Θ. Πανάγος, Προκαθορισμός και ελευθερία της βουλήσεως, 2026
Το ζήτημα της ελευθερίας της βούλησης, και ειδικότερα το ερώτημα αν ο άνθρωπος βούλεται και πράττει ελεύθερα ή αν οι επιλογές του υπακούουν σε ένα πλέγμα προηγούμενων φυσικών, μεταφυσικών, κοινωνικών, ψυχολογικών ή θεολογικών αιτίων, δεν αποτελεί μόνον αντικείμενο θεωρητικής ενασχολήσεως. Συνδέεται με τον πυρήνα της ανθρώπινης υπάρξεως.
Το παρόν έργο προσεγγίζει το ζήτημα ως πρόβλημα ανθρωπολογικό, ηθικό, δικαιικό και πολιτισμικό. Η ελευθερία της βούλησης δεν εξετάζεται εδώ ως μεμονωμένη έννοια, αποκομμένη από την πράξη, αλλά ως θεμέλιο της ανθρώπινης ευθύνης και ως προϋπόθεση της ηθικής αξιολόγησης, του δικαίου, της κοινωνικής συμβίωσης και, εν τέλει, της ίδιας της έννοιας του προσώπου.
Ωστόσο, η όλη διαπραγμάτευση του παρόντος θα παρέμενε ενδεχομένως ελλιπής, αν δεν γινόταν αναφορά στην «εισβολή» της Τεχνητής Νοημοσύνης στη ζωή μας. Για τον λόγο αυτό, εισφέρονται σκέψεις για την επίδραση της ΤΝ και τη χρήση των εφαρμογών της στην απονομή του δικαίου, αλλά και τη νομοπαραγωγή. Πρόκειται για έναν ευρύ προβληματισμό της νομικής και φιλοσοφικής κοινότητας, με πρακτικά αποτελέσματα, που προσδίδει στο έργο μία ιδιαίτερη επικαιρότητα.
Πληροφορίες έκδοσης
Πίνακας περιεχομένων +
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
H ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ
Ι. Γενικά – Ορισμοί
ΙΙ. Αιτιοκρατία και Αναιτιοκρατία
ΙΙΙ. Αιτιοκρατία και αιτιότητα
ΙV. Η Αναγκαιότητα ή η αρχή της Ανάγκης
V. Η Τύχη
VΙ. Τύχη και τυχαιότητα
VII. Μια αποτίμηση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ
ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Ι. Διάκριση του προκαθορισμού
ΙΙ. Προκαθορισμός και δημιουργία
Α. Εισαγωγή
Β. Αιτιότητα και αιτιοκρατία στον Αριστοτέλη
ΙΙΙ. Η προαίρεση στην αρχαία φιλοσοφία
Α. Η προαίρεση στον Ερμή τον Τρισμέγιστο
Β. Η προαίρεση στον Αριστοτέλη
Γ. Η προαίρεση στον Πλάτωνα
Δ. Εκτροπή και ελεύθερη βούληση στον Επίκουρο
Ε. Η θέση του Επίκτητου στο ζήτημα της ελευθερίας της βουλήσεως
ΣΤ. Η θέση του Πρόκλου για την πρόνοια και την ειμαρμένη
Ζ. Η Στωική άποψη για την ελευθερία της βουλήσεως – Η καθολική αιτιοκρατία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ
ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ
ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Ι. Η προαίρεση και ο προκαθορισμός στον Γεώργιο Γεμιστό-Πλήθωνα
ΙΙ. Το σχόλιο του Παπαδιαμάντη για τον προκαθορισμό
ΙΙΙ. To ζήτημα της ελευθερίας της βουλήσεως στον Θωμά Ακυινάτη
IV. Η ελευθερία της βουλήσεως στον Thomas Hobbes
V. Η θεωρία της συμβατοκρατίας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ
Ι. Περί ηθικής εν γένει
ΙΙ. Ηθική και ελευθερία της βουλήσεως
ΙΙΙ. Ηθική και ορθός λόγος
IV. H θεωρία του Ωφελιμισμού.
V. H αρχή της Συνεπειοκρατίας
VI. Ηθική υπευθυνότητα
VIΙ. Η κατηγορική προσταγή του Καντ ως ένδειξη της ελευθερίας της βουλήσεως
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ
ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ
Ι. Εισαγωγή
ΙΙ. Η θεωρία της αποσύνδεσης
ΙΙΙ. Η ελευθερία της βουλήσεως στην σφαίρα του Ποινικού Δικαίου
IV. Η σχέση του δικαίου με την ηθική
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ
Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ
ΣΤΗΝ ΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ
Ι. Εισαγωγή
ΙΙ. Το ζήτημα της ευθύνης της «νοήμονος» μηχανής
Α. Γενικά
Β. Η θέση της ευθύνης στο δίκαιο
Γ. Η ευθύνη στην «νοήμονα» μηχανή
Δ. Επιπτώσεις από την ευθύνη μιας «νοήμονος» μηχανής
Ε. Η ενωσιακή νομοθεσία για την ευθύνη ελαττωματικού προϊόντος
ΙΙΙ. Μπορεί μια «νοήμων» μηχανή να παράγει νομοθεσία;
IV. Μπορεί μια «νοήμων» μηχανή να δικάζει;
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ
Η ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ
ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ
Ι. Εισαγωγή
ΙΙ. Γνωστική ατροφία και Γνωστική στασιμότητα
ΙΙΙ. Προς μια νέα μετάβαση
ΙV. Μια γενική θεώρηση
V. Η ενωσιακή νομοθεσία για την Τεχνητή Νοημοσύνη
VΙ. Υπάρχει σήμερα κοινή ηθική;
VΙΙ. Είναι εφικτή η εμφύσηση ηθικής σε μια «νοήμονα» μηχανή;.
VΙΙΙ. Το ζήτημα της Συνείδησης και το «κούμπωμα» με την ηθική και την Τεχνητή Νοημοσύνη
IΧ. Πόσο εφικτή είναι η παραγωγή Συνείδησης;
Χ. Τεχνητή νοημοσύνη και ελευθερία της βουλήσεως-προς μια νέα μορφή προκαθορισμού;
ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Τύπος περιεχομένου
Κατηγορίες
Σχετικές εκδόσεις
