Κ. Παπαχρήστου-Δημητράς, Ένδικη προστασία επί πρόδηλα εσφαλμένης κτηματολογικής εγγραφής, 2026
Η παρούσα πραγματεία αποτελεί μία συστηματική και τελολογική προσέγγιση του δικονομικού πλαισίου διόρθωσης πρόδηλων σφαλμάτων στο καθεστώς λειτουργούντος κτηματολογίου, υπό το φως των εκτεταμένων και καίριων νομοθετικών μεταβολών της περιόδου 2023-2025. Εξετάζει σε βάθος τη λειτουργία και τα δογματικά όρια της εξωδικαστικής διαδικασίας του άρθρου 18 ν. 2664/1998, σε συνάρτηση με τα ειδικά και γενικά ένδικα βοηθήματα των άρθρων 6 §§ 2-4, 6 § 8, 13 § 2, 16 § 5 και 19 § 2 ν. 2664/1998, ως ένα ενιαίο και τελολογικά διαρθρωμένο σύστημα παροχής έννομης προστασίας επί προδήλως εσφαλμένων κτηματολογικών εγγραφών.
Με αξιοποίηση άνω των 2.000 αδημοσίευτων δικαστικών αποφάσεων και εκτενούς υλικού από την πρακτική των κτηματολογικών γραφείων, η μελέτη συστηματοποιεί για πρώτη φορά τη σχετική νομολογία και πρακτική, αναδεικνύοντας με ενάργεια την «γκρίζα ζώνη» μεταξύ πρόδηλου σφάλματος και ουσιαστικής ιδιοκτησιακής διαφοράς. Χαρτογραφεί, ειδικότερα, τα κρίσιμα διαδικαστικά όρια και περιπτώσεις διασταύρωσης μεταξύ εξωδικαστικής και δικαστικής διόρθωσης, που συνιστούν τον σκληρό πυρήνα του δικονομικού κτηματολογικού δικαίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις σύνθετες περιπτώσεις διηρημένων ιδιοκτησιών, των δασών ή του παλαιού αιγιαλού, χωρικών μεταβολών, εγγραφών «άγνωστου ιδιοκτήτη», οι οποίες έχουν ιστορικά πυροδοτήσει σημαντικές παρερμηνείες στη νομοθεσία και τη νομολογιακή πρακτική, καθώς και στη νέα δυναμική των διατάξεων που εισήγαγαν οι νόμοι 5076/2023 και 5142/2024. Ρυθμίσεις που εξωτερίκευσαν με σαφήνεια την πρόθεση του Έλληνα νομοθέτη για ακριβείς οριστικοποιημένες εγγραφές· που πάντως θα πρέπει να ερμηνευτούν τελολογικά (και έως έναν βαθμό συσταλτικά) υπό το πρίσμα των αρχών του κλειστού αριθμού των ένδικων βοηθημάτων και της ασφάλειας των συναλλαγών, με την πεποίθηση πως η ακρίβεια δεν πρέπει να θυσιαστεί στον βωμό της ταχύτητας.
Η παρούσα μονογραφία καταλήγει, λοιπόν, σε μία δικονομική προσέγγιση του θεσμού, καταδεικνύοντας πως η δικονομία αποτελεί τον θεμέλιο λίθο για την ασφαλή και αποτελεσματική λειτουργία του Εθνικού Κτηματολογίου στην ψηφιακή εποχή.
Πληροφορίες έκδοσης
Πίνακας περιεχομένων +
Πίνακας περιεχομένων
Προλογικό σημείωμα
Κυριότερες συντομογραφίες
Αντικείμενο μελέτης
Κεφάλαιο Πρώτο
Πρόδηλα σφάλματα
και δικονομικό κτηματολογικό γίγνεσθαι
§ 1. Ο κατεξοχήν δικονομικός χαρακτήρας και η λειτουργία του ελληνικού κτηματολογικού δικαίου
Α. Η πάγια θέση του Αρείου Πάγου ως προς τον δικονομικό χαρακτήρα του ελληνικού κτηματολογικού δικαίου· έννομες συνέπειες
Β. Η λειτουργία του κτηματολογίου ως καθρέπτης των ουσιαστικών εμπράγματων δικαιωμάτων· σύγχρονες προκλήσεις
Γ. Σταχυολόγηση των ένδικων κτηματολογικών βοηθημάτων διόρθωσης εσφαλμένων κτηματολογικών εγγραφών
§ 2. Ακραία όρια δικαστικής και εξωδικαστικής διόρθωσης πρόδηλα εσφαλμένης κτηματολογικής εγγραφής· η διεθνής τάση περί dejudicialization
Α. Η διεθνής τάση του dejudicialization
Β. Γκρίζα ζώνη διόρθωσης πρόδηλα εσφαλμένης κτηματολογικής εγγραφής που προκαλεί ιδιοκτησιακή μεταβολή
Γ. Η εκούσια δικαιοδοσία και η ελεγκτική παρέμβαση του κτηματολογικού δικαστή ως φραγμός στην παράκαμψη της τακτικής διαδικασίας
§ 3. Ο διαδοχικός μετασχηματισμός της έννοιας του πρόδηλου σφάλματος
Α. Η έννοια του πρόδηλου σφάλματος στις κτηματολογικές εγγραφές και οι διαδοχικές τροποποιήσεις του άρθρου 18 ΕθνΚτημ
Β. Νομοθετική αναγνώριση περιπτώσεων πρόδηλων σφαλμάτων
α. Ανακρίβεια αρχικής εγγραφής που προκύπτει από δημόσιο έγγραφο (άρθρο 18 § 1 περ. β’ στοιχ. αα’ ΕθνΚτημ)
β. Πρόδηλο σφάλμα αρχικής εγγραφής, όταν η ανακρίβεια προκύπτει από την συσχέτισή της προς τα στοιχεία της ανάρτησης και παρατηρείται απόκλιση μεταξύ τους χωρίς νόμιμο λόγο (άρθρ. 18 § 1 περ. β’ στοιχ. ββ’ ΕθνΚτημ)
γ. Πρόδηλο σφάλμα αρχικής εγγραφής, όταν η ανακρίβεια προκύπτει από τη συσχέτισή της προς τα στοιχεία διοικητικής πράξης ή δικαστικής απόφασης που συνιστούν πρωτότυπο τρόπο κτήσης δικαιώματος (άρθρ. 18 § 1 περ. β’ στοιχ. γγ’ ΕθνΚτημ)
δ. Πρόδηλο σφάλμα αρχικής εγγραφής, όταν η ανακρίβεια αφορά στην ολική ή μερική έλλειψη ή στην ανακρίβεια στοιχείων ιδιοκτησιών, οριζόντιων ή κάθετων (άρθρ. 18 § 1 περ. β’ στοιχ. δδ’ ΕθνΚτημ)
Γ. Από την αρνησιδικία διόρθωσης πρόδηλων κτηματολογικών σφαλμάτων στην «άκριτη» καταχώριση· διαδοχικές τροποποιήσεις του μέτρου ελέγχου νομιμότητας (άρθρο 16 ΕθνΚτημ)
Κεφάλαιο Δεύτερο
Εξωδικαστική διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων
στο ψηφιακό κτηματολόγιο
§ 4. Πλαίσιο διόρθωσης πρόδηλων σφαλμάτων των κτηματολογικών εγγραφών
Α. Διαδικαστικό πλαίσιο υποβολής εξωδικαστικής αίτησης διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος
α. Απόλυτη ψηφιοποίηση της διαδικασίας
β. Προδικασία και προϋποθέσεις
αα. Προπαρασκευή και προϋποθέσεις υποβολής
ββ. Ηλεκτρονική υποβολή και έλεγχος νομιμότητας
γγ. Έλεγχος πληρότητας και παρακολούθηση φακέλου
δδ. Καταστάσεις φακέλου-αίτησης
εε. Έκδοση απόφασης
Β. Περιπτωσιολογία πρόδηλων σφαλμάτων στο καθεστώς λειτουργούντος κτηματολογίου
α. Πρόδηλο σφάλμα στα στοιχεία του δικαιούχου
β. Πρόδηλο σφάλμα στο δικαίωμα που καταχωρίστηκε
γ. Πρόδηλο σφάλμα στον τίτλο του δικαιώματος που καταχωρίστηκε
δ. Πρόδηλο σφάλμα στο ιδιοκτησιακό αντικείμενο
Γ. Συσταλτική ερμηνεία της νομοθετικής άρσης της απαγόρευσης εκτοπισμού
Δ. Η μεταγενέστερη «οπωσδήποτε ασυμβίβαστη» μεταβίβαση ως όριο στη διόρθωση πρόδηλου σφάλματος (άρθρο 18 § 1 περ. δ΄ ΕθνΚτημ)
Ε. Οριοθέτηση του ελέγχου νομιμότητας του προϊσταμένου ως προς τους δικαιοπαρόχους και τους τίτλους κτήσης
Στ. Οίκοθεν διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων
§ 5. Διόρθωση πρόδηλου σφάλματος με απόφαση της Ελληνικό Κτηματολόγιο (άρθρο 18 § 1 περ. ε΄ ΕθνΚτημ)
Α. Διαδικαστικό πλαίσιο
Β. Αποτίμηση εφαρμογής της διαδικασίας στην πράξη
§ 6. Οριοθέτηση εξωδικαστικής διαδικασίας διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος από την εξωδικαστική διαδικασία του άρθρου 6 § 4 ΕθνΚτημ
Α. Το πραγματικό της διάταξης του άρθρου 6 § 4 ΕθνΚτημ
Β. Συγκριτική παράθεση με την αίτηση του άρθρου 18 ΕθνΚτημ
Γ. Η εξαιρετική περίπτωση της εξάλειψης βαρών
§ 7. Διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων και μεταγενέστερες κτηματολογικές εγγραφές
Α. Διάκριση διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος και νέας καταχώρισης
Β. Δικαστική διόρθωση πρόδηλου σφάλματος μεταγενέστερης κτηματολογικής εγγραφής, κατ’ άρθρ. 13 § 2 ΕθνΚτημ
§ 8. Διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων και οριστικοποιημένες κτηματολογικές εγγραφές
Α. Οριστικοποίηση κτηματολογικών εγγραφών
α. Προδιάθεση
β. Διατυπωθείσες απόψεις
Β. Διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων μετά την οριστικοποίηση των κτηματολογικών εγγραφών
Γ. Ανάγκη πρόβλεψης μεταβατικής διάταξης διόρθωσης πρόδηλων σφαλμάτων αρχικών εγγραφών ενόψει της οριστικοποίησής τους
Κεφάλαιο Τρίτο
Διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων και κτηματολογική δίκη
§ 9. Προσφυγή κατά της άρνησης του προϊστάμενου κτηματολογικού γραφείου να προβεί στην αιτούμενη διόρθωση προδήλου
Α. Προϋποθέσεις παραδεκτού των αντιρρήσεων κατά της απόφασης προϊσταμένου κτηματολογικού γραφείου (ΕθνΚτημ 18 § 2)
α. Νομότυπη και εμπρόθεσμη άσκηση
αα. Τρόπος και χρόνος άσκησης των αντιρρήσεων
ββ. Το αναγκαίο περιεχόμενο του δικογράφου
γγ. Καταχώριση των αντιρρήσεων στο κτηματολογικό φύλλο
δδ. Η επισύναψη τοπογραφικού διαγράμματος ως προϋπόθεση του παραδεκτού, μετά τις τροποποιήσεις που επέφερε ο ν. 4602/2019
εε. Δικαστικό ένσημο
στστ. Επιτροπές Επιλύσεως Αμφισβητήσεων του άρθρου 36 ν. 4512/2018, μετά το ν. 4821/2021
β. Προϋποθέσεις που αφορούν στο δικαστήριο
γ. Προϋποθέσεις που αφορούν στους διαδίκους
Β. Προϋποθέσεις παραδεκτής συζήτησης
Γ. Βεληνεκές δικαστικής απόφασης επί της προσφυγής κατά της άρνησης του προϊστάμενου κτηματολογικού γραφείου να προβεί στην αιτούμενη διόρθωση προδήλου
α. Γενικώς ισχύοντα
β. Έννομες συνέπειες από την έκδοση απόφασης
Δ. Προσβολή της δικαστικής απόφασης που κρίνει τις αντιρρήσεις με αίτηση ανάκλησης ή ένδικα μέσα
α. Αίτηση ανάκλησης της ΚΠολΔ
β. Έφεση
γ. Τριτανακοπή
δ. Αναίρεση υπέρ του νόμου
§ 10. Στο μεταίχμιο εξωδικαστικής αίτησης προδήλoυ και κτηματολογικής δίκης· υπό το φως της ιδιόμορφης περίπτωσης διόρθωσης ανακριβών κτηματολογικών εγγραφών με αντικείμενο διηρημένη ιδιοκτησία
Α. Μη αναγκαία η υποβολή αίτησης διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος ως προδικασία για δικαστική διόρθωση κτηματολογικών εγγραφών
Β. Συρροή και διασταύρωση εξωδικαστικής με δικαστική διαδικασία
α. Συρροή ένδικων βοηθημάτων
β. Διασταύρωση αρμοδιότητας και επανάκριση σφάλματος
Γ. Προδήλως εσφαλμένες εγγραφές διηρημένης ιδιοκτησίας· προσήκον ένδικο βοήθημα
α. Σφάλματα ως προς το υποκείμενο/δικαιούχο
β. Σφάλματα ως προς το αντικείμενο/διηρημένη ιδιοκτησία, την κατανομή των ποσοστών ιδιοκτησίας επί του οικοπέδου ή των κοινών τμημάτων, καθώς και τυχόν συναφή παρεπόμενα ή προσδιοριστικά στοιχεία της
αα. Χώρος στάθμευσης
1. Ανοικτές θέσεις στάθμευσης· μονομερής τροποποίηση υπό το φως της σύγχρονης νομοθεσίας
2. Κλειστές θέσεις στάθμευσης
ββ. Λοιπές πρόσθετες πληροφορίες
γγ. Δικαίωμα υψούν
γ. Διηρημένες ιδιοκτησίες που δεν εμφανίζονται στο κτηματολογικό φύλλο ή εμφανίζονται με σφάλματα
αα. Αντίστιξη της περίπτωσης του «κουβά» από την εγγραφή «οιονεί αγνώστου»
ββ. Αυτοτελές κτηματολογικό φύλλο στο οποίο εμφανίζονται τα εναπομένοντα ποσοστά συγκυριότητας, τα οποία υπολείπονται του ποσοστού που αντιστοιχεί στην αδήλωτη ή ανεντόπιστη διηρημένη ιδιοκτησία
§ 11. Ευρείες δικονομικές δυνατότητες διόρθωσης εσφαλμένης κτηματολογικής εγγραφής με την ένδειξη «άγνωστος ιδιοκτήτης»
Α. Διαζευκτική δυνατότητα διόρθωσης εγγραφών με την ένδειξη «άγνωστος ιδιοκτήτης», είτε με την τακτική διαδικασία, είτε κατά την εκούσια δικαιοδοσία, είτε εξωδικαστικά
Β. Εξωδικαστική διόρθωση κτηματολογικής εγγραφής με δικαιούχο «άγνωστο ιδιοκτήτη» κατά τη διαδικασία του προδήλου
α. Κανόνας
β. Διαδικασία
γ. Εξαίρεση από την υποχρέωση παροχής συναίνεσης εκ μέρους του Δημοσίου
δ. Αποτίμηση πρακτικής εφαρμογής της νέας ρύθμισης του άρθρου 13 ν. 4821/2021, υπό το πρίσμα των πρόσφατων νομοθετικών ρυθμίσεων
§ 12. Η διαδικασία του άρθρου 6 § 8 ΕθνΚτημ ως ένδικο δικονομικό υποκατάστατο της εξωδικαστικής διαδικασίας διόρθωσης πρόδηλου σφάλματος
Α. Δικαστική διόρθωση πρόδηλων σφαλμάτων με όχημα την αίτηση του άρθρου 6 § 8 ΕθνΚτημ
Β. Προϋποθέσεις παραδεκτού της αίτησης του άρθρου 6 § 8 ΕθνΚτημ
Γ. Βασιμότητα της αίτησης
Δ. Περιπτωσιολογία
Κεφάλαιο Τέταρτο
Ιδιάζουσες περιπτώσεις πρόδηλων σφαλμάτων με χωρική, δασική και άλλη κρίσιμη πληροφορία
§ 13. Πρόδηλο με διενέργεια χωρικών μεταβολών
Α. Διόρθωση πρόδηλα εσφαλμένης κτηματολογικής εγγραφής με μεταβολές στα κτηματολογικά διαγράμματα
Β. Περιπτωσιολογία
Γ. Διαδικασία διόρθωσης
Δ. Το νέο διαδικαστικό πλαίσιο του άρθρου 8 ν. 5142/2024
§ 14. Διόρθωση κτηματολογικής εγγραφής σε περίπτωση έκδοσης απόφασης αποδοχής αντιρρήσεων κατά του δασικού χάρτη (άρθρ. 19 § 5 ΕθνΚτημ)
§ 15. Διόρθωση κτηματολογικής εγγραφής σε περίπτωση διαπίστωσης εμπράγματων δικαιωμάτων που προϋφίστανται της χάραξης του παλαιού αιγιαλού, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 5 § 12 ν. 5092/2024
Αντί επιλόγου: Η δικονομία ως κινητήριος μοχλός για την εύρυθμη λειτουργία του Εθνικού Κτηματολογίου
Βιβλιογραφικός πίνακας
Ευρετήριο ύλης
Τύπος περιεχομένου
Κατηγορίες
Σχετικές εκδόσεις
