Σ. Παπαδόπουλος, Η έννομη προστασία της Πνευματικής Ιδιοκτησίας στο πεδίο του Ιδιωτικού Δικαίου, 2026

Περιεχόμενα

Πρόλογος

Ευχαριστίες

Σημειώσεις Προλόγου

Συντομογραφίες

Κεφάλαιο Πρώτο

Εισαγωγή στην προστασία

της πνευματικής ιδιοκτησίας

Ι. Ιστορική αναδροµή

ΙΙ. Η συνταγµατική προστασία της πνευµατικής ιδιοκτησίας και η κατοχύρωσή της µε διατάξεις υπερνοµοθετικής ισχύος

III. Το διεθνές περιβάλλον της προστασίας της πνευµατικής ιδιοκτησίας

Α. Η βάση της συµφωνίας TRIPS

1. Το γενικό πλαίσιο της Συµφωνίας

2. Τα µέτρα και οι προβλέψεις της Συµφωνίας TRIPS

3. Ειδικές απαιτήσεις που συνδέονται µε διασυνοριακά µέτρα

IV. Η κοινοτική πρωτοβουλία για την κοινή αντιµετώπιση των δικαιωµάτων διανοητικής ιδιοκτησίας

Α. Οι Οδηγίες στο πεδίο της πνευµατικής ιδιοκτησίας

Β. Η Οδηγία 2004/48/ΕΚ σχετικά µε την επιβολή των δικαιωµάτων διανοητικής ιδιοκτησίας

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

2 Πεδίο εφαρµογής της Οδηγίας

3. Η προσωρινή δικαστική προστασία στα πλαίσια της Οδηγίας

α. Το άρθρο 7 «Μέτρα προστασίας των αποδεικτικών στοιχείων» – Προσωρινή διαταγή για την εξασφάλιση των αποδεικτικών στοιχείων

β. Το άρθρο 9 «Προσωρινά και συντηρητικά µέτρα»: Συντηρητική κατάσχεση – Προσωρινή ρύθµιση κατάστασης

γ. Το άρθρο 6 «Αποδεικτικά στοιχεία» – Μερική «µετατόπιση» του βάρους απόδειξης;

δ. Το άρθρο 8: «Δικαίωµα ενηµέρωσης»

4. Η προστασία του καθ’ ου – Αντισταθµιστικά µέτρα

Κεφάλαιο Δεύτερο

Η προσβολή του πνευματικού δικαιώματος

Ι. Το παραδοσιακό έργο

Α. Η πνευµατική δηµιουργία

Β. Η µορφή του έργου

Γ. Η πρωτοτυπία του έργου

Δ. Το ηθικό δικαίωµα

1. Το περιεχόµενο της περιφρούρησης της ακεραιότητας του έργου

2. Σύγκρουση της ακεραιότητας και της κυριότητας

Ε. Το περιουσιακό δικαίωµα

ΙΙ. Έννοια της προσβολής στο πεδίο της πνευµατικής ιδιοκτησίας

Α. Αντικείµενο της προσβολής

Β. Η προσβολή ενοχικών δικαιωµάτων

Γ. Τα υποκείµενα της προσβολής πνευµατικών δικαιωµάτων

ΙΙΙ. Η άµυνα επί προσβολής

Α. Η αγωγή αναγνώρισης του δικαιώµατος, άρσης και παράλειψης της προσβολής

Β. Η αναγνώριση δικαιώµατος πνευµατικής ιδιοκτησίας

IV. Οι κανόνες κατανοµής του βάρους αποδείξεως εν γένει

Α. Η κατανοµή του βάρους απόδειξης σύµφωνα µε το άρθρο 5 § 2 σηµ. β της Οδηγίας 2001/29

Β. Η διάταξη του άρθρου 18 § 3 ν. 2121/1993 µέσα από το πρίσµα της διάταξης του άρθρου 5 § 2 σηµ. β της Οδηγίας 2001/29

Γ. Η σύµπτωση του βάρους απόδειξης µε το βάρος επίκλησης και τα δηµιουργούµενα τεκµήρια – Οι Οργανισµοί Συλλογικής Διαχείρισης και Προστασίας του ν. 4481/2017

V. Οι προϋποθέσεις για την άρση της προσβολής και την παράλειψη αυτής

Α. Η αξίωση προς άρση – Έννοια και προϋποθέσεις

VI. Οι δικαιοδοτικές βάσεις στην πνευµατική ιδιοκτησία

Α. Η γενική βάση δικαιοδοσίας

Β. Οι ειδικές βάσεις δικαιοδοσίας σε ζητήµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας

1. Δωσιδικία για αγωγές από σύµβαση

2. Ο τόπος εκπλήρωσης της παροχής

3. Οι συµβάσεις της πνευµατικής ιδιοκτησίας

α. Υπόθεση Falco Privatstiftung, Thomas Rabitsch κατά Gisela Weller-Lindhorst, C-533/07 ΔΕΕ

4. Δωσιδικία για αγωγές από αδικοπραξία

α. Η έννοια της αδικοπραξίας

β. Υπόθεση Austro - Mechana κατά Amazon C-572/14 ΔΕΕ

5. Ο τόπος που συνέβη ή ενδέχεται να συµβεί το ζηµιογόνο γεγονός

α. Υπόθεση Hi Hotel C-387/12 ΔΕΕ

β. Υπόθεση Shevill κατά Presse Alliance C-68/93 ΔΕΕ

6. Παθητική οµοδικία

α. Υπόθεση Eva-Maria Painer κατά Standard VerlagsGmbH C-146/10 ΔΕΕ

7. Η νοµολογία του ΔΕΕ για το ζήτηµα αρµοδιότητας σε περίπτωση προσβολής πνευµατικών δικαιωµάτων

Κεφάλαιο Τρίτο

Η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στην εσωτερική έννομη τάξη

I. Γενικά

II. Η αρχική ρύθµιση των άρθρων 63 και 64 του ν. 2121/1993

III. Το άρθρο 63Α του ν. 2121/1993 – «Απόδειξη»

Α. Η αξίωση προσκόµισης των ελεγχόµενων από τον αντίδικο αποδεικτικών στοιχείων – άρθρο 63Α παρ. 1

1. Δυνατότητα εφαρµογής των άρθρων 902-903 ΑΚ και 450-451 ΚΠολΔ για την υλοποίηση της αξίωσης εκ του άρθρου 63Α παρ.

2. Μερική ανακατανοµή του βάρους απόδειξης στο πλαίσιο του άρθρου 63Α παρ. 1

Β. Η διάταξη του άρθρου 63 Α παρ. 2-4 και το τεκµήριο του άρθρου 63Α παρ.

IV. Το άρθρο 64 του ν. 2121/1993 «ασφαλιστικά µέτρα και συντηρητική απόδειξη»

Α. Ασφαλιστικά µέτρα προστασίας των αποδείξεων – Η συντηρητική κατάσχεση και απογραφή ή φωτογράφηση των κατεχόµενων από τον αντίδικο αποδεικτικών στοιχείων

Β. Τα ασφαλιστικά µέτρα του άρθρου 64 παρ. 1 ως ειδική µορφή συντηρητικής απόδειξης

Γ. Η χορήγηση προσωρινής διαταγής χωρίς κλήτευση του καθ’ ου στα πλαίσια του άρθρου 64 παρ. 1

V. Ασφαλιστικά µέτρα προστασίας του ασφαλιστέου δικαιώµατος (άρθρο 64 παρ 3 και 4)

Α. Ασφαλιστικά µέτρα πρόληψης ή απαγόρευσης προσβολής

Β. Η συντηρητική κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων του προσβολέα

VI. Η επίκληση της επείγουσας περίπτωσης ή του επικείµενου κινδύνου

VII. Μη εξειδίκευση των προσβαλλόµενων ή επαπειλούµενων µε προσβολή έργων

VIII. Αντισταθµιστικά µέτρα προστασίας του καθ΄ου – Εγγυήσεις υπέρ του προσώπου σε βάρος του οποίου στρέφεται η προσωρινή δικαστική προστασία

Α. Παροχή εγγύησης υπέρ του καθ’ ου – υποχρεωτική άσκηση της κύριας αγωγής εντός προθεσµίας τριάντα ηµερών

Β. Αποζηµίωση του καθ’ ου

IX. Η ρύθµιση του άρθρου 65 του ν. 2121/1993

X. Η αναγκαστική ικανοποίηση των δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας

Α. Η άρση της προσβολής δικαιώµατος πνευµατικής ιδιοκτησίας

Β. Η απόσυρση, αποµάκρυνση από το εµπόριο και καταστροφή ως µέσα εκτέλεσης

Γ. Οι δυνατότητες του δικαστηρίου

Δ. Το αίτηµα κατάσχεσης των παράνοµων αντιτύπων

Ε. Η παράλειψη της προσβολής στο µέλλον

ΣΤ. Το ύψος της χρηµατικής ποινής

Ζ. Η κατάσχεση ειδικών περιουσιακών στοιχείων

Η. Προϋποθέσεις επιβολής αναγκαστικής κατάσχεσης κατά τη διαδικασία των άρθρων 1022 επ. ΚΠολΔ

Θ. Ο µεταβιβαστός χαρακτήρας του δικαιώµατος

Ι. Συντηρητική κατάσχεση ειδικών περιουσιακών στοιχείων

Κεφάλαιο Τέταρτο

Η προσβολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στο ψηφιακό περιβάλλον

I. Η θεµελίωση δικαιοδοσίας επί προσβολής δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας στο διαδίκτυο

Α. Το εφαρµοστέο δίκαιο στα ζητήµατα προσβολής των δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας στο διαδίκτυο

1. Η σύµβαση της Βέρνης

2. Ο Κανονισµός Ρώµη

3. Το άρθρο 67 ν. 2121/1993 και η σχέση του µε το άρθρο 8 του Κανονισµού Ρώµη II

Β. Η Διεθνής δικαιοδοσία στις διαφορές από συµβάσεις µέσω διαδικτύου

Γ. Η διεθνής δικαιοδοσία στις διαφορές εξ αδικοπραξίας µέσω διαδικτύου

1. Η διαδικτυακή παραβίαση πνευµατικών δικαιωµάτων

II. Η οριοθέτηση ψηφιακών δικαιωµάτων-εξουσιών

III. Τα περιουσιακά δικαιώµατα στο ψηφιακό περιβάλλον

Α. Το δικαίωµα αναπαραγωγής στο ψηφιακό περιβάλλον

1. Η Ψηφιοποίηση αναλογικών έργων

2. Uploading

3. Downloading

4. Routing

5. Caching

6. Browsing

7. On demand κλήση

8. Streaming

9. Sharing

10. Like

Β. Η εξουσία «ψηφιακής διάθεσης/διάχυσης» ως ειδική έκφανση της εξουσίας παρουσίασης έργων στο κοινό

1. Η δηµόσια εκτέλεση

2. Η αναπαραγωγή για ιδιωτική χρήση

3. Το δικαίωµα ψηφιακής διάθεσης/διάχυσης µε άµεση επικοινωνία, ως ειδική έκφραση της εξουσίας παρουσίασης στο κοινό

IV. Το ηθικό δικαίωµα στο ψηφιακό περιβάλλον

Α. Προσβολή της εξουσίας δηµοσίευσης στο διαδίκτυο

Β. Προσβολή της εξουσίας πατρότητας

Γ. Προσβολή της εξουσίας ακεραιότητας στο ψηφιακό περιβάλλον

Δ. Η άσκηση της εξουσίας προσπέλασης από το δηµιουργό στο ψηφιακό περιβάλλον

Ε. Η άσκηση της εξουσία υπαναχώρησης - µετάνοιας από το δηµιουργό στο ψηφιακό περιβάλλον

V. Συνήθεις προσβολές πνευµατικών δικαιωµάτων στο διαδίκτυο – Το «όριο» της ιδιωτικής αναπαραγωγής στο πεδίο της προσβολής περιουσιακών αξιώσεων

Α. Η ανταλλαγή ή ο διαµοιρασµός αρχείων µέσω των δικτύων peer-to-peer

Β. Η τοποθέτηση/παροχή υπερσυνδέσµων ως πράξη παρουσίασης στο κοινό

1. Η λειτουργία των Υπερσυνδέσµων και το Framing

α. Φυλλοµέτρηση ιστοσελίδων ή Browsing

β. Σύνδεση ή Linking

γ. Framing

2. Η νοµική αξιολόγηση των υπερσυνδέσµων

3. Η νέα θεώρηση για τους υπερσυνδέσµους

Γ. Περιεχόµενο Διαδικτυακών Χρηστών – User Generated Content

Η περίπτωση του Youtube

Κεφάλαιο Πέμπτο

Η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στο ψηφιακό περιβάλλον

I. Γενικά

II. Οι κατ’ ιδίαν ρυθµίσεις του ν. 2121/1993

III. Το άρθρο 64 Α για τη λήψη ασφαλιστικών µέτρων κατά των διαµεσολαβητών

Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Β. Ο όρος διαµεσολαβητές

Γ. Η νοµοθετική ρύθµιση της ευθύνης των διαµεσολαβητών

Δ. Ασφαλιστικά µέτρα έναντι διαµεσολαβητών

Ε. Η θέση τεχνολογικών µέτρων εκ µέρους των διαµεσολαβητών

ΣΤ. Η προσωρινή διαταγή στο ψηφιακό περιβάλλον

Ζ. Η εφαρµογή του άρθρ. 64Α από τα ελληνικά δικαστήρια στις διαδικτυακές προσβολές

IV. Τα δικαιώµατα/µέτρα κατά των παραβιάσεων πνευµατικών δικαιωµάτων στο διαδίκτυο – ο νόµος 4481/2017

Εισαγωγικά

Α. Η διοικητική διαδικασία «Ειδοποίηση & Απόσυρση» κατά το άρθρ. 66E του ν. 2121/1993

Β. Η Επιτροπή για τη Διαδικτυακή Προσβολή Πνευµατικής Ιδιοκτησίας (ΕΔΠΠΙ)

1. Επισκόπηση των µηχανισµών ειδοποίησης και κατάργησης στις ΗΠΑ και την ΕΕ

2. Η Ελληνική ρύθµιση του άρθρου 66Ε

3. Οι φορείς του δικαιώµατος

4. Πεδίο εφαρµογής

5. Η Επιτροπή του άρθρου 66Ε

6. Η εκκίνηση της διαδικασίας

7. Η έρευνα του παραδεκτού της αίτησης

8. Οι περιπτώσεις αρχειοθέτησης της αίτησης

9. Η ροή της διαδικασίας

10. Η αίτηση παρ. 10Α του άρθρου 66 Ε του ν. 2121/1993

11. Οι Αποφάσεις της Επιτροπής

12. Η νέα διαδικασία της παραγράφου 10Α

13. Η Απόφαση της ΕΔΠΠΙ

14. Οι διοικητικές κυρώσεις, τα πρόστιµα και τα ένδικα βοηθήµατα κατά των αποφάσεων της Επιτροπής

Γ. Η προβληµατική της διαδικασίας του άρθρου 66Ε

1. Η φύση της Επιτροπής και των εξεταζόµενων διαφορών

2. Το ζήτηµα των τελικών χρηστών

3. Η ex parte έκδοση απόφασης από την Επιτροπή

4. Η εφαρµογή ανακριτικού συστήµατος

5. Σχέσεις της Επιτροπής του άρθρου 66Ε µε τα ασφαλιστικά µέτρα του άρθρου 64Α

V. Εναλλακτικές λύσεις για την αντιµετώπιση του προβλήµατος

Α. Άδειες Creative Commons

Β. Ελεύθερο Λογισµικό

Γ. Εναλλακτικές διαδικασίες επίλυσης διαφορών

Δ. Η εφαρµογή της τεχνολογίας Blockchain στη διαδικτυακή εκµετάλλευση των έργων

VI. Η Οδηγία 2019/790 για τα «δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας στην ψηφιακή ενιαία αγορά»

Α. Προσαρµογή στο ψηφιακό και διασυνοριακό περιβάλλον των εξαιρέσεων/περιορισµών στα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας

Β. Βελτίωση των πρακτικών αδειοδότησης

Γ. Επίτευξη εύρυθµης λειτουργίας της αγοράς των δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας

Δ.Συνοπτική παρουσίαση των κατ’ ιδίαν ρυθµίσεων της Οδηγίας 2019/790

Ε. Η χρήση προστατευόµενου περιεχοµένου στο διαδίκτυο άρθρο 17 της Οδηγίας 2019/790 – Το κενό αξίας [value gap]

ΣΤ. Ευθύνη παρόχων Επιγραµµικών υπηρεσιών ανταλλαγής περιεχοµένου

1. Ο πάροχος Επιγραµµικών Υπηρεσιών Ανταλλαγής Περιεχοµένου ως υποκείµενο ευθύνης

2. Η λειτουργία των αδειών χρήσης

3. Προϋποθέσεις για τον περιορισµό της ευθύνης του Παρόχου

4. Ο σεβασµός της ιδιωτικής ζωής και η προστασία των προσωπικών δεδοµένων

5. Η ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης

6. Η ελευθερία του επιχειρείν

7. Παρατηρήσεις επί τις Οδηγίας

VII. Η Οδηγία 2019/789 άρθρα 2 - 5 του ν. 4996/2022

VIII. Νοµολογία επί των ψηφιακών παραβιάσεων δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας

Α. Η Νοµολογία του ΔΕΕ

1. Υπόθεση Productores de Música de España (Promusicae) κατά Telefónica de España SAU C-275/06

2. Υπόθεση SABAM κατά SA Scarlet C-70/10

3. Υπόθεση Football Dataco C-173/11

4. Υπόθεση Nils Svensson κ.λπ. κατά Retriever Sverige AB C-466/12

5. Υπόθεση Peter Pinckney C-170/12

6. Υπόθεση Pez Hejduk C-441/13

7. Υπόθεση C More Entertainment AB κατά Linus Sandberg. C-279/13

8. Υπόθεση The BestWater International C-348/13 «Σύνδεση πλαίσιο» («Framing»)

9. Υπόθεση The Public Relations Consultants Association Ltd κατά The Newspaper Licensing Agency Ltd and Others C-360/13 «Φυλλοµέτρηση ιστοσελίδων» («Browsing»)

10. Υπόθεση Nederlands Uitgeversond, Groep Algemene Uitgevers κατά Tom Kabinet Internet κ.λπ. C2-263/18 Η µεταφόρτωση (downloading) ενός ηλεκτρονικού βιβλίου, για µόνιµη χρήση, ως πράξη «παρουσίασης» έργου «στο κοινό»

11. Υποθέσεις Frank Peterson κατά Google LLC, YouTube Inc., YouTube LLC, Google Germany GmbH (C-682/18) και Elsevier Inc. κατά Cyando AG (C-683/18) 22 Ιουνίου

α. Η µετάβαση στο νέο καθεστώς ευθύνης των παρόχων

β. Η εφαρµογή της ασφαλούς λιµένος φιλοξενίας (safe harbor hosting)

γ. Η σηµασία του κανονισµού ψηφιακών υπηρεσιών (DSA) Κανονισµός (ΕΕ) 2022/2065

δ. Ασφαλιστικά µέτρα υπό το πρίσµα του άρθρου 8 παρ. 3 της Οδηγίας 2001/29

12. Υπόθεση Πολωνίας κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συµβουλίου C-401/2019 – Απόψεις του Γενικού Εισαγγελέα 15 Ιουλίου

α. Από το άρθρο 14 της Οδηγίας 2000/31 στο άρθρο 17 της Οδηγίας 2019/790

β. Ο αντίκτυπος στην ελευθερία της έκφρασης

γ. Η Απόφαση

δ. Η κρίση του Δικαστηρίου

Β. Νοµολογία Εθνικών Δικαστηρίων

ΙΧ. Το άρθρο 17 της Οδηγίας 2019/790 (CDSMD) ως ρυθµιστής των δικαιωµάτων στο ψηφιακό περιβάλλον

Α. Η Απόφαση C-401/2019, Πολωνία κατά Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συµβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Β. Η υποχρέωση προστασίας των νόµιµων µεταφορτώσεων υπερτερεί της υποχρέωσης αποκλεισµού παραβιάσεων

Γ. Το δικαστήριο περιορίζει τα φίλτρα µεταφόρτωσης σε προφανείς παραβάσεις

Δ. Εφαρµογή του άρθρου 17 της 2019/790 από την Γερµανία

Ε. Ο γερµανικός νόµος για τους παρόχους υπηρεσιών διαδικτυακού περιεχοµένου κοινής χρήσης

ΣΤ. Η Ελληνική µεταγραφή της Οδηγίας

Καταληκτικές παρατηρήσεις

Βιβλιογραφία

Ελληνική

Ξενόγλωσση

Θεματικά ευρετήρια