕΕ, Παναγιώτης I. Αργαλιάς

56 Green Deal - Μια Πράσινη Ευρωπαϊκή Συμφωνία για την Ενέργεια: το Ελληνικό Περιβάλλον εφαρμογής, Αλεξία Τροκούδη - Εμμανουήλ Χουρμούσης

63 Ελληνική νομοθεσία για την ασφάλεια στις υπεράκτιες εγκαταστάσεις άντλησης πετρελαίου, Αργυρώ Κεπεσίδη

83 Η περιβαλλοντική φορολογία στο ευρωπαϊκό δίκαιο: οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης (ΕΦΚ) επί των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας, Μαρία Καρβουντζή

98 Quo vadis Energy Charter Treaty? Σκέψεις με αφορμή την απόφαση «Komstroy» του ΔΕΕ, Κομνηνός Γ. Κόμνιος

104 Νομοθετικό δελτίο

Νομολογία

• Εθνική

108 Συμβούλιο της Επικρατείας (Δ΄ Τμήμα) 2118/2020: Αίτηση αναίρεσης κατά της 990/2016 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών κατά πράξεων της ΡΑΕ, η οποία κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4001/2011 ήλεγξε την αίτηση-δήλωση ετοιμότητας της αναιρεσείουσας εταιρείας για τη σύνδεση φωτοβολταϊκού σταθμού με το δίκτυο για την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας, περαιτέρω δε έκρινε ότι κατά το χρόνο υποβολής της δήλωσης αυτής δεν συνέτρεχαν οι εκ του νόμου αναγκαίες προϋποθέσεις για τη σύνδεση του επίμαχου σταθμού με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. - Με την κρινόμενη αίτηση εγείρεται διαφορά που δεν αφορά σε ορισμένο χρηματικό αντικείμενο. - Η ΔΕΔΔΗΕ υποχρεούται να διασφαλίζει, στο πλαίσιο της διαχείρισης των συστημάτων των μη διασυνδεδεμένων νησιών, τη σύνδεση με το ΕΔΔΗΕ όσων το ζητούν, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις και τα τιμολόγια που καθορίζονται στον Κώδικα Διαχείρισης του ΕΔΔΗΕ. Στο πλαίσιο αυτό συνάπτει συμβάσεις με τους κατόχους των αδειών για την έγχυση και την απορρόφηση της ενέργειας και προβαίνει στην ενεργοποίηση της σύνδεσης του εκάστοτε σταθμού με το δίκτυο. Η πράξη της ΔΕΔΔΗΕ σχετικώς με τη διακοπή της σύνδεσης σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ στο δίκτυο διανομής αναγόμενη στο πλαίσιο ασκήσεως διοικητικής φύσεως αρμοδιότητάς της, αφού εντάσσεται στην πραγμάτωση σκοπού δημοσίου συμφέροντος, υπάγεται στους κανόνες νομιμότητας και ανακλήσεως των διοικητικών πράξεων. - Για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε γήπεδα που βρίσκονται σε εκτός σχεδίου πόλεως περιοχές και την συνακόλουθη εκτέλεση εργασιών, δεν απαιτείται μεν η έκδοση οικοδομικής άδειας, αλλά απαιτείται η έκδοση έγκρισης εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας που εκδίδεται από την αρμόδια Διεύθυνση Πολεοδομίας, το δε περιεχόμενο των αναφερόμενων στην Έγκριση Εργασιών Μικρής Κλίμακας συναρτάται με τα προβλεπόμενα στη σύμβαση σύνδεσης έργα. Συνεπώς, η ΔΕΔΔΗΕ, κατά τον έλεγχο της ακρίβειας της δήλωσης ετοιμότητας και της εκτέλεσης των προβλεπομένων στη σύμβαση σύνδεσης έργων, ελέγχει και τη συμμόρφωση του παραγωγού στην ως άνω Έγκριση, κατά το μέρος που τα αναφερόμενα στην ως άνω Έγκριση έργα περιέχονται στο νόμο και στη σύμβαση σύνδεσης, προκειμένου να διαπιστώσει την πλήρη συμφωνία του περιεχομένου της δήλωσης ετοιμότητας, στην οποία αποτυπώνεται η εκτέλεση των αναληφθεισών με τη σύμβαση σύνδεσης έργων, και της πραγματικής κατάστασης του σταθμού. - Απορρίπτει την αίτηση.

122 Συμβούλιο της Επικρατείας (Δ΄ Τμήμα) 122/2021: Αίτηση ακύρωσης δύο ενημερωτικών σημειωμάτων της ΛΑΓΗΕ ΑΕ, με τα οποία προσδιορίσθηκε το πληρωτέο στην αιτούσα εταιρεία ποσό για την ηλεκτρική ενέργεια που διοχετεύθηκε στο Σύστημα ή το Διασυνδεδεμένο Δίκτυο από φωτοβολταϊκό σταθμό που αυτή διατηρεί. - Με τις αποφάσεις 1880-1885/2020 της επταμελούς συνθέσεως του Δ΄ Τμήματος του ΣτΕ κρίθηκε ότι η αμφισβήτηση των ενημερωτικών σημειωμάτων που εκδίδει η ΛΑΓΗΕ ΑΕ, κατ' εφαρμογήν των διατάξεων του άρθρου πρώτου της παρ. ΙΓ της υποπαρ. ΙΓ.1 του ν. 4254/2014 (επανακαθορισμός, με κατά κανόνα μείωση, των τιμών τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από λειτουργούντες σταθμούς ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, με έναρξη εφαρμογής των νέων τιμών την 1η Απριλίου 2014) ή της υποπαρ. ΙΓ.3 της ιδίας παραγράφου (υποχρεωτική παροχή από τους παραγωγούς αναδρομικώς έκπτωσης επί της συνολικής αξίας της ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ που εγχύθηκε στο Σύστημα ή το Διασυνδεδεμένο Δίκτυο κατά το έτος 2013), προκαλεί διαφορά ιδιωτικού δικαίου, λόγω του ότι ανακύπτει στο πλαίσιο λειτουργίας συμβάσεως ιδιωτικού δικαίου και υπάγεται, ως εκ τούτου, στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Αντιθέτως, με τις αποφάσεις 2406 και 2407/2014 της επταμελούς συνθέσεως του Β΄ Τμήματος του ΣτΕ κρίθηκε ότι κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου πρώτου παρ. Ι.2 υποπαρ. 1 του ν. 4093/2012, η εισφορά που προβλέπεται από τη διάταξη αυτή έχει το χαρακτήρα φόρου επί των συναλλαγών καθώς επιβάλλεται επί ποσού που προκύπτει από συναλλαγή, δηλαδή επί του (προ ΦΠΑ) τιμήματος των πωλήσεων ηλεκτρικής ενέργειας που εγχέεται από τον παραγωγό στο Σύστημα ή στο Διασυνδεδεμένο Δίκτυο ή στα ηλεκτρικά συστήματα των μη διασυνδεδεμένων νησιών και επιβάλλεται από νομικό πρόσωπο (τη ΛΑΓΗΕ ΑΕ), το οποίο έστω και αν λειτουργεί υπό τη μορφή ανώνυμης εταιρείας εκδίδει τα ανωτέρω ενημερωτικά (εκκαθαριστικά) σημειώματα, κατ’ ενάσκηση δημόσιας εξουσίας, λειτουργώντας χάριν δημοσίου συμφέροντος στο πλαίσιο της διαχείρισης του ειδικού λογαριασμού (ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ). - Από την αντιπαραβολή των κρίσιμων σκέψεων των ανωτέρω αποφάσεων του Δ΄ και του Β΄ Τμήματος του Δικαστηρίου, συνάγεται ότι οι μεν αποφάσεις του Δ΄ Τμήματος του Δικαστηρίου έκριναν ότι οι διαφορές που γεννήθηκαν εκ της αμφισβητήσεως της νομιμότητας της εκδόσεως των σχετικών ενημερωτικών σημειωμάτων ανέκυψαν στο πλαίσιο της συμβατικής σχέσεως ΛΑΓΗΕ-Παραγωγού ΑΠΕ, η οποία κατά το, κρατούν στη νομολογία του ΑΕΔ, οργανικό κριτήριο θεωρείται ως σύμβαση ιδιωτικού δικαίου. Οι δε αποφάσεις του Β΄ Τμήματος του Δικαστηρίου έκριναν ότι οι διαφορές που προκλήθηκαν εξαιτίας της εκδόσεως των σχετικών ενημερωτικών σημειωμάτων ανέκυψαν στο πλαίσιο της κατά νόμο αρμοδιότητας της ΛΑΓΗΕ για τη διαχείριση, κατ’ ενάσκηση δημοσίας εξουσίας, του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, και συγκεκριμένα κατά την είσπραξη «πόρου» του Λογαριασμού αυτού, ο οποίος χαρακτηρίσθηκε ως «φόρος», απορρίφθηκε δε ρητώς ο ισχυρισμός της ΛΑΓΗΕ ΑΕ περί του ότι οι ένδικες διαφορές απέρρεαν από συμβατική σχέση ιδιωτικού δικαίου μεταξύ της ιδίας και των προσφευγόντων. - Η κείμενη νομοθεσία έχει θεσπίσει τρεις (3) βασικούς μηχανισμούς για την προώθηση και στήριξη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ. Τον μηχανισμό της πλήρους και κατά προτεραιότητα έγχυσης στο Σύστημα ή το Δίκτυο ή το Δίκτυο ΜΔΝ, της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από σταθμό ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ, τον μηχανισμό της αποζημίωσης με το σύστημα των προκαθορισμένων (εγγυημένων) τιμών και τον μηχανισμό της πληρωμής των παραγωγών αυτών μέσω του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ/ΣΗΘΥΑ. Καθένας εκ των ανωτέρω μηχανισμών διέπεται από κανόνες δημοσίου δικαίου, οι οποίοι στο σύνολό τους συγκροτούν ένα ενιαίο και αδιαίρετο κανονιστικό καθεστώς. Δηλαδή, το κανονιστικό καθεστώς στήριξης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ. - Δεν υφίσταται διμερής σύμβαση με την κλασική του όρου έννοια, δεδομένου ότι ο παραγωγός δεν συναντάται με συγκεκριμένο αγοραστή (προμηθευτή). Ο αντισυμβαλλόμενος, δηλαδή η ΛΑΓΗΕ ΑΕ (νυν ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ), δεν είναι ο αγοραστής ούτε ο χρήστης του εμπορεύματος, δεν προσδιορίζει την ποσότητα και την τιμή του προμηθευόμενου εμπορεύματος ούτε καταβάλλει την αμοιβή στον παραγωγό από ιδίους πόρους, αλλά την «αποδίδει» ανακτώντας την από ένα Ειδικό Λογαριασμό, δηλαδή από μια ομάδα περιουσίας, διακριτής από την περιουσία της, ο οποίος λειτουργεί υπό τη διαχείριση του Λειτουργού αυτού (ΛΑΓΗΕ) με κανόνες δημοσίου δικαίου. Ο ανωτέρω Λογαριασμός σχηματίζεται μέσω πόρων (εσόδων) που συνεισφέρουν, κατά τα ειδικώς καθοριζόμενα στο νόμο, οι συμμετέχοντες στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως όμως οι καταναλωτές, μέσω της πληρωμής του ΕΤΜΕΑΡ, οι οποίοι όμως δεν αποτελούν μέρη των εν λόγω συμβάσεων. Περαιτέρω, το περιεχόμενο όλων ανεξαιρέτως των όρων της συμβάσεως καθορίζεται και αυτό κανονιστικώς, με βάση και τους κανόνες δημοσίου δικαίου που διέπουν τους προαναφερθέντες μηχανισμούς στήριξης, και πρέπει, σύμφωνα με τη ρητή διάταξη του άρθρου 22 του προτύπου συμβάσεως (βλ. την ΥΑ 17149/2010, σκ. 9), να τροποποιείται προκειμένου να «εναρμονίζεται με το εκάστοτε νομοθετικό καθεστώς». Δεν απομένει, συνεπώς, χώρος ιδιωτικής αυτονομίας στα συμβαλλόμενα μέρη. - Οι διαφορές που αναφύονται στο πλαίσιο του κανονιστικού καθεστώτος στήριξης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ΑΠΕ από την έκδοση πράξεων του Λειτουργού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΛΑΓΗΕ ΑΕ), ήτοι νομικού προσώπου, το οποίο ανεξαρτήτως της νομικής μορφής οργανώσεώς του εφαρμόζει τους κανόνες δημοσίου δικαίου που διέπουν το εν λόγω καθεστώς ασκώντας, αναγκαίως προς τούτο, δημόσια εξουσία στη σχέση του με τους οικείους παραγωγούς, συνιστούν εκτελεστές διοικητικές πράξεις. Επομένως, η αμφισβήτηση της νομιμότητας των προσβαλλόμενων (εκκαθαριστικών) ενημερωτικών σημειωμάτων της ΛΑΓΗΕ ΑΕ προκαλεί ακυρωτική διοικητική διαφορά και όχι διαφορά ιδιωτικού δικαίου (μειοψ.). - Παραπέμπει λόγω σπουδαιότητας στην Ολομέλεια.

135 Συμβούλιο της Επικρατείας (Δ΄ Τμήμα) 196/2021: Αίτηση ακύρωσης υπουργικής απόφασης καταργούσας το ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας οικιακής χρήσης των πολύτεκνων οικογενειών. - Από τις διατάξεις του άρθρου 21 του Συντάγματος απορρέει ο δεσμευτικός κανόνας για το νομοθέτη, σύμφωνα με τον οποίο δεν είναι συνταγματικώς ανεκτός ο περιορισμός ή η υποβάθμιση της παρεχόμενης στους πολυτέκνους ειδικής φροντίδας χωρίς αποχρώντα λόγο. Επίσης, από την παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου συνάγεται ότι δεν είναι επιτρεπτό να ταυτίζεται η ειδική, κατά το Σύνταγμα, προστασία των πολύτεκνων οικογενειών με την πρόνοια της Πολιτείας για τις οικονομικά ή κοινωνικά ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. - Η κατάργηση του ως άνω τιμολογίου με την προσβαλλομένη δεν επιχειρήθηκε στο πλαίσιο μιας επιτρεπτής κατ' αρχήν αναμόρφωσης του ειδικού συστήματος προστασίας των πολυτέκνων, αλλά υπαγορεύθηκε από την ερχόμενη σε αντίθεση προς το άρθρο 21 του Συντάγματος αντίληψη ότι οι οικονομικά και κοινωνικά ευπαθείς ομάδες καταναλωτών, χάριν των οποίων θεσπίσθηκε το «κοινωνικό οικιακό τιμολόγιο» ηλεκτρικής ενέργειας, και οι πολύτεκνες οικογένειες αποτελούν «αξιολογικά όμοιες» περιπτώσεις, το οποίο είχε ως συνέπεια τη συνταγματικώς ανεπίτρεπτη συγχώνευση των σχετικών προστατευτικών μέτρων για αμφότερες τις περιπτώσεις στο αναμορφωθέν με την προσβαλλόμενη απόφαση «κοινωνικό οικιακό τιμολόγιο» και, συνακόλουθα, την επίσης ανεπίτρεπτη εξάρτηση της παροχής του τιμολογίου αυτού στις πολύτεκνες οικογένειες από τα ίδια κριτήρια εισοδήματος και περιουσίας τα οποία θεσπίσθηκαν αδιακρίτως για όλα τα «πολυπρόσωπα νοικοκυριά», με αποκλειστικό γνώμονα την ακραία φτώχεια ή τη σοβαρή οικονομική τους αδυναμία, χωρίς να ληφθεί υπόψη η επιβαλλόμενη από το Σύνταγμα ειδική φροντίδα για τις πολύτεκνες οικογένειες. Επίσης, η ίδια ρύθμιση, εξάλλου, αυτή επιχειρήθηκε με επίκληση σκοπιμοτήτων άσχετων με την κατά το Σύνταγμα επιβαλλόμενη ειδική φροντίδα για τις πολύτεκνες οικογένειες, όπως η «στρέβλωση» στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που προκαλούσε η προϋφιστάμενη «δομή» του «κοινωνικού οικιακού τιμολογίου». - Μη νόμιμη η προσβαλλομένη. - Παραπομπή στην Ολομέλεια λόγω σπουδαιότητας.

145 Διοικητικό Εφετείο Αθηνών (Τμήμα 15ο Τριμελές) 2695/2020: Προσφυγή της ΔΕΗ κατά πράξης της ΡΑΕ περί έγκρισης του Ετησίου Κόστους 2018 για το Ελληνικό Δίκτυο Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΔΔΗΕ). - Μοναδικός αποδέκτης της προσβαλλόμενης απόφασης είναι ο ΔΕΔΔΗΕ, δηλ. ο καθολικός διάδοχος της προσφεύγουσας και διαχειριστής του ΕΔΔΗΕ. - Απορρίπτεται η προσφυγή, ως ασκηθείσα ελλείψει εννόμου συμφέροντος.

147 Διοικητικό Εφετείο Αθηνών (Τμήμα 15ο Τριμελές) 190/2021: Προσφυγή κατά της έγκρισης από τη ΡΑΕ του προσωρινού ανταλλάγματος για την κάλυψη των δαπανών παροχής ΥΚΩ για τα έτη 2014, 2015 και 2016. - Ο έλεγχος εάν η ΡΑΕ εφάρμοσε ορθώς τις προβλεπόμενες από τη μεθοδολογία υπολογισμού του ανταλλάγματος ΥΚΩ παραμέτρους δεν αποτελεί τεχνική κρίση που εκφεύγει του δικαστικού ελέγχου, αλλά πρόκειται για ουσιαστική κρίση σχετικά με την εφαρμογή του νόμου. - Η προσβαλλομένη εκδόθηκε βάσει της μεταβατικής διάταξης της παρ. 10 του άρθρου 20 του ν. 4203/2013, στην εν λόγω όμως διάταξη προβλέπεται ότι μέχρι την έκδοση του π.δ./τος που προβλέπεται από το άρθρο 55 του ν. 4001/2011 και την έκδοση του Κώδικα Διαχείρισης Ηλεκτρικών Συστημάτων Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών (Κώδικας ΜΔΝ) κατά το άρθρο 130 του ίδιου νόμου, η ΡΑΕ καθορίζει τη μεθοδολογία για τον υπολογισμό του ανταλλάγματος. Συνεπώς κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση σε ισχύ της 14/2014 απόφασης της ΡΑΕ περί της μεθοδολογίας υπολογισμού του ανταλλάγματος ΥΚΩ δεν είναι μόνο η έκδοση του Κώδικα, όπως εσφαλμένα υπολαμβάνει η προσφεύγουσα αλλά και η έκδοση του ανωτέρω π.δ./τος που προηγείται όλων των πράξεων που συνθέτουν τον μηχανισμό των ΥΚΩ, το οποίο δεν είχε εκδοθεί μέχρι την έκδοση της απόφασης αυτής και ως εκ τούτου η 14/2014 απόφαση της ΡΑΕ εξακολουθεί να ισχύει και κατά τα επίμαχα έτη. - Η απόφαση έγκρισης του προσωρινού ανταλλάγματος δεν αποτελεί απλά εφαρμογή των μαθηματικών τύπων της μεθοδολογίας υπολογισμού, αλλά ενέχει ουσιαστική κρίση κατόπιν αξιολόγησης και στάθμισης κρίσιμων παραμέτρων κόστους και των διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των παραμέτρων αυτών, με τελικό σκοπό να μην επιβαρύνεται ο καταναλωτής με μη εύλογα κόστη ή κόστη που δεν έχουν ελεγχθεί προσηκόντως και βάσει στοιχείων που να πληρούν εχέγγυα ορθότητας. Ως εκ τούτου η ΡΑΕ νομίμως προέβη σε έλεγχο των στοιχείων κόστους που τέθηκαν υπόψη της από την ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ. - Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, οι προθεσμίες που τίθενται για τη Διοίκηση είναι ενδεικτικές, εκτός αν από τις διατάξεις που τις διέπουν προκύπτει ότι είναι αποκλειστικές. Στην προκειμένη περίπτωση, εφόσον δεν ορίζεται άλλως από τη διάταξη του άρθρου 184 παρ. 4 του ΚΣΗΕ, αλλά και ενόψει του σκοπού της εύρυθμης και αποτελεσματικής λειτουργίας της αγοράς ενέργειας στην οποία αποβλέπει η εν λόγω διάταξη, η προβλεπόμενη από αυτή προθεσμία για την έκδοση της απόφασης υπολογισμού και έγκρισης του ανταλλάγματος ΥΚΩ, είναι ενδεικτική, ενέχουσα έντονη υπόδειξη προς τη Διοίκηση να επιταχύνει την ολοκλήρωση της σχετικής διοικητικής διαδικασίας. - Ο υπολογισμός των παραμέτρων της μεθοδολογίας υπολογισμού του ανταλλάγματος ΥΚΩ γίνεται με βάση τους οικείους Κώδικες. Σύμφωνα με το πλαίσιο του Κώδικα Συναλλαγών αλλά και τον Κώδικα Διαχείρισης ΕΣΜΗΕ, όπως ίσχυαν κατά τα επίμαχα έτη, στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα διαμορφωνόταν μία τιμή ενέργειας συνολικά για όλη την εκκαθαριζόμενη ενέργεια, χωρίς διάκριση σε ενέργεια από Συμβατικές Μονάδες και από Μονάδες ΑΠΕ/ΣΗΘΥΑ, καθώς όλη η παραγόμενη ενέργεια (από Συμβατικές Μονάδες και ΑΠΕ/ΣΗΘΥΑ) εγχέεται συνολικά στο σύστημα, χωρίς να διαχωρίζεται, με αποτέλεσμα τη διαμόρφωση μίας ενιαίας τιμής για το σύνολο της ενέργειας, δεδομένου ότι στους Κώδικες αυτούς δεν προβλεπόταν η τήρηση χωριστών λογαριασμών από τον Διαχειριστή του Συστήματος. Αντίθετα, στον Κώδικα ΜΔΝ, όπως ίσχυε κατά τα εν λόγω έτη αλλά και ισχύει, οι χρεώσεις εκπροσώπων φορτίου για την αγορά ενέργειας ορίζονται διακριτά για την εκκαθαριζόμενη ενέργεια από συμβατική θερμική παραγωγή και από ΑΠΕ/ΣΗΘΥΑ και μάλιστα σε διαφορετικές τιμές, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 143 παρ. 2 του ν. 4001/2011 και στο άρθρο 195 του Κώδικα αυτού. Συνεπώς, εφόσον για τα επίμαχα έτη η εκκαθάριση των συναλλαγών για τους προμηθευτές στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα αφορούσε στο σύνολο της ενέργειας που απορροφούνταν από τους μετρητές που εκπροσωπούσαν, χωρίς να γίνεται διάκριση σε ενέργεια από Μονάδες ΑΠΕ/ΣΗΘΥΑ και από Συμβατικές Μονάδες, ούτε τηρούνταν από τον Διαχειριστή του Συστήματος χωριστά στοιχεία κόστους για την ενέργεια από Μονάδες ΑΠΕ, ώστε στη συνέχεια να υπάρχει δυνατότητα καθορισμού της μεσοσταθμικής τιμής αγοράς από τις μονάδες αυτές, ορθά και νόμιμα εφαρμόσθηκαν οι κανόνες της μεθοδολογίας υπολογισμού του ανταλλάγματος ΥΚΩ και δεν υπήρξε παραβίαση των παραμέτρων που εισάγει αυτή. - Δεν παραβιάστηκαν οι αρχές της ασφάλειας του δικαίου, της αμεροληψίας, της προβλεψιμότητας και της χρηστής διοίκησης. - Απορρίπτει την προσφυγή.

164 Διοικητικό Εφετείο Αθηνών (Τμήμα 17ο Τριμελές) 950/2021: Προσφυγή της ΔΕΔΔΗΕ κατά απόφασης της ΡΑΕ για τον προσδιορισμό της ποσότητας και της αξίας της μη καταγραφείσας ποσότητας ηλεκτρικού ρεύματος που καταναλώτρια υπέκλεψε από την προσφεύγουσα. - Οι οικονομικές διαφορές που αναφύονται ανάμεσα στις εταιρείες που παρέχουν ενεργειακές δραστηριότητες και τους πελάτες τους καταναλωτές ενέργειας, οι οποίες δεν αφορούν παραβάσεις υποχρεώσεων που ρυθμίζονται από τις ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, είναι ιδιωτικές, υπαγόμενες στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. - Το αντικείμενο της επίδικης διαφοράς συνίσταται στη χρονική περίοδο που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον προσδιορισμό της ποσότητας και της αξίας της μη καταγραφείσας ποσότητας ηλεκτρικού ρεύματος, δηλαδή του μεγέθους της ρευματοκλοπής. Συνεπώς πρόκειται περί ιδιωτικής φύσης οικονομικές (ενοχικές) αξιώσεις της προσφεύγουσας ΔΕΔΔΗΕ από την καταναλώτρια, για την αποδιδόμενη στην τελευταία κλοπή ηλεκτρικού ρεύματος, που σχετίζονται με την ορθή εκτέλεση της συναφθείσας μεταξύ τους ενοχικής σύμβασης παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Επομένως, η επίδικη διαφορά υπάγεται, κατά το άρθρο 94 παρ. 2 του Συντάγματος, στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. - Απορρίπτει την προσφυγή.

167 Τριμελές Εφετείο Αθηνών (14ο Τμήμα) 1611/2021: Έφεση κατά πρωτόδικης απόφασης περί απόρριψης δύο αγωγών πελάτη προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας κατά του προμηθευτή αυτού για την αποζημίωση λόγω των ειδικών τιμολογήσεων για ΥΚΩ, οι οποίες ερείδονταν σε υπουργικές αποφάσεις που ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας. - Έννομο συμφέρον ΡΑΕ και Δημοσίου για πρόσθετη παρέμβαση σε πολιτική δίκη στο πλαίσιο ενεργειακής διαφοράς με αντικείμενο ΥΚΩ. Λόγω της διασύνδεσης των παρεμβαινόντων με την ένδικη διαφορά, θεμελιώνεται άμεσο έννομο συμφέρον αυτών, καθόσον αυτοί θίγονται από τις συνέπειες της απόφασης σε περίπτωση εξαφάνισης της προσβαλλόμενης απόφασης και παραδοχής των αγωγών ώστε να δικαιολογείται η άσκηση πρόσθετης παρέμβασης. Συνεπώς, οι πρόσθετες παρεμβάσεις των ΡΑΕ και Δημοσίου έχουν ασκηθεί παραδεκτά. - Παράνομη κρατική ενίσχυση που κρίθηκε στη συνέχεια συμβατή με την εσωτερική αγορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ρόλος εθνικών δικαστηρίων σε περίπτωση παράνομης κρατικής ενίσχυσης. Το κράτος μέλος που είναι αποδέκτης απόφασης της Επιτροπής που έχει καταστεί απρόσβλητη και το υποχρεώνει να ανακτήσει παράνομες και ασύμβατες προς την εσωτερική αγορά ενισχύσεις οφείλει, κατά το άρθρο 288 ΣΛΕΕ να λάβει όλα τα πρόσφορα μέτρα για να εξασφαλίσει την εκτέλεση της εν λόγω απόφασης. Ο υποχρεωτικός αυτός χαρακτήρας ισχύει έναντι όλων των οργάνων του κράτους αποδέκτη, συμπεριλαμβανομένων και των δικαιοδοτικών οργάνων του, τα οποία οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα γενικά ή ειδικά μέτρα που είναι πρόσφορα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης. Ελλείψει σχετικών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, η ανάκτηση κρατικής ενίσχυσης που έχει κηρυχθεί ασύμβατη προς την εσωτερική αγορά, πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπει το εθνικό δίκαιο, εφόσον αυτές δεν καθιστούν πρακτικώς αδύνατη την αναζήτηση που επιβάλλει το δίκαιο της Ένωσης και δεν προσβάλλουν την αρχή της ισοδυναμίας σε σχέση με τις διαδικασίες που σκοπούν στην επίλυση αμιγώς εσωτερικών διαφορών του ίδιου είδους. Οι διαφορές δε που αφορούν την ανάκτηση αυτή εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα του εθνικού δικαστηρίου. - Συμβατική ή αδικοπρακτική ευθύνη του δικαιούχου παράνομης κρατικής ενίσχυσης, άλλως ευθύνη του από αδικαιολόγητο πλουτισμό. Δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, εκτός αν συντρέχουν εξαιρετικές περιστάσεις, να γίνει από τους ενδιαφερομένους επιχειρηματίες επίκληση δικαιολογημένης εμπιστοσύνης στη νομιμότητα μιας κρατικής ενίσχυσης, παρά μόνον αν η ενίσχυση αυτή τους χορηγήθηκε τηρηθείσας της διαδικασίας του άρθρου 108 ΣΛΕΕ. - Εν προκειμένω πρόκειται για παράνομη, πλην, όμως, συμβατή ενίσχυση, με συνέπεια να μην διατάσσεται υποχρεωτικά ανάκτηση αυτής, αφού δεν τίθεται ζήτημα αθέμιτου ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος του λήπτη από την καταβολή της ενίσχυσης αυτής καθαυτής. Έτσι, υπό τις περιστάσεις της ένδικης διαφοράς δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά της εναγομένης, καθώς δεν απορρέει από το γράμμα του άρθρου 108 παρ. 3 της ΣΛΕΕ συγκεκριμένη υποχρέωση για το δικαιούχο της παράνομης ενίσχυσης, ούτε, όμως, και συμπεριφορά αντικείμενη σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου ή την αρχή της καλής πίστης, με την έννοια της συναλλακτικής ευθύτητας, την οποία επιδεικνύει ο χρηστός και εχέφρων συναλλασσόμενος, έναντι της ενάγουσας. Η συμπεριφορά της εναγομένης να λάβει πρόωρα την εν τέλει κρινόμενη συμβατή ενίσχυση από τη δότριά της ενάγουσα, η οποία δεν φέρει την ιδιότητα ανταγωνιστικής επιχείρησης, αφού δεν δραστηριοποιείται στον τομέα της προμηθεύτριας ηλεκτρικής ενέργειας, αξιολογείται ως μη αντιβαίνουσα στην αρχή της καλής πίστης, διότι η εναγομένη δεν απέκτησε νωρίτερα έναντι της ενάγουσας κάποιο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, καθώς δεν υφίσταται ανταγωνισμός μεταξύ τους. - Απορρίπτει την έφεση. Σχόλιο: Χάρης Συνοδινός

188 Μονομελές Πρωτοδικείο Καλαβρύτων 2/2021 (ασφ.): Αίτηση ασφαλιστικών μέτρων βάσει του άρθρου 57 του ΑΚ κατά της τοποθέτησης δύο πυλώνων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας του ΑΔΜΗΕ, η εγκατάσταση και λειτουργία των οποίων έχει αδειοδοτηθεί με ΑΕΠΟ. - Στην προβλεπόμενη στο άρθρο 20 του Συντάγματος δημόσια αξίωση ένδικης προστασίας περιλαμβάνεται και η προσωρινή δικαστική προστασία, συνεπώς είναι αντισυνταγματικοί οι νόμοι που, χωρίς εξαιρετικό λόγο, την απαγορεύουν ή την περιορίζουν. Οι διατάξεις των 37 του ΒΔ 28/28.1.1951, 9§7 του Ν. 2941/2001 και 98§7 του Ν. 4001/2011 περί απαγόρευσης ασφαλιστικών μέτρων σε βάρος του ΑΔΜΗΕ κρίνεται, κατ’ άρθρα 87§2 και 93§4 του Συντάγματος που προβλέπουν τον υποχρεωτικό, παρεμπίπτοντα και διάχυτο έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων, ότι πρέπει να υποχωρήσουν και να μην εφαρμοστούν στη συγκεκριμένη διαφορά. - Τα πολιτικά Δικαστήρια, όταν κρίνουν υπαγόμενες στη δικαιοδοσία τους ιδιωτικές διαφορές, δύνανται, κατ΄ άρθρα 1 και 2 του ΚΠολΔ, να εξετάζουν παρεμπιπτόντως το κύρος και τη νομιμότητα των πράξεων των οργάνων της διοικήσεως ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, εφόσον τούτο δεν αποκλείεται από το νόμο και δεν έχει εκδοθεί περί του κύρους αυτών απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία δεσμεύει τα πολιτικά δικαστήρια. Η εν λόγω έρευνα των πολιτικών δικαστηρίων περιορίζεται στην εκ μέρους τους διερεύνηση του εάν το διοικητικό όργανο ενήργησε κατά τους διαγραφομένους από το νόμο όρους και τύπους, η δε διερεύνηση αυτή περιλαμβάνει ειδικότερα (και μόνον) τον έλεγχο του εάν το διοικητικό όργανο ενήργησε εντός του πλαισίου της νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως, εάν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενοι από το νόμο τύποι, εάν χώρησε ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του ισχύοντος κατά το χρόνο εκδόσεως της διοικητικής πράξεως νόμου, εάν η διοικητική πράξη εκδόθηκε από το αρμόδιο όργανο ή καθ’ υπέρβαση της εξουσίας του και, τέλος, εάν είναι ή όχι αιτιολογημένη, και ουδόλως δύναται η έρευνα αυτή να επεκταθεί σε έλεγχο της ουσιαστικής κρίσεως του διοικητικού οργάνου ως προς τη συνδρομή ή μη των πραγματικών προϋποθέσεων ή της τυχόν πλάνης περί τα πράγματα. - Για τις επεμβάσεις πλησίον μνημείου ισχύει ο κανόνας του επιτρεπτού τους μόνο κατόπιν εγκρίσεως του Υπουργού Πολιτισμού, ομοίως μετά από γνωμοδότηση του αρμόδιου συμβουλίου, ενώ ειδικά ως προς τις εγκαταστάσεις κεραιών και άλλων εγκαταστάσεων, η έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού χορηγείται αν η απόσταση από το μνημείο είναι τέτοια ώστε να μην κινδυνεύει να επέλθει βλάβη σε αυτό. Δεδομένου ότι προστατευόμενο στοιχείο του περιβάλλοντος χώρου των μνημείων συνιστά και η ανεμπόδιστη θέαση αυτών, αλλά και ο χαρακτήρας και η φυσιογνωμία της ευρύτερης περιοχής, η οποία τελεί σε άμεση οπτική επαφή με τα μνημεία και είναι αναγκαία για την ανάδειξή τους, πρέπει περαιτέρω να ερευνάται αν η απόσταση του έργου από το μνημείο ή η σχέση του με αυτό, εν όψει των μορφολογικών του στοιχείων, είναι τέτοια ώστε να διασφαλίζεται η αναλλοίωτη έποψη του μνημείου και η ακεραιότητα του αναγκαίου για την ανάδειξή του σε ιστορική, αισθητική και λειτουργική ενότητα περιβάλλοντος χώρου. - Αμφότεροι οι επίμαχοι πυλώνες θα είναι ορατοί από κάθε σημείο της δυτικής και βόρειας όψης του κτιρίου της Μονής, το γιγαντιαίο μέγεθός τους θα προκαλεί την προσοχή του παρατηρητή και θα δημιουργεί αισθητικά το αποτέλεσμα της κάλυψης της Μονής από δύο επιβλητικούς γίγαντες και της εντύπωσης βιομηχανικού τοπίου, με αποτέλεσμα να μην διασφαλίζεται η αναλλοίωτη έποψη του μνημείου και η ακεραιότητα του αναγκαίου για την ανάδειξή του σε ιστορική, αισθητική και λειτουργική ενότητα περιβάλλοντος χώρου. - Οι θετικές γνωμοδοτήσεις των αρμοδίων υπηρεσιών, με τις οποίες δεν εκφράστηκαν αντιρρήσεις, αλλά ζητήθηκε, για την καλύτερη προστασία του ενδίκου μνημείου, η μετατόπιση των πύργων ευθυγραμμίας σε μεγαλύτερη απόσταση από αυτήν των 200 μ., δεν δύνανται να υποκαταστήσουν την απαιτούμενη από τις κρίσιμες διατάξεις έγκριση του Υπουργού Πολιτισμού κατόπιν γνώμης του οικείου Συμβουλίου. - Δέχεται την αίτηση. Σχόλιο: Απόστολος Κ. Σίνης

• Ενωσιακή

206 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (δέκατο τμήμα) απόφαση της 3ης Μαρτίου 2021 στην υπόθεση C‑220/19 [Promociones Oliva Park SL κατά Tribunal Económico Administrativo Regional (TEAR) de la Comunidad Valenciana]: Αίτηση προδικαστικής απόφασης του Tribunal Superior de Justicia de la Comunidad Valenciana (ανώτερο δικαστήριο της Αυτόνομης Κοινότητας της Βαλένθιας, Ισπανία) σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 1, παράγραφος 2 της Οδηγίας 2008/118/ΕΚ, σχετικά με το γενικό καθεστώς των ειδικών φόρων κατανάλωσης και για την κατάργηση της οδηγίας 92/12/ΕΟΚ (ΕΕ 2009, L 9, σ. 12), του άρθρου 1, του άρθρου 2, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο ιαʹ, και του άρθρου 3, παράγραφοι 1 και 2 καθώς και παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 140, σ. 16), και των άρθρων 32 έως 34 της οδηγίας 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 211, σ. 55). - Ερμηνεία ως προς την έννοια, τη φύση και τη δομή του φόρου επί της αξίας της παραγομένης ηλεκτρικής ενέργειας και δη ανάλυση ως προς τον φόρο επί της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και από μη ανανεώσιμες πηγές. - Δεν αντιτίθεται στο ενωσιακό δίκαιο εθνική ρύθμιση η οποία, πρώτον, προβλέπει την επιβολή φόρου επί της παραγωγής και της διοχετεύσεως ηλεκτρικής ενέργειας στο εθνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας του οποίου η βάση επιβολής αποτελείται από το συνολικό ποσό των εισοδημάτων του φορολογουμένου που προέρχονται από την άσκηση των εν λόγω δραστηριοτήτων, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που πράγματι παράγεται και διοχετεύεται στο σύστημα αυτό, δεύτερον, προβλέπει την επιβολή φόρου με ενιαίο συντελεστή επί της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και της διοχετεύσεώς της στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία η εν λόγω ηλεκτρική ενέργεια παράγεται από ΑΠΕ, ο οποίος δεν έχει ως σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά την αύξηση των δημοσίων εσόδων και, τρίτον, προβλέπει την επιβολή εθνικού φόρου επί της παραγωγής και της διοχετεύσεως ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας στο έδαφος κράτους μέλους, στην περίπτωση κατά την οποία ο φόρος δεν έχει εφαρμογή στην εισαγωγή, στο σύστημα αυτό, της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στα άλλα κράτη μέλη.

210 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ένατο τμήμα) απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020 στην υπόθεση C‑771/18 [Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Ουγγαρίας]: Προσφυγή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διαπίστωση παράβασης του κράτους μέλους της Ουγγαρίας αναφορικά με τις προϋποθέσεις πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου – παράβαση άρθρου 14, παράγραφος 1 Κανονισμού (ΕΚ) 714/2009, άρθρου 13, παράγραφος 1 Κανονισμού (ΕΚ) 715/2009, άρθρου 37, παράγραφος 17 της Οδηγίας 2009/72/ΕΚ σχετικά με το κόστος και τον καθορισμό των τελών πρόσβασης στα δίκτυα και του άρθρου 41, παράγραφος 17 της Οδηγίας 2009/73/ΕΚ σχετικά με τα μέσα παροχής έννομης προστασίας κατά το εσωτερικό δίκαιο. - Διασφάλιση της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. - Η Ουγγαρία, μη διασφαλίζοντας δικαίωμα πραγματικής προσφυγής κατά των κανονισμών της εθνικής ρυθμιστικής αρχής με τους οποίους καθορίζονται τα τέλη πρόσβασης στα δίκτυα, παρέβη το ενωσιακό δίκαιο.

212 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τμήμα μείζονος συνθέσεως) απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021 στην υπόθεση C‑741/19 [Δημοκρατία της Μολδαβίας κατά της Komstroy LLC]: Προδικαστικά ερωτήματα διαιτητικού δικαστηρίου εάν το άρθρο 1, σημείο 6, της ΣΧΕ και το άρθρο 26, παράγραφος 1, της ΣΧΕ έχουν την έννοια ότι η απόκτηση από επιχείρηση συμβαλλόμενου μέρους της ΣΧΕ απαίτησης που απορρέει από σύμβαση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, μη συνδεόμενη με επένδυση, και την οποία κατέχει επιχείρηση κράτους που δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της ΣΧΕ έναντι δημόσιας επιχείρησης άλλου συμβαλλόμενου μέρους της ΣΧΕ, μπορεί να συνιστά «επένδυση», κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων, μολονότι η απαίτηση δεν συνεπάγεται καμία εισφορά εκ μέρους του αποκτώντος στην επικράτεια του συμβαλλόμενου μέρους υποδοχής. - Σύμφωνα με το άρθρο 267 της ΣΛΕΕ, το ΔΕΕ είναι αρμόδιο να ερμηνεύει τις πράξεις των θεσμικών ή λοιπών οργάνων ή οργανισμών της ΕΕ. Το γεγονός ότι εν προκειμένω πρόκειται για μικτή συμφωνία, η οποία συνήφθη από την ΕΕ και από πολλά κράτη μέλη δεν μπορεί να αποκλείσει την αρμοδιότητα του ΔΕΕ. Άλλωστε, από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας, η ΕΕ έχει, όσον αφορά τις άμεσες ξένες επενδύσεις, αποκλειστική αρμοδιότητα κατά το άρθρο 207 ΣΛΕΕ και, όσον αφορά άλλες επενδύσεις, πλην των άμεσων, συντρέχουσα αρμοδιότητα. - Ο καθορισμός του τόπου της έδρας της διαιτησίας στο έδαφος κράτους μέλους συνεπάγεται ότι για τις ανάγκες της διαδικασίας που διεξάγεται στο έδαφός του εφαρμόζεται το δίκαιο της Ένωσης, την τήρηση του οποίου έχει την υποχρέωση να εξασφαλίζει το επιλαμβανόμενο της υποθέσεως δικαστήριο. - Μια διεθνής συμφωνία δεν πρέπει να θίγει το σύστημα κατανομής αρμοδιοτήτων που καθιερώνουν οι Συνθήκες και συνακόλουθα την αυτονομία του νομικού συστήματος της ΕΕ, το σεβασμό του οποίου εγγυάται το ΔΕΕ - Η ΕΕ διαθέτει δικό της συνταγματικό πλαίσιο, στο οποίο εμπίπτουν, ιδίως, οι διατάξεις των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ, όπου περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι κανόνες απονομής και κατανομής των αρμοδιοτήτων, οι κανόνες λειτουργίας των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και του δικαιοδοτικού συστήματός της, καθώς και οι βασικοί κανόνες σε συγκεκριμένους τομείς, διαρθρωμένοι με τέτοιο τρόπο, ώστε να συμβάλλουν στην υλοποίηση της διαδικασίας ολοκλήρωσης. - Διαιτητικό δικαστήριο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «δικαστήριο κράτους μέλους», κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ. - Μια διαδικασία διαιτησίας, όπως αυτή που προβλέπει το άρθρο 26 της ΣΧΕ, διαφέρει από μια διαδικασία εμπορικής διαιτησίας. Ενώ η δεύτερη θεμελιώνεται στην αυτονομία της βουλήσεως των εμπλεκομένων μερών, η πρώτη απορρέει από μια συνθήκη με την οποία, σύμφωνα με το άρθρο 26, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της ΣΧΕ, ορισμένα κράτη μέλη συναινούν να μην υπόκεινται στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων τους και, ως εκ τούτου, στο σύστημα ένδικων βοηθημάτων που το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ τους επιβάλλει να προβλέπουν στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, διαφορές οι οποίες δύνανται να αφορούν την εφαρμογή ή την ερμηνεία του δικαίου αυτού. - Το άρθρο 26, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της ΣΧΕ έχει την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή σε διαφορές μεταξύ κράτους μέλους και επενδυτή άλλου κράτους μέλους σχετικά με επένδυση του εν λόγω επενδυτή στο πρώτο κράτος μέλος. - Η απόκτηση από επιχείρηση συμβαλλόμενου μέρους της ΣΧΕ απαίτησης που απορρέει από σύμβαση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, μη συνδεόμενη με επένδυση, και την οποία κατέχει επιχείρηση κράτους, το οποίο δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της ΣΧΕ έναντι δημόσιας επιχείρησης άλλου συμβαλλόμενου μέρους της ΣΧΕ, δεν συνιστά «επένδυση».

220 Γενικό Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2020 στην υπόθεση T‑735/18 [Aquind Ltd κατά του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER)]: Προσφυγή για την ακύρωση αφ΄ενός της αποφάσεως A‑001‑2018 του συμβουλίου προσφυγών του ACER της 17ης Οκτωβρίου 2018, με την οποία επικυρώθηκε η απόφαση 05/2018 του ACER της 19ης Ιουνίου 2018 περί απορρίψεως αιτήματος απαλλαγής σχετικά με ηλεκτρική γραμμή διασύνδεσης που συνδέει το βρετανικό και το γαλλικό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και αφ΄ ετέρου της εν λόγω αποφάσεως του ACER. - Το αίτημα ακυρώσεως της αποφάσεως του ACER πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι στην πραγματικότητα ζητείται να λάβει το Γενικό Δικαστήριο την απόφαση την οποία όφειλε να λάβει το συμβούλιο προσφυγών όταν επελήφθη της προσφυγής. Υπενθυμίζεται, όμως, ότι καίτοι το Γενικό Δικαστήριο δύναται, βάσει της εξουσίας μεταρρυθμίσεως που έχει, να μεταρρυθμίσει τις αποφάσεις των τμημάτων προσφυγών, γεγονός παραμένει ότι δύναται να πράξει τούτο, μόνον εφόσον ο νομοθέτης του έχει ρητώς απονείμει την εξουσία αυτή. Εντούτοις, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ούτε από τις διατάξεις του κανονισμού 713/2009 ούτε από τις διατάξεις του κανονισμού 714/2009 προκύπτει ότι πρόθεση του νομοθέτη ήταν να παράσχει στο Γενικό Δικαστήριο τέτοια εξουσία μεταρρυθμίσεως. Κατά συνέπεια, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να ζητεί παραδεκτώς την ακύρωση της αποφάσεως του ACER. - Τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης δύνανται, οποτεδήποτε, να ερευνούν αυτεπαγγέλτως τους λόγους απαραδέκτου δημοσίας τάξεως, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται, κατά τη νομολογία, οι προϋποθέσεις παραδεκτού της προσφυγής. Ο έλεγχος του Γενικού Δικαστηρίου δεν περιορίζεται επομένως στις ενστάσεις απαραδέκτου που προβάλλουν οι διάδικοι. - Το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι δεν έχει εφαρμογή στον έλεγχο που διενεργούν τα δευτεροβάθμια όργανα των οργανισμών της Ένωσης η νομολογία κατά την οποία οι περίπλοκες εκτιμήσεις τεχνικής, επιστημονικής και οικονομικής φύσεως υπόκεινται στον περιορισμένο έλεγχο του δικαστή της Ένωσης. - Το συμβούλιο προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον έκρινε ότι ήταν δυνατό να ασκήσει περιορισμένο μόνον έλεγχο επί εκτιμήσεων τεχνικού ή περίπλοκου χαρακτήρα και, επομένως, να αρκεστεί στην εξέταση του κατά πόσον ο Οργανισμός είχε υποπέσει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως των προϋποθέσεων του άρθρου 17, παράγραφος 1, του κανονισμού 714/2009. - Δέχεται εν μέρει την προσφυγή.

Βιβλιοπαρουσιάσεις

231 Ε. Κουτούπα-Ρεγκάκου, Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις δημόσιες συμβάσεις, από τον Χάρη Συνοδινό

232 Θ. Πανάγος (επιστημονική διεύθυνση έκδοσης & επιστημονική επιμέλεια), Β. Γκουντής, Ν. Ζιώγος, Γ. Ιωάννου, Κ. Κόμνιος, Π. Μπίσκας, Θ. Πανάγος, Π. Παπασταματίου, Ν. Πίτσος, Ο. Φιλιπποπούλου (συγγραφείς), Χονδρεμπορικές Αγορές Ηλεκτρικής Ενέργειας, από τον Απόστολο Κ. Σίνη

233 Δ. Μέλισσας, Πλωτά Αιολικά Πάρκα, Πρόταση θεσμικού πλαισίου για ασφαλείς επενδύσεις με ελάχιστο δημόσιο κόστος, από τη Μαγδαληνή Χρ. Μπιθέλη

233 Ελ.Τροβά, Η διαιτησία των επιμελητηρίων, από την Πετρούλα-Αναστασία Χρ. Σαρτζετάκη

Editorial team   +

Η ύλη του περιοδικού βασίζεται κυρίως σε 6 άξονες:
1. Ενέργεια και Απελευθέρωση σχετικών αγορών - 2. Ενέργεια, Περιβάλλον & Προστασία καταναλωτή - 3. Ενέργεια και Ανταγωνισμός - 4. Ενέργεια και Συμβάσεις - 5. Ενέργεια και Τεχνολογία - 6. Ενέργεια και Οικονομία / Χρηματοδοτικά• Περιλαμβάνει: 1. Νομολογία - 2. Νομοθεσία - 3. Μελέτες με επιστημονική εμβάθυνση - 4. Εξειδικευμένα άρθρα - 5. Βιβλιοκρισίες και βιβλιοπαρουσιάσεις

Διεύθυνση: Καθηγήτρια Γλυκερία Σιούτη, Καθηγητής Σπυρίδων Φλογαΐτης
Σύνταξη: Χάρης Συνοδινός, Απόστολος Σίνης, Δημήτρης Λελοβίτης, Χριστόφορος Πέτρου
Επιστημονική Επιτροπή: Δημοσθένης Αγορής, Αναπλ. Καθηγητής Παν. Πατρών, Πρόεδρος ΤΕΕ - Δημοσθένης Ασημακόπουλος, Καθηγητής Παν. Αθηνών, Αντιπρύτανης - Μιχ. Βροντάκης, Αντιπρόεδρος ΣτΕ - Παντελής Κάπρος, Καθηγητής ΕΜΠ - Ιωάννης Καράκωστας, Καθηγητής Παν. Αθηνών - Δημήτρης Λάλας, Καθηγητής Παν. Αθηνών, Πρόεδρος Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών - Δ. Λελοβίτης, Δικηγόρος, LLM - Μιχ.-Θ. Μαρίνος, Καθηγητής ΔΠΘ - Κωνσταντίνος Πανέτας, πρώην Γεν. Διευθυντής Παραγωγής ΔΕΗ - Μιχ. Παπαδόπουλος, Ομ. Καθηγητής ΕΜΠ - Χριστόφορος Πέτρου, Δικηγόρος, ΔΝ - Αθανάσιος Ράντος, Αντιπρόεδρος Συμβουλίου Επικρατείας - Aπόστολος Σίνης, Δικηγόρος, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου - Γλυκερία Σιούτη, Καθηγήτρια Παν. Αθηνών - Χάρης Συνοδινός, Δικηγόρος, ΔΝ - Σπυρίδων Φλογαΐτης, Καθηγητής Παν. Αθηνών - Θεόδωρος Φορτσάκης, Καθηγητής Παν. Αθηνών - Γεωργία Γιαννακούρου, Καθηγήτρια Παν. Θεσσαλίας - Βασίλης Χατζόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής ΔΠΘ, Επισκέπτης καθηγητής στο Κολλέγιο της Ευρώπης στη Bruges

Subscription

For journal subscription orders, please contact one of our stores (Athens: +30 210 33 87 500, Thessaloniki: +30 2310 535 381) or send an e-mail to info@sakkoulas.gr

Current issue