Δίκαιο της Κοινωνικής Ασφάλισης, 1 (2026)
Η τριμηνιαία Επιθεώρηση «Δίκαιο της Κοινωνικής Ασφάλισης» (ΔτΚΑ) που διευθύνει ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ Άγγελος Στεργίου, φιλοδοξεί να αναδειχθεί σε προνομιούχο τόπο συνάντησης και προβληματισμού ειδικών του δικαίου κοινωνικής ασφάλισης. Δημοσιεύει διεξοδικές μελέτες, σχόλια, γνώμες για ζητήματα που βρίσκονται στην καρδιά του κλάδου αυτού του δικαίου. Σχολιάζει τη νομοθετική και νομολογιακή επικαιρότητα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Μέσα από τις σελίδες της ο δικηγόρος, ο δικαστής, ο ερευνητής ενημερώνονται για όλες τις πτυχές της κοινωνικής ασφάλισης και γενικότερα της κοινωνικής ασφάλειας από τους πλέον ειδικούς στο γνωστικό αντικείμενο που διακονεί η Επιθεώρηση. Αρκετά τεύχη της θα είναι θεματικά, για μια πιο συγκεντρωτική και συνεκτική παρουσίαση των σχετικών ζητημάτων. Απώτερος (έμμεσα ομολογημένος) στόχος της ΔτΚΑ είναι να αναδειχθεί σε εργαλείο για την προώθηση μιας αλληλέγγυας κοινωνίας.
Από τα περιεχόμενα του τεύχους 1/2026
Μελέτες
Άγγελος Στεργίου, Η «αποϋλοποίηση» της διαδικασίας απονομής των συντάξεων, σ. 4
Παναγιώτης Ηλία, Η αναθεώρηση του Κανονισμού (ΕΚ) 883/2004, σ. 51
Ιωσήφ-Λάζαρος Χατζητιμοθέου, Στοιχεία ανταποδοτικότητας μέσα από την αξιοποίηση του παράλληλου χρόνου ασφάλισης (έως την 31.12.2016) κατά τη συνταξιοδότηση, σ. 59
Νομολογία ΔΕΕ
C‑717/24, BD κατά Sociálna poisťovňa, ústredie: Κανόνες συνυπολογισμού περιόδων ασφάλισης (Παρατ. Π. Ηλία), σ. 68
Νομολογία Συμβουλίου της Επικρατείας, σ. 89
Νομολογία Ελεγκτικού Συνεδρίου, σ. 119
Νομολογία Διοικητικών Δικαστηρίων, σ. 122
Βήμα διαρκούς διαλόγου για το ασφαλιστικό
Άγγελος Στεργίου, Το «Δίκαιο Απασχόλησης» μπορεί να συγκροτήσει έναν αυτόνομο κλάδο δικαίου;, σ. 166
Νομοθετική επικαιρότητα κοινωνικής ασφάλισης
Απρίλιος - Ιούνιος 2026, από τον Ι.-Λ. Χατζητιμοθέου, σ. 174
Πληροφορίες έκδοσης
Πίνακας περιεχομένων +
1 Editorial
Μελέτες
4 Άγγελος Στεργίου, Η «αποϋλοποίηση» της διαδικασίας απονομής των συντάξεων
51 Παναγιώτης Ηλία, Η αναθεώρηση του Κανονισμού (ΕΚ) 883/2004
59 Ιωσήφ-Λάζαρος Χατζητιμοθέου, Στοιχεία ανταποδοτικότητας μέσα από την αξιοποίηση του παράλληλου χρόνου ασφάλισης (έως την 31.12.2016) κατά τη συνταξιοδότηση
Νομολογία ΔΕΕ
68 ΔΕΕ, C‑717/24, BD κατά Sociálna poisťovňa, ústredie: Συντονισμός των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης – Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 – Συντάξεις γήρατος – Άρθρο 51, παράγραφος 1 – Κανόνες συνυπολογισμού περιόδων ασφάλισης (Παρατ. Π. Ηλία)
Νομολογία Συμβουλίου της Επικρατείας
89 ΣτΕ 699/2026: Συντάξεις λόγω θανάτου – Ο περιορισμός του άρθρου 7 παρ. 5 ν. 4387/2016 ισχύει και επί σώρευσης συντάξεων λόγω θανάτου και εξ ιδίου δικαιώματος
92 ΣτΕ 382-383/2026: Άνεργοι απασχολούμενοι σε προγράμματα αποκτήσεως εργασιακής εμπειρίας του ΟΑΕΔ (STAGE) – Πλήρης ασφάλισή τους στο π. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ σε περίπτωση παροχής εν τοις πράγμασι είτε αποκλειστικώς είτε κατά κύριο λόγο εξαρτημένης εργασίας
95 ΣτΕ 384/2026: Πρόγραμμα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας (STAGE) – Στο δικαστήριο εναπόκειται να κρίνει αν αποκλειστικός ή προέχων σκοπός της απασχόλησης είναι η παροχή εξαρτημένης εργασίας ή αν προέχων σκοπός της απασχόλησης είναι η απόκτηση εργασιακής εμπειρίας – Μη γνήσια μαθητεία – Προϋπόθεση είναι η εν τοις πράγμασι παροχή εξαρτημένης εργασίας και όχι η ύπαρξη έγκυρης σύμβασης εξαρτημένης εργασίας (Παρατ. Ά. Στεργίου)
116 ΣτΕ 594/2026: ΤΣΜΕΔΕ – Η διακοπή ασφάλισης στο ΤΣΜΕΔΕ επέρχεται από τη χρονολογία υποβολής της δήλωσης στον νομομηχανικό
Δελτίο συνταξιοδοτικής νομολογίας Ελεγκτικού Συνεδρίου
119 ΕλΣυν 510/2025: Εξαιρούνται από τη μείωση Β.3 παρ. Β του άρθ. 1 του ν. 4093/2012, οι συνταξιούχοι με ποσοστό αναπηρίας 80 % και άνω, με γνωμάτευση της ΑΣΥΕ
119 ΕλΣυν 366/2025: Αξιώσεις κληρονόμων
120 ΕλΣυν 365/2025: Αγωγή στρατιωτικού συνταξιούχου – ΕΑΣ και Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης του άρθρου 29 του ν. 3986/2011
121 ΕλΣυν 110/2025: Αποζημιωτική αγωγή στρατιωτικού συνταξιούχου – Αξιώσεις για τις περικοπές σύνταξης δυνάμει των άρθρων 1 παρ. 10 του ν. 4024/2011 και 1 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4051/2012
Νομολογία Διοικητικών Δικαστηρίων
122 ΔΕφΑθ 656/2026: Προσαύξηση στη σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας συνταξιούχου του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ που έχει τέκνο – Απώτερος ανιών (παππούς, γιαγιά κ.λπ.) ή τρίτος
138 ΔΕφΑθ 1152/2026: Μέλος ΔΣ ΑΕ – Δεν αποκλείεται να συρρέουν στο αυτό πρόσωπο οι δύο ιδιότητες, δηλαδή αφενός του μέλους διοικητικού συμβουλίου και αφετέρου του συνδεόμενου με σχέση εργασίας υπαλλήλου της ανώνυμης εταιρείας
147 ΔΕφΘεσ 292/2026: Ασφάλιση επαγγελματιών, βιοτεχνών, εμπόρων που έχουν την έδρα τους και ασκούν τη δραστηριότητά τους σε πόλεις, χωριά ή οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων
158 ΔΕφΑθ 609/2026: Αναζήτηση αχρεωστήτως ή παρανόμως καταβληθεισών παροχών – Προκειμένου να αποδειχθεί οικονομική διακινδύνευση δεν αρκεί η ύπαρξη προβλημάτων υγείας, αλλά απαιτείται η προσκόμιση και οικονομικών στοιχείων από τα οποία να προκύπτει η οικονομική κατάσταση του λήπτη προκειμένου εν συνεχεία να εκτιμηθεί η διακινδύνευση που θα επέλθει από πιθανή επιστροφή
Βήμα διαρκούς διαλόγου για το ασφαλιστικό
166 Άγγελος Στεργίου, Το «Δίκαιο Απασχόλησης» μπορεί να συγκροτήσει έναν αυτόνομο κλάδο δικαίου; Με αφορμή το βιβλίο της Dimitra Pallantza, Droits de l’emploi français et de l’Union européenne, Bruylant, Bruxelles,
Νομοθετική επικαιρότητα κοινωνικής ασφάλισης
174 Απρίλιος - Ιούνιος 2026, από τον Ι.-Λ. Χατζητιμοθέου
Διευθυντής
Άγγελος Στεργίου
Ομότιμος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ
Συντακτική Επιτροπή
Μιχάλης Πικραμένος, Πρόεδρος ΣτΕ, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ
Σπυριδούλα Χρυσικοπούλου, ε.τ. Αντιπρόεδρος ΣτΕ
Γαβριήλ Αμίτσης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής
Ξενοφών Κοντιάδης, Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου
Παυλίνα Κοντογεωργοπούλου, Δ.Ν., Ειδ. Επιστήμονας στον Συνήγορο του Πολίτη
Σταυρούλα Κτιστάκη, Καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου, Σύμβουλος ΣτΕ
Πρόδρομος Μαυρίδης, Ευρωπαϊκή Ένωση (Commission Européenne)
Χρήστος Μορφακίδης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ
Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου, Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
Επιστημονική Επιτροπή
Όλγα Αγγελοπούλου, Δ.Ν., Δικηγόρος
Βασίλειος Ανδρουλάκης, Σύμβουλος ΣτΕ
Ειρήνη Ελευθερία Γαληνού, Δικηγόρος ΕΤΕΑΕΠ, ΜΔΕ Διεθνών Σπουδών
Δημήτριος Γούλας, Δ.Ν., Δικηγόρος, Πανεπιστήμιο Θράκης
Δημήτριος Ζερδελής, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ
Άρις Καζάκος, Ομότιμος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ
Λευκή Κιοσσέ, Επίκουρη Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΔΠΘ
Ταξιαρχία Κόμβου, Σύμβουλος ΣτΕ
Βασιλική Κουζιώρτη, Δ.Ν., Δικηγόρος
Ιωάννης Κουκιάδης, Ομότιμος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ
Στέργιος Κοφίνης, Δ.Ν., Πρωτοδίκης Δ.Δ.
Δημήτριος Λαδάς, Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
Φωτεινή Μαρίνη, Δικηγόρος, DEA Droit social
Ανδρέας Ματθαίου, Δ.Ν., Δικηγόρος
Μαρία Μητροσύλη, Kαθηγήτρια Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής
Κωνσταντίνος Παπαδημητρίου, Ομότιμος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
Χαρούλα Πόνη, Πρωτοδίκης Δ.Δ.
Αικατερίνη Ρωξάνα, Σύμβουλος ΣτΕ
Δημήτριος Σιδέρης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ
Ιωάννης Σκανδάλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
Άννα Τσέτουρα, Δ.Ν., Δικηγόρος
