Χ.-Ι. Χατζηδημητρίου, Η Κτηματολογική Δίκη με αντίδικο το Δημόσιο, 2026
Η εκ του άρθρου 6 § 2 ν. 2664/1998 αγωγή διόρθωσης των ανακριβών πρώτων κτηματολογικών εγγραφών αποτελεί το δημοφιλέστερο ένδικο βοήθημα στο πεδίο του κτηματολογικού δικαίου. Παράλληλα, τη θέση του εναγόμενου στην επίμαχη αγωγή καταλαμβάνει κατά κύριο λόγο το Δημόσιο, ενόψει και της πληθώρας των ακινήτων που έχουν καταχωρισθεί στα οικεία κτηματολογικά φύλλα με την ένδειξη «αγνώστου ιδιοκτήτη».
Στόχος του παρόντος πονήματος είναι να φωτίσει την κτηματολογική δίκη που ανοίγει με τη διορθωτική αγωγή των πρώτων εγγραφών, και δη υπό το πρίσμα των ισχυρισμών που προβάλλει το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο ως άμυνα κατ’ αυτής.
Μάλιστα, χάριν εξυπηρέτησης των αναγνωστών (δικηγόρων και εφαρμοστών του δικαίου), στο παράρτημα της έκδοσης περιλαμβάνονται δικαστικές αποφάσεις των δικαστηρίων ουσίας, αλλά και του Αρείου Πάγου, οι οποίες επιλύουν με σαφή και καθοριστικό τρόπο καίρια και πρακτικά ζητήματα της κτηματολογικής δίκης με αντίδικο το Δημόσιο.
Πληροφορίες έκδοσης
Πίνακας περιεχομένων +-
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Πρόλογος
Κυριότερες συντομογραφίες
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ
Ι. Εισαγωγικά προλεγόμενα
ΙΙ. Η παθητική νομιμοποίηση του Δημοσίου. Ομοδικία. Προσεπίκληση. Αναστολή (νέων) αγωγών του Δημοσίου
i. Περιπτώσεις παθητικής νομιμοποίησης του Δημοσίου
ii. Ζητήματα ομοδικίας και προσεπίκλησης
iii. Αναστολή νέων αγωγών του Δημοσίου
ΙΙΙ. Ισχυρισμοί του Δημοσίου που ανάγονται στο παραδεκτό συζήτησης της διορθωτικής αγωγής
i. Υποχρεωτικότητα προσκομιδής πιστοποιητικού ΕΝ.Φ.Ι.Α
ii. Η τήρηση της διαδικασίας της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας διαμεσολάβησης
IV. Ισχυρισμοί του Δημοσίου αναγόμενοι στο παραδεκτό της αγωγής
i. Τήρηση της προδικασίας του άρθρου 8 α.ν. 1539/1938
ii. Η επισύναψη στο αγωγικό δικόγραφο τοπογραφικού διαγράμματος γεωμετρικών μεταβολών
iii. Η καταχώριση της αγωγής στο κτηματολογικό φύλλο του επίδικου ακινήτου
iv. Το ορισμένο της αγωγής από άποψης περιγραφής του ακινήτου
v. Το ορισμένο της αγωγής με βάση τον επικαλούμενο τρόπο κτήσης του εγγραπτέου δικαιώματος κυριότητας
vi. Ο ισχυρισμός περί ακινήτου ανεπίδεκτου χρησικτησίας
V. Ένσταση ίδιας κυριότητας από το Δημόσιο
i. Οι διακρίσεις των οθωμανικών γαιών και η διαδοχή του Οθωμανικού από το Ελληνικό Δημόσιο
ii. Η περίπτωση των εγκαταλελειμμένων από τους Οθωμανούς ακινήτων
iii. H κτήση κυριότητας επί των δημοσίων κτημάτων με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας
iv. Η προβολή του ισχυρισμού περί ίδιας κυριότητας από το Δημόσιο
VI. Η χρησικτησία του άρθρου 4 ν. 3127/2003 ως ιστορική βάση της διορθωτικής αγωγής
VIΙ. Ο εκ του άρθρου 281 ΑΚ ισχυρισμός
VIII. Ο ισχυρισμός περί κοινοχρησίας
ΙΧ. Συμπερασματικές παρατηρήσεις
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ
Ι. Αναφορικά με το παραδεκτό συζήτησης της διορθωτικής αγωγής (άρθρο 6 § 2 ν. 2664/1998)
i. Αναγκαιότητα προσκομιδής πιστοποιητικού ΕΝ.Φ.Ι.Α
1. ΑΠ 275/2024
2. ΑΠ 290/2023
3. ΜΕφΔωδ 9/2025
4. ΜΕφΠειρ 256/2025
ii. Αναγκαιότητα τήρησης της διαδικασίας διαμεσολάβησης
1. ΜΕφΠειρ 302/2025
2. ΜΠρΚαβ 53/2024
3. ΜΠρΚερκ 299/2024
ΙΙ. Αναφορικά με το παραδεκτό άσκησης της διορθωτικής αγωγής (άρθρο 6 § 2 ν. 2664/1998)
i. Αναγκαιότητα τήρησης της προδικασίας του άρθρου 8 α.ν. 1539/1938
1. ΜΕφΑθ 26/2025
ii. Αναγκαιότητα επισύναψης στο αγωγικό δικόγραφο τοπογραφικού διαγράμματος γεωμετρικών μεταβολών και περιεχόμενο της σχετικής δήλωσης του συντάκτη μηχανικού (άρθρο 6 § 3 περ. ζ’ ν. 2664/1998)
1. ΠΠρΘεσ 10041/2024
2. ΜΠρΛαμ 19/2025
3. ΜΠρΡοδ 79/2025
4. ΜΠρΚαβ 243/2025
iii. Αναγκαιότητα καταχώρισης του αγωγικού δικογράφου στα κτηματολογικά φύλλα απάντων των επηρεαζόμενων ακινήτων
1. ΜΠρΠατρ 63/2022
iv. Περιγραφή του επίδικου ακινήτου
1. ΑΠ 202/2025
2. ΑΠ 692/2025
3. ΑΠ 777/2025
v. Ορισμένο του αγωγικού δικογράφου ως προς τον τρόπο κτήσης του εγγραπτέου δικαιώματος. Χρόνος συμπλήρωσης χρησικτησίας. Αίτημα σε περίπτωση καθολικής διαδοχής
1. ΑΠ 543/2025
2. ΑΠ 482/2024
3. ΑΠ 819/2025
4. ΑΠ 731/2025
ΙΙΙ. Ισχυρισμοί του Δημοσίου
i. Ακίνητο δεκτικό χρησικτησίας. Γενικό τεκμήριο κυριότητας υπέρ του Δημοσίου
1. ΑΠ 168/2025
2. ΑΠ 251/2025
3. ΑΠ 919/2025
4. ΜΕφΠειρ 302/2025
ii. Νομική φύση των ισχυρισμών του Δημοσίου
1. ΑΠ 416/2024
2. ΑΠ 651/2024
3. ΑΠ 1585/2024
4. ΜΕφΠειρ 256/2025
5. ΜΕφΠειρ 553/2025
iii. Ισχυρισμός περί ύπαρξης αιγιαλού ή δάσους, κύρωσης δασικών χαρτών
1. ΑΠ 115/2023
2. ΑΠ 692/2025
3. ΑΠ 761/2024
4. ΜΕφΠειρ 234/2025
5. ΤρΕφΑθ 1456/2024
6. ΜΕφΒορΑιγ 29/2024
iv. Ισχυρισμός εκ του άρθρου 281 ΑΚ
1. ΑΠ 550/2024
2. ΑΠ 1092/2025
3. ΑΠ 292/2023
4. ΑΠ 507/2024
IV. Προϋποθέσεις χρησικτησίας βάσει άρθρου 4 ν. 3127/2003
1. ΑΠ 768/2025
2. ΑΠ 926/2025
3. ΜΕφΠειρ 91/2025
4. ΜΕφΠειρ 477/2025
V. Προστασία ακινήτων Ο.Τ.Α. με το ν.δ. 31/1968
1. ΑΠ 1428/2023
2. ΑΠ 1891/2023
VI. Ο ισχυρισμός περί κοινοχρησίας
1. ΑΠ 94/2025
2. ΑΠ 417/2024
3. ΤρΕφΑθ 666/2025
4. ΤρΕφΑθ 1254/2025
VII. Συνολική θεώρηση ζητημάτων εμπράγματων αγωγών με αντίδικο το Δημόσιο
1. ΠΠρΧίου 13/2024
Α. Νομικές σκέψεις
α. Ορισμένο αγωγής από άποψη περιγραφής ακινήτου.
β. Έννομο συμφέρον αναγνωριστικής εμπράγματης αγωγής
γ. Θεμελίωση παράγωγου τρόπου κτήσης κυριότητας.
δ. Θεμελίωση τακτικής χρησικτησίας
ε. Τύχη περιουσίας Σχολικών Ταμείων/Σχολικών Εφοριών
στ. Διάκριση οθωμανικών γαιών. Κυριότητα Ελληνικού Δημοσίου ως διαδόχου του Οθωμανικού Κράτους
ζ. Κυριότητα επί δασών
η. Κτήση κυριότητας επί δημοσίων κτημάτων κατά το βρ.δ.
θ. Επίκληση κυριότητας εκ μέρους του Δημοσίου
ι. Κυριότητα Δημοσίου επί λιβαδιών και βοσκοτόπων.
ια. Αδέσποτα ακίνητα
Β. Νομική εκτίμηση αγωγής Ο.Τ.Α
Γ. Νομική εκτίμηση ισχυρισμών εναγόμενου Δημοσίου
Δ. Νομική εκτίμηση αγωγής Δημοσίου
Ε. Νομική εκτίμηση ισχυρισμών εναγόμενου Ο.Τ.Α.
Στ. Αξιολόγηση αποδεικτικού υλικού και υπαγωγή των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών στους προσήκοντες κανόνες δικαίου
Βιβλιογραφία

















