Α. Γκουρμπάτσης, Ο εμπρησμός στο νέο Ποινικό Κώδικα, 2η έκδ., 2026
Με το παρόν έργο επιχειρείται μία διεξοδική παρουσίαση, ανάλυση και κριτική προσέγγιση των νέων διατάξεων των εγκλημάτων του εμπρησμού και του εμπρησμού σε δάση, μετά τις επελθούσες αλλαγές που επέφερε ο ν. 5090/2024, σε συνέχεια των ν. 4855/2021 και 4871/2021. Πιο συγκεκριμένα, με τους παραπάνω νόμους έλαβε χώρα μία ακόμη ευρεία νομοθετική παρέμβαση, καθώς οι επελθούσες αλλαγές έχουν σαφή προσανατολισμό στη συνολική αυστηροποίηση της ποινικής νομοθεσίας, ενώ αλλοιώνουν σε μεγάλο βαθμό το σύστημα ποινών που εισήχθη με τον νέο Ποινικό Κώδικα. Ιδίως ο ν. 5090/2024 αφενός αναδεικνύει μία τάση «κακουργηματοποίησης» και αφετέρου προχωρά σε πληρέστερη αποτύπωση των σχετικών διατάξεων και τυποποίηση αξιόποινων συμπεριφορών.
Σκοπός της ερευνητικής αυτής αποτύπωσης είναι να αναδείξει, αναλύσει και επιλύσει σημαντικά νομικά ζητήματα, κατά τις ερμηνευτικές θέσεις της θεωρίας και νομολογίας των διατάξεων για τον εμπρησμό και τον εμπρησμό σε δάση, μέχρι και τους ν. 4855/2021 και 4871/2021, και πλέον τον ν. 5090/2024, καθιστώντας πολύτιμο το παρόν βοήθημα για κάθε εφαρμοστή του δικαίου και κυρίως τους προανακριτικούς υπαλλήλους, που διερευνούν καθημερινά τα ως άνω εγκλήματα.
Πληροφορίες έκδοσης
Πίνακας περιεχομένων +-
Περιεχόμενα
ΠΡΟΛΟΓΟΣ Β΄ ΕΚΔΟΣΗΣ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α΄ ΕΚΔΟΣΗΣ
Συντομογραφίες
Κεφάλαιο Πρώτο
Εισαγωγή στα κοινώς επικίνδυνα εγκλήματα
Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις
ΙΙ. Προστατευόμενο αγαθό
ΙΙΙ. Ο κίνδυνος στα κοινώς επικίνδυνα εγκλήματα
Κεφάλαιο Δεύτερο
Εμπρησμός
Ι. Γενικά
ΙΙ. Οι διατάξεις του άρθρου 264 ΠΚ
III. Προστατευόμενο αγαθό
IV. Αντικειμενική υπόσταση
Α. Γενικά
Β. Υποκείμενο
Γ. Ερμηνεία - ανάλυση
1. Βασικό έγκλημα του εμπρησμού
i. Μορφολογικά χαρακτηριστικά
ii. Το εννοιολογικό περιεχόμενο της «πρόκλησης πυρκαγιάς»
1. Η έννοια του όρου «πρόκληση»
2. H έννοια του όρου «πυρκαγιά»
2.1. Εισαγωγή
2.2. Ιστορική επισκόπηση του όρου «πυρκαγιά»
2.3. Συγκριτικό δίκαιο
2.4. Η έννοια του όρου «πυρκαγιά» στη νομολογία
2.5. Η έννοια του όρου «πυρκαγιά» στη θεωρία
2.6. Το εννοιολογικό περιεχόμενου του όρου «πυρκαγιά»
2.6.1. Στάδια ανάπτυξης της φωτιάς
2.6.2. Επιστήμη της καύσης
i. Εκρηκτική αναζωπύρωση ή έκρηξη πυρκαγιάς ή αντεπιστροφή φλογών ή ανάστροφη έκρηξη ή επαναφλόγωση (Backdraft)
ii. Γενικευμένη - ολική ανάφλεξη / έκλαμψη (Flashover)
iii. Έκρηξη καπνού (Smoke Explosion / Flash Fire)
iv. Έκρηξη από διαστολή ατμών ζέοντος υγρού (Bleve).
v. Πυρόσφαιρα (Fireball)
vi. Έκρηξη σκόνης (Dust Explosion)
vii. Έκρηξη καυσίμων υλικών σε αερολύματα ή δοχεία υπό πίεση (σπρέι, δοχεία χημικών, βαφών, αφρών, καθαριστικών κ.λπ.)
viii. Φωτιές καύσης νέφους αερίων (vapour cloud fires flashfires)
2.7. Ορισμός του όρου «πυρκαγιά»
i. Μη ελεγχόμενη φωτιά
ii. Ανάπτυξη της φωτιάς
iii. Επέκταση που έχει λάβει διαστάσεις
iv. Ανάγκη άμεσης αντιμετώπισης της φωτιάς
2.8. Χρήση του όρου «πυρκαγιά» στην ποινική νομοθεσία
2.9. Καταστολή πυρκαγιάς
iii. Περιστάσεις – συνθήκες πρόκλησης πυρκαγιάς
iv. Τρόπος τέλεσης του εμπρησμού
α. Με ενέργεια
β. Με παράλειψη
Η νομική φύση της πυροσβεστικής επέμβασης για την καταστολή πυρκαγιάς
α. Ιστορικό
β. Νομικό πλαίσιο
γ. Ανάλυση του θέματος
δ. Συμπέρασμα
v. Ο κίνδυνος στο έγκλημα του εμπρησμού
α. Γενικά
β. Ο κίνδυνος στον εμπρησμό
2. Η εκ του αποτελέσματος διακρινόμενη μορφή του εμπρησμού (πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης)
3. Η διακεκριμένη μορφή του εμπρησμού (πρόκληση σημαντικής βλάβης σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας)
4. Η εκ του αποτελέσματος διακρινόμενη μορφή (θανατηφόρος εμπρησμός)
V. Υποκειμενική υπόσταση
A. Γενικά
B. Εμπρησμός από πρόθεση
Γ. Ικανότητα προς καταλογισμό
Δ. Εμπρησμός από αμέλεια
VI. Απόπειρα
Α. Γενικά
Β. Ερμηνεία - ανάλυση άρθρου 42 ΠΚ - μορφολογικά χαρακτηριστικά.
Γ. Ολοκληρωμένη πράξη του εμπρησμού
Δ. Αρχή εκτέλεσης της πράξης του εμπρησμού
Ε. Υπαναχώρηση από απόπειρα
VII. Συμμετοχή
VIII. Συρροή
Α. Γενικά
Β. Συρροή του βασικού εγκλήματος του εμπρησμού και των ειδικότερων νομοτυπικών μορφών του
Γ. Συρροή του εμπρησμού και άλλων κοινώς επικίνδυνων εγκλημάτων.
Δ. Συρροή του εμπρησμού και εγκλημάτων βλάβης
Ε. Συρροή του εμπρησμού και λοιπών εκτός των κοινώς επικίνδυνων εγκλημάτων
IX. Δικονομικά
Α. Επιεικέστερος νόμος
Β. Αιτιολογία δικαστικής απόφασης
i. Επάρκεια αιτιολογίας καταδικαστικής απόφασης
ii. Ανεπάρκεια αιτιολογίας καταδικαστικής απόφασης
iii. Επάρκεια αιτιολογίας αθωωτικής απόφασης
iv. Αιτιολογία απόφασης για δικαστική επιμέτρηση της ποινής
v. Αιτιολογία απόφασης ως προς την αιτία πυρκαγιάς
Γ. Υπαιτιότητα
i. Δόλος
ii. Αμέλεια
Δ. Στοιχεία κλητηρίου θεσπίσματος
Ε. Μεταβολή κατηγορίας
ΣΤ. Εξεταζόμενος στο ακροατήριο μάρτυρας που διενήργησε την προανάκριση
Ζ. Επανάληψη ποινικής διαδικασίας – νέα γεγονότα ή αποδείξεις
Η. Δήλωση παράστασης προς υποστήριξη της κατηγορίας
X. Περιπτωσιολογία
Α. Εμπρησμός από αμέλεια
Β. Εμπρησμός από πρόθεση
Κεφάλαιο Τρίτο
Εμπρησμός σε δάση
i. Γενικά – Ιστορική εξέλιξη
ΙΙ. Οι διατάξεις των άρθρων 265 και 265Α ΠΚ
ΙΙΙ. Προστατευόμενο αγαθό
IV. Αντικειμενική υπόσταση
Α. Γενικά
Β. Υποκείμενο
Γ. Ερμηνεία - ανάλυση
1. Βασικό έγκλημα του εμπρησμού σε δάση
α. Ορισμός δάσους και δασικής έκτασης
β. Έννοια δασωτέας ή αναδασωτέας έκτασης
γ. Δασικές πυρκαγιές
1. Εισαγωγή
2. Συμπεριφορά δασικής πυρκαγιάς
3. Τρίπτυχο ή τρίγωνο δασικής πυρκαγιάς
4. Τρίπτυχο συμπεριφοράς δασικής πυρκαγιάς
1) Μετεωρολογικές συνθήκες
2) Καύσιμη ύλη
3) Τοπογραφία
i. Η κλίση του εδάφους – πλαγιά
ii. Το υψόμετρο
iii. Η έκθεση
iv. Η μορφολογία (διαμόρφωση) του εδάφους
5. Είδη δασικών πυρκαγιών
6. Στάδια ανάπτυξης δασικής πυρκαγιάς
7. Τρόποι μεταφοράς (μετάδοσης) θερμότητας
8. Ορισμοί σημαντικών χαρακτηριστικών δασικής πυρκαγιάς
i. Ρυθμός εξάπλωσης ή ταχύτητα της πυρκαγιάς (ROS)
ii. Συνολική κατανάλωση καυσίμου (TFC)
iii. Ένταση (ισχύς) της πυρκαγιάς ή ρυθμός έκλυσης (απελευθέρωσης) θερμότητας (HFI)
9. Ανατομία (δομή) δασικής πυρκαγιάς
10. Ο καπνός
11. Ειδικά φαινόμενα ακραίας συμπεριφοράς δασικής πυρκαγιάς
i. Πύρινοι στρόβιλοι
ii. Κηλίδωση
iii. Καταιγίδες πυρκαγιάς
iv. Έκρηξη ή ξέσπασμα πυρκαγιάς ή φαινόμενο της «καμινάδας»
12. Πηγές παραγωγής θερμότητας
13. Αίτια δασικών πυρκαγιών
2. Οι διακεκριμένες μορφές του εμπρησμού σε δάση
i. Προσπόριση οφέλους
ii. Η πρόκληση σημαντικής βλάβης σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας
3. H εκ του αποτελέσματος διακρινόμενη μορφή (πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης)
4. Η εκ του αποτελέσματος διακρινόμενη μορφή (εξάπλωση της φωτιάς σε μεγάλη έκταση)
5. Η εκ του αποτελέσματος διακρινόμενη μορφή (σοβαρή ή ευρείας ρύπανσης ή υποβάθμισης ή οικολογικής και περιβαλλοντικής καταστροφής)
5.1. Γενικά η προστασία του περιβάλλοντος στην ελληνική έννομη τάξη
5.2. Εισαγωγή στην εκ του αποτελέσματος διακρινόμενη μορφή.
5.3. Ορισμοί
5.4. Δομή και στοιχεία της πράξης
6. Η εκ του αποτελέσματος διακρινόμενη μορφή (θανατηφόρος εμπρησμός σε δάση)
7. Η δήμευση σε περίπτωση εμπρησμού σε δάση
V. Υποκειμενική υπόσταση
A. Εμπρησμός σε δάση από πρόθεση
B. Ικανότητα προς καταλογισμό
1. Η πυρομανία
2. Το ψυχο-εγκληματολογικό προφίλ του πυρομανή
3. Η ποινική διάσταση της πυρομανίας
α. Η ενέργεια του πυρομανή στα όρια της πράξης
β. Ο ελαττωμένος καταλογισμός του πυρομανή
γ. Η ποινική μεταχείριση του πυρομανή
4. Συμπέρασμα
Γ. Εμπρησμός σε δάση από αμέλεια
VI. Απόπειρα
Α. Γενικά
Β. Ερμηνεία - ανάλυση άρθρου 42 ΠΚ - μορφολογικά χαρακτηριστικά.
Γ. Ολοκληρωμένη πράξη του εμπρησμού σε δάση
Δ. Αρχή εκτέλεσης της πράξης του εμπρησμού σε δάση
Ε. Υπαναχώρηση από απόπειρα
VII. Συμμετοχή
VIII. Συρροή
Α. Συρροή του βασικού εγκλήματος του εμπρησμού σε δάση και άλλων ειδικότερων μορφών του ή άλλων κ.ε.ε.
Β. Συρροή εμπρησμού σε δάση και εγκλημάτων βλάβης
IX. Δικονομικά
Α. Παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας
Β. Αιτιολογία απόφασης
X. Περιπτωσιολογία
XI. Διοικητικές κυρώσεις
Κεφαλαιο Τεταρτο
Έμπρακτη μετάνοια – Δικαστικη άφεση της ποινής
i. Γενικά
II. Οι διατάξεις του άρθρου 289 ΠΚ
III. Ερμηνεία – ανάλυση του άρθρου 289 ΠΚ
Α. Γενικά
Β. Έμπρακτη μετάνοια
i. Ο προσωπικός χαρακτήρας
ii. Η υποχρεωτική απαλλαγή από την ποινή
iii. Η προϋπόθεση του «οικειοθελούς» χαρακτήρα
Γ. Δικαστική άφεση της ποινής
IV. Δικονομικά
V. Περιπτωσιολογία
Κεφαλαιο Πεμπτο
Ο εμπρησμός ως μέσο ασφαλιστικής απάτης
Ι. Γενικά
ΙΙ. Η ασφαλιστική απάτη στο νέο ΠΚ
III. Περιπτωσιολογία

















