Μ. Γκαμπράνη, Η προβληματική της κατ’ οίκον έρευνας στο πλαίσιο του Ποινικού Δικονομικού Δικαίου, 2026

Πρόλογος

Προλογικό Σημείωμα Συγγραφέα

Συντομογραφίες

Εισαγωγή

Πρώτο Μέρος

Η προστασία του ασύλου της κατοικίας στην ελληνική και στη διεθνή έννομη τάξη

1ο Κεφάλαιο. Η προστασία του οικιακού ασύλου στο ελληνικό δικαιϊκό σύστημα

1. Η συνταγματική προστασία

1.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις – Σύντομη ιστορική αναδρομή της συνταγματικής κατοχύρωσης του οικιακού ασύλου

1.2. Η έννοια του ασύλου της κατοικίας

1.3. Εννοιολογική οριοθέτηση της κατοικίας και συναφείς προβληματισμοί

1.3.1. Ποιοτικά χαρακτηριστικά της έννοιας της «κατοικίας» και προϋποθέσεις υπαγωγής ενός χώρου στο εννοιολογικό της εύρος

1.3.2. Οι επαγγελματικοί χώροι

1.3.3. Τα οχήματα

1.4. Ο φορέας του δικαιώματος του οικιακού ασύλου

1.5. Οι αποδέκτες του συνταγματικού δικαιώματος του ασύλου της κατοικίας και η θεωρία της «τριτενέργειας»

1.6. Η επιφύλαξη υπέρ του νόμου για την έρευνα κατοικίας - Η υποχρεωτική παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας

2. Η ποινική προστασία

2.1. Άρθρο 241 ΠΚ ‘Παραβίαση οικιακού ασύλου’

2.1.1. Το προστατευόμενο έννομο αγαθό και το υποκείμενο τέλεσης του εγκλήματος

2.1.2. Η αξιόποινη συμπεριφορά του υποκειμένου

2.1.3. Χωρίς τη θέληση του δικαιούχου

2.1.4. Είσοδος του υπαλλήλου στην ξένη οικία και συνδρομή λόγου άρσης του αδίκου

2.1.5. Το στοιχείο της νομιμότητας

2.1.6. Η υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος

2.2. Άρθρο 239 ΠΚ ‘Κατάχρηση εξουσίας’

2.2.1. Το προστατευόμενο έννομο αγαθό

2.2.2. Το υποκείμενο του εγκλήματος

2.2.3. Οι προβλεπόμενοι τρόποι τέλεσης του εγκλήματος

2.2.3.1. Η μεταχείριση παρανόμως εκβιαστικών μέσων σε βάρος κατηγορουμένου, μάρτυρα ή πραγματογνώμονα (στοιχ. α΄)

2.2.3.2. Η εν γνώσει έκθεση σε δίωξη ή τιμωρία κάποιου αθώου (στοιχ. β΄ περ. α΄)

2.2.3.3. Η παράλειψη δίωξης κάποιου υπαιτίου (στοιχ. β΄ περ. β΄)

2.2.4. Τελικές παρατηρήσεις

2.3. Άρθρο 334 ΠΚ ‘Διατάραξη οικιακής ειρήνης’

2.3.1. Το προστατευόμενο έννομο αγαθό και το υποκείμενο τέλεσης του εγκλήματος

2.3.2. Το αντικείμενο προσβολής

2.3.3. Η αξιόποινη συμπεριφορά του υποκειμένου

2.3.4. Η υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος

2.4. Το ιδιώνυμο έγκλημα του άρθρου 334 παρ. 2 ΠΚ

2o Κεφάλαιο. Η προστασία του οικιακού ασύλου στη διεθνή έννομη τάξη

1. Η διεθνής αναγνώριση του ασύλου της κατοικίας

1.1. Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

1.2. Το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.

1.3. Η Διεθνής Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού

2. Η προστασία του οικιακού ασύλου στον ευρωπαϊκό χώρο

2.1. Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και η νομολογία του ΕΔΔΑ

2.2. Η προστασία της κατοικίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

3. Η προστασία του οικιακού ασύλου σε αλλοδαπά δικαιϊκά συστήματα

3.1. Το άσυλο της κατοικίας σε ευρωπαϊκές έννομες τάξεις υπό το πρίσμα των δικονομικών ρυθμίσεων για την κατ’ οίκον έρευνα - Συγκριτικές παρατηρήσεις

3.1.1. Γερμανία

3.1.2. Γαλλία

3.1.3. Ιταλία

3.1.4. Μεγάλη Βρετανία

3.1.5. Κύπρος

3.2. Το άσυλο κατοικίας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και οι νομολογιακές παραδοχές για την κατ’ οίκον έρευνα

Δεύτερο Μέρος. Η Κατ’ Οίκον Έρευνα στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας

1o Κεφάλαιο. Βασικές έννοιες και διακρίσεις των ερευνών

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις για τον εννοιολογικό προσδιορισμό της έρευνας

2. Η έννοια της ανακριτικής πράξης της έρευνας

2.1. Η έρευνα ως γενική ανακριτική πράξη

2.2. Ο επαχθής χαρακτήρας της έρευνας - Η έρευνα ως διαδικαστική πράξη διπλής λειτουργίας

2.3. Ο δικονομικός χαρακτήρας της έρευνας – Διαχωρισμός των ανακριτικών ερευνών από τις διοικητικές έρευνες

2.3.1. Βασικές Διακρίσεις

2.3.2. Οι προληπτικές αστυνομικές έρευνες

2.3.3. Οι διοικητικές έρευνες

3. Διάκριση της έρευνας από άλλες ανακριτικές πράξεις

3.1. Διάκριση από την αυτοψία

3.2. Διάκριση από την πραγματογνωμοσύνη

3.3. Διάκριση από την κατάσχεση

4. Τα αντικείμενα των ερευνών του ΚΠΔ

4.1. Εισαγωγικά προλεγόμενα

4.2. Η κατοικία

4.3. Το ανθρώπινο σώμα

4.4. Τα πράγματα

2o Κεφάλαιο. Οι προϋποθέσεις, οι διατυπώσεις και ο τρόπος διεξαγωγής νόμιμης… κατ’ οίκον έρευνας

1. Η λήψη της απόφασης για τη διενέργεια της κατ’ οίκον έρευνας

2. Οι προϋποθέσεις διενέργειας της κατ’ οίκον έρευνας

2.1. Γενικές προϋποθέσεις ερευνών

2.1.1. Διεξαγωγή ανακριτικής διαδικασίας για κακούργημα ή πλημμέλημα

2.1.2. Επιδίωξη ορισμένων σκοπών

2.1.2.1. Βεβαίωση του εγκλήματος

2.1.2.2. Αποκάλυψη ή σύλληψη των δραστών του εγκλήματος

2.1.2.3. Βεβαίωση ή αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε

2.1.3. Η ύπαρξη βάσιμης υπόθεσης επίτευξης του σκοπού της έρευνας

2.1.4. Η βεβαίωση της αναγκαιότητας της έρευνας

2.2. Η υποχρεωτική παρουσία εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας ως όρος νομιμότητας στην κατ’ οίκον έρευνα

2.3. Οι ειδικότερες προϋποθέσεις για τη νυχτερινή κατ’ οίκον έρευνα

2.3.1. Εισαγωγικές Παρατηρήσεις

2.3.2. Σύλληψη προσώπου που διώκεται νόμιμα

2.3.3. Επ’ αυτοφώρω σύλληψη του δράστη για διαπραττόμενο εντός της κατοικίας κακούργημα ή πλημμέλημα

2.3.4. Συγκέντρωση σε κατοικία όπου παίζονται κατ’ επάγγελμα τυχερά παιχνίδια ή χρήση της κατοικίας ως τόπου κατ’ επάγγελμα ακολασίας

3. Η αρμοδιότητα και οι διατυπώσεις της κατ’ οίκον έρευνας

3.1. Η αρμοδιότητα αφενός για τη λήψη της απόφασης και αφετέρου για τη διενέργεια της υλικής πράξης της κατ’ οίκον έρευνας την ημέρα

3.1.1. Αυτεπάγγελτη προανάκριση

3.1.2. Τακτική προανάκριση

3.1.3. Κύρια ανάκριση

3.1.4. Λοιπά στάδια της ποινικής διαδικασίας

3.2. Η αρμοδιότητα ειδικότερα στη νυχτερινή κατ’ οίκον έρευνα

3.3. Ειδική Θεματική: Η αρμοδιότητα για την κατ’ οίκον έρευνα στο πλαίσιο της διακρατικής συνεργασίας στο πεδίο της ποινικής απόδειξης – Η αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη διεξαγωγή ερευνών

3.4. Οι προβλεπόμενες διατυπώσεις της έρευνας

3.4.1. Πρόσληψη δεύτερου ανακριτικού υπαλλήλου - Υποχρεωτική παρουσία δικαστικού λειτουργού

3.4.2. Η «αναζήτηση» στην ερευνώμενη οικία και η εξουσία καταναγκασμού των διενεργούντων την έρευνα

3.4.3. Σύνταξη και χορήγηση της έκθεσης έρευνας

4. Ο τρόπος διεξαγωγής της κατ’ οίκον έρευνας

5. Ουσιώδης Παρέκβαση - Τα τυχαία ευρήματα

5.1. Εισαγωγή

5.2. Η έννοια των τυχαίων ευρημάτων

5.3. Οι υφιστάμενες νομοθετικές ρυθμίσεις για τα τυχαία ευρήματα

5.4. Η δικονομική αντιμετώπιση των τυχαίων ευρημάτων στο πλαίσιο της κατ’ οίκον έρευνας

3ο Κεφάλαιο. Η διεύρυνση και ο περιορισμός των ορίων εξουσίας διεξαγωγής… κατ’ οίκον έρευνας

1. Διενέργεια της κατ’ οίκον έρευνας χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του ΚΠΔ

1.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

1.2. Η συναίνεση του θιγόμενου από την έρευνα

1.2.1. Η έννοια της συναίνεσης

1.2.2. Προϋποθέσεις παραδεκτού της συναίνεσης

1.2.3. Αποτελέσματα της συναίνεσης

1.3. Λόγοι άρσης του άδικου χαρακτήρα της πράξης

2. Απαγόρευση διενέργειας κατ’ οίκον έρευνας παρά τη συνδρομή… των προϋποθέσεων του ΚΠΔ

2.1. Έλλειψη ελληνικής ποινικής δικαιοδοσίας

2.1.1. Ετεροδικία

2.1.2. Το απαραβίαστο των χώρων των διπλωματικών και των προξενικών αποστολών

2.1.3. Περιορισμός της ποινικής δικαιοδοσίας επί ξένων πολεμικών πλοίων και ξένων κρατικών πλοίων που χρησιμοποιούνται για μη εμπορικούς σκοπούς στα λιμάνια και στην αιγιαλίτιδα ζώνη της Ελλάδας

2.2. Έλλειψη άδειας της αρχής

2.2.1. Τα προστατευόμενα με την άδεια πρόσωπα ως κατηγορούμενοι

2.2.2. Τα προστατευόμενα με την άδεια πρόσωπα ως τρίτοι

2.3. Η κατοχύρωση απορρήτων

2.3.1. Τα επαγγελματικά απόρρητα του άρθρου 212 ΚΠΔ

2.3.1.1. Ο σκοπός της διάταξης

2.3.1.2. Έρευνες και κατασχέσεις σε βάρος προσώπων που δεσμεύονται από το επαγγελματικό απόρρητο

2.3.2. Η δικονομική αντιμετώπιση του δικηγορικού απορρήτου ειδικότερα - Απαγόρευση έρευνας και κατάσχεσης αντικειμένων που βρίσκονται στην κατοχή δικηγόρου για υπόθεση που χειρίζεται

2.3.2.1. Απαγορευμένα αντικείμενα έρευνας

2.3.2.2. Προβληματισμοί σχετικά με τη δυνατότητα κάμψης του δικηγορικού απορρήτου

2.3.2.3. Συνέπειες της παραβίασης της απαγόρευσης έρευνας και κατάσχεσης

2.3.3. Απόρρητα δυνάμει ειδικών διατάξεων νόμων - Η δικονομική τους αντιμετώπιση στο πλαίσιο της κατ’ οίκον έρευνας

2.3.3.1. Τα «νέα επαγγελματικά απόρρητα»

i) Το τραπεζικό απόρρητο

ii) Το χρηματιστηριακό απόρρητο

iii) Το φορολογικό απόρρητο

iv) Το επιχειρηματικό απόρρητο

v) Το δημοσιογραφικό απόρρητο

2.3.3.2. Το απόρρητο των επικοινωνιών

2.3.3.3. Βασικές προβληματικές στο πεδίο συνάντησης των απορρήτων με την κατ’οίκον έρευνα

2.4. Απαγόρευση εισόδου των διωκτικών αρχών σε ορισμένους χώρους βάσει ειδικών διατάξεων νόμων

2.4.1. Ο θεσμός του «πανεπιστημιακού ασύλου» και η ειδικότερη προβληματική των φοιτητικών εστιών – Η κατάργηση του ασύλου με τον Ν. 4623/2019

2.4.2. Το ιδιότυπο «άσυλο» των χώρων των θεραπευτικών προγραμμάτων του άρθρου 32 παρ. 3 του Ν. 4139/2013

2.5. Η αρχή της αναλογικότητας

2.5.1. Η κατοχύρωση και το περιεχόμενο της αρχής

2.5.2. Η αρχή της αναλογικότητας ως περιορισμός των περιορισμών των ατομικών δικαιωμάτων

2.5.3. Η αρχή της αναλογικότητας και οι ρυθμίσεις για την κατ’ οίκον έρευνα

4ο Κεφάλαιο. Τα δικαιώματα και τα μέσα προστασίας του φορέα του οικιακού ασύλου

1. Τα δικαιώματα του θιγόμενου από την έρευνα

1.1. Το δικαίωμα ακρόασης

1.1.1. Το δικαίωμα υποβολής αιτήσεως διεξαγωγής κατ’ οίκον έρευνας

1.1.2. Το δικαίωμα παράστασης στην κατ’ οίκον έρευνα και το δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων κατά τη διεξαγωγή της

1.2. Το δικαίωμα χορήγησης της έκθεσης έρευνας

2. Η δικαστική προστασία του θιγόμενου προσώπου

2.1. Το δικαίωμα για δικαστική προστασία και η οριοθέτηση του εννοιολογικού της περιεχομένου

2.1.1. Η συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος δικαστικής προστασίας

2.1.2. Φορείς και Αποδέκτες

2.1.3. Πεδίο προστασίας και εγγενείς «περιορισμοί» του δικαιώματος

2.2. Η δικαστική προστασία στο πλαίσιο της κατ’ οίκον έρευνας

2.2.1. Η προστασία σε προληπτικό επίπεδο – Η ιδιαίτερη φύση της κατ’ οίκον έρευνας και το στοιχείο του «αιφνιδιασμού» ως προϋπόθεση επιτυχίας της

2.2.2. Η προστασία σε κατασταλτικό επίπεδο

2.2.2.1. Η ποινική προστασία του θιγόμενου από την παράνομη κατ’ οίκον έρευνα

2.2.2.2. Η προστασία του θιγόμενου στο πεδίο του Ποινικού Δικονομικού Δικαίου

i) Η αποδεικτική απαγόρευση αξιοποίησης του άρθρου 177 παρ. 2 Κ.Π.Δ.

ii) Η συνταγματική απαγόρευση αξιοποίησης του αποδεικτικού υλικού που αποκτήθηκε κατά παράβαση των προστατευτικών του ασύλου συνταγματικών διατάξεων

iii) Δικονομικές ακυρότητες και λόγοι αναίρεσης

2.2.2.3. Η αστική αποκατάσταση της ζημίας και η ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του θιγόμενου από την παράνομη έρευνα

5ο Κεφάλαιο. Η διενέργεια κατ’ οίκον έρευνας στο πλαίσιο της διεθνούς δικαστικής… συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις

1. Η παραδοσιακή διεθνής δικαστική συνδρομή στη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων… σε ποινικές υποθέσεις

1.1. Η δικαστική συνδρομή κατά τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

1.1.1. Εισαγωγικά προλεγόμενα

1.1.2. Αίτηση από τις ελληνικές δικαστικές αρχές προς τις αλλοδαπές αρχές για τη διενέργεια ανακριτικών πράξεων

1.1.3. Αίτηση από ξένες δικαστικές αρχές προς τις ελληνικές αρχές για τη διενέργεια ανακριτικών πράξεων

1.2. Η δικαστική συνδρομή στην ποινική απόδειξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο

1.2.1. Η Σύμβαση περί Αμοιβαίας Δικαστικής Συνδρομής επί Ποινικών Υποθέσεων

1.2.2. Η εξελικτική πορεία της δικαστικής συνδρομής στην ποινική απόδειξη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης

2. Ο θεσμός της Ευρωπαϊκής Εντολής Έρευνας

2.1. Εισαγωγικές επισημάνσεις

2.2. Η Οδηγία 2014/41/ΕΕ για την Ευρωπαϊκή Εντολή Έρευνας - Γενικά χαρακτηριστικά και πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας για την ΕΕΕ

2.3. Η ενσωμάτωση της Οδηγίας 2014/41/ΕΕ στην ελληνική έννομη τάξη

2.3.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις ως προς την ενσωμάτωση της Οδηγίας με τον Ν. 4489/2017

2.3.2. Οι ειδικότερες ρυθμίσεις για την ΕΕΕ - Η έκδοση και η εκτέλεση της ΕΕΕ από τις ελληνικές δικαστικές αρχές

2.3.2.1. Η έκδοση της ΕΕΕ από τις ελληνικές δικαστικές αρχές.

2.3.2.2. Η εκτέλεση της ΕΕΕ από τις ελληνικές δικαστικές αρχές

2.3.3. Κριτική αποτίμηση του θεσμού της ΕΕΕ – Οι νέες προκλήσεις για τον ενωσιακό νομοθέτη

Επίλογος

Βιβλιογραφία