Φ. Μαρίνη, Η κατοχύρωση της Κοινωνικής Φροντίδας στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας, 2026

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η αφετηρία της μελέτης

2. Το αντικείμενο της μελέτης

Α. Η επιχειρησιακή οριοθέτηση των τυπικών υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας

Β. Η κανονιστική οριοθέτηση των τυπικών υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας

Γ. Το δικαίωμα σε υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως κρίσιμο ερευνητικό διακύβευμα

Δ. Ζητήματα ορολογίας

3. Το δογματικό πεδίο της μελέτης

4. Το μεθοδολογικό πλαίσιο της μελέτης

5. Η διάρθρωση της ύλης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α

Η ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

1. Η δογματική οριοθέτηση της κοινωνικής ασφάλειας

2. Η ανάπτυξη του θεσμού της κοινωνικής ασφάλειας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β

ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

1. Η συζήτηση για τον θεσμό της κοινωνικής φροντίδας στην Ελλάδα

1.1. Η οριοθέτηση της κοινωνικής ασφάλειας

Α. Η λειτουργία του Ελληνικού Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλειας

1.2. Η θεώρηση της κοινωνικής φροντίδας υπό το πρίσμα της αυστηρής κοινωνικο-προνοιακής προστασίας των ευάλωτων ομάδων

1.3. Η θεώρηση της κοινωνικής φροντίδας υπό το πρίσμα της κοινωνικο-οικονομικής ένταξης των ευάλωτων ομάδων

1.4. Η θεώρηση της κοινωνικής φροντίδας υπό το πρίσμα της οικονομικής ύφεσης

1.5. Η οριοθέτηση της κοινωνικής φροντίδας υπό το πρίσμα του Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλειας

2. Η διεθνής συζήτηση για τον θεσμό της κοινωνικής φροντίδας

3. Προς μία νέα θεώρηση της υπαγωγής της κοινωνικής φροντίδας στο δογματικό πλαίσιο της κοινωνικής ασφάλειας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ

ΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ

ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

1. Η ρύθμιση της κοινωνικής φροντίδας στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

2. Η κανονιστική ρύθμιση της κοινωνικής φροντίδας σε Διεθνείς Συμβάσεις του ΟΗΕ

2.1. Το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα

Α. Οι γενικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών

Β. Οι ειδικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών στο πεδίο της κοινωνικής φροντίδας

Β.1. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμός εφαρμογής του δικαιώματος σε κοινωνική ασφάλεια

Β.2. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμός ειδικής προστασίας των οικογενειών και ως έκφανση του δικαιώματος στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας

Β.3. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμός εφαρμογής του δικαιώματος σε επαρκές επίπεδο διαβίωσης

2.2. Η Σύμβαση για την Εξάλειψη των Διακρίσεων κατά των Γυναικών

Α. Οι γενικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών

Β. Οι ειδικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών στο πεδίο της κοινωνικής φροντίδας

Β.1. Οι υπηρεσίες παιδικής φροντίδας ως μηχανισμός εξάλειψης των διακρίσεων κατά των γυναικών στον τομέα της απασχόλησης

Β.2. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμός επίτευξης ουσιαστικής ισότητας για τις ευάλωτες ομάδες γυναικών

Β.2.1. Οι υπηρεσίες κοινωνικής υποστήριξης για τις γυναίκες που υφίστανται ή κινδυνεύουν να υποστούν έμφυλη βία

Β.2.2. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας για τις ηλικιωμένες γυναίκες

Β.2.3. Οι υπηρεσίες κοινωνικής υποστήριξης για μετανάστριες και πρόσφυγες

Β.2.4. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας για τις γυναίκες με αναπηρία

2.3. Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Α. Οι γενικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών

Α.1. Οι γενικές αρχές της Σύμβασης

Α.2. Τα γενικά μέτρα εφαρμογής

Β. Οι ειδικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών στο πεδίο της κοινωνικής φροντίδας

Β.1. Το δικαίωμα των παιδιών σε υπηρεσίες παιδικής φύλαξης και φροντίδας

Β.2. Το δικαίωμα των παιδιών σε υπηρεσίες εναλλακτικής φροντίδας

Β.3. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμός εφαρμογής των δικαιωμάτων στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας και σε κατάλληλο επίπεδο ζωής

Β.4. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμοί του συστήματος παιδικής προστασίας

2.4. Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία

Α. Οι γενικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών

Β. Οι ειδικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών στο πεδίο της κοινωνικής φροντίδας

Β.1. Ο αναπροσανατολισμός των υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας προς την κατεύθυνση της ενδυνάμωσης των ΑμεΑ

Β.2. Η πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως έκφανση του δικαιώματος σε ανεξάρτητη διαβίωση στην κοινότητα

Β.3. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμός εφαρμογής του δικαιώματος των ΑμεΑ στην οικογενειακή ζωή

Β.4. Οι υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας ως μηχανισμός εφαρμογής του δικαιώματος των ΑμεΑ σε κοινωνική προστασία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ

ΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

1. Οι παρεμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του δικαιώματος σε κοινωνική φροντίδα

2. Το θεσμικό πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη

2.1. Η γενική θεώρηση του Χάρτη

2.2. Οι μηχανισμοί παρακολούθησης της εφαρμογής του Χάρτη

2.3. Το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του Χάρτη

2.4. Οι γενικές υποχρεώσεις των Κρατών Μερών του Χάρτη

3. Η κατοχύρωση της συστημικής προσέγγισης της κοινωνικής φροντίδας

3.1. Η οριοθέτηση του τομέα της κοινωνικής φροντίδας

3.2. Η σχέση της κοινωνικής φροντίδας με την κοινωνική ασφάλεια

3.3. Η σχέση της κοινωνικής φροντίδας με την κοινωνική πρόνοια

3.4. Η σχέση της κοινωνικής φροντίδας με τους διατομεακούς μηχανισμούς καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού

3.5. Η σχέση της κοινωνικής φροντίδας με την συνδρομή σε νεοεισερχόμενους μετανάστες

4. Η ρύθμιση του δικαιώματος σε γενικές υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας

4.1. Η οριοθέτηση του δικαιώματος στην παρ. 1 του άρθρου

Α. Η φύση του δικαιώματος

Β. Το υλικό πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος

Γ. Το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος

4.2. Η αξιολόγηση της εφαρμογής της παρ. 1 του άρθρου 14 μέσω του μηχανισμού των Εθνικών Εκθέσεων

4.3. Η αξιολόγηση της εφαρμογής της παρ. 1 του άρθρου 14 μέσω του μηχανισμού των Συλλογικών Αναφορών

5. Ειδικά θέματα εφαρμογής του δικαιώματος

5.1. Η συμβολή του ιδιωτικού τομέα στην προστασία του δικαιώματος

5.2. Οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την παροχή υπηρεσιών

5.3. Η συμμετοχή των χρηστών των υπηρεσιών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό και τη διοίκηση των υπηρεσιών

5.4. Η αξιολόγηση της εφαρμογής της παρ. 2 του άρθρου

6. Η ρύθμιση των στοχευμένων υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας στον Χάρτη

6.1. Στοχευμένες υπηρεσίες για άτομα με ανεπαρκείς πόρους

6.2. Στοχευμένες υπηρεσίες για άτομα με αναπηρία

6.3. Στοχευμένες υπηρεσίες για οικογένειες

Α. Οι υπηρεσίες φροντίδας εξαρτώμενων μελών

Β. Άλλες υπηρεσίες κοινωνικής υποστήριξης οικογενειών

6.4. Στοχευμένες υπηρεσίες για ανηλίκους και νεαρά άτομα σε κρίση

6.5. Στοχευμένες υπηρεσίες για ηλικιωμένους

6.6. Στοχευμένες υπηρεσίες για αστέγους

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε

ΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

1. Οι κανονιστικές ρήτρες του πρωτογενούς δικαίου

1.1. Η Συνθήκη της Ρώμης

1.2. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ

1.3. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ

1.4. Η Συνθήκη της Νίκαιας

1.5. Η Συνθήκη της Λισαβόνας και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ

2. Οι κανονιστικές ρυθμίσεις του παράγωγου δικαίου

2.1. Η κοινωνική φροντίδα υπό το πρίσμα του κεκτημένου της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων

Α. Η θεμελιώδης διάκριση μεταξύ της ελεύθερης κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης και της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων

2.2. Η κοινωνική φροντίδα υπό το πρίσμα του συντονισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

2.3. Η κοινωνική φροντίδα υπό το πρίσμα του κεκτημένου της καταπολέμησης των διακρίσεων

3. Οι κατευθυντήριες αρχές για την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων.

3.1. Ο Κοινοτικός Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων των Εργαζομένων

3.2. Ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων

Α. Η θέσπιση του ΕΠΚΔ

Β. Το περιεχόμενο του ΕΠΚΔ

Γ. Η εφαρμογή του ΕΠΚΔ

Δ. Η επίδραση του ΕΠΚΔ στο πεδίο της κοινωνικής φροντίδας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ

Η ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

ΣΕ ΥΠΕΡΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

1. Η κατοχύρωση της συστημικής αυτοτέλειας της κοινωνικής φροντίδας

1.1. Η προσέγγιση του ΟΗΕ

1.2. Η προσέγγιση του Συμβουλίου της Ευρώπης

2. Η κατοχύρωση αυτοτελούς δικαιώματος στην κοινωνική φροντίδα

Α. Τα χαρακτηριστικά του δικαιώματος σε γενικές υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας

Β. Οι υποχρεώσεις των Κρατών Μερών ως προς την ανάπτυξη των γενικών υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας

Β.1. Υποχρεώσεις άμεσης εφαρμογής

Β.2. Υποχρεώσεις προοδευτικής εφαρμογής

Γ. Οι υποχρεώσεις των Κρατών Μερών ως προς την προαγωγή του πλουραλισμού στον τομέα της κοινωνικής φροντίδας

Δ. Το πλαίσιο κανονιστικής αξιολόγησης της συμβατότητας των εθνικών συστημάτων κοινωνικής φροντίδας βάσει του άρθρου 14 του Χάρτη

Δ.1. Η εκ των προτέρων αξιολόγηση της θεσμοθέτησης ενός εθνικού συστήματος κοινωνικής φροντίδας

Δ.2. Η αξιολόγηση της θεσμικής ποιότητας ενός εθνικού συστήματος κοινωνικής φροντίδας

3. Κύριες προκλήσεις ως προς την συστημική προσέγγιση της κοινωνικής φροντίδας σε επίπεδο υπερεθνικού δικαίου

3.1. Οι προκλήσεις ως προς τις παρεμβάσεις του ΟΗΕ

3.2. Οι προκλήσεις ως προς τις παρεμβάσεις της ΕΕ

Α. Η θεσμική «αφάνεια» της κοινωνικής φροντίδας στο πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης

Β. Η επίδραση του κεκτημένου της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων στο πεδίο της κοινωνικής φροντίδας

Γ. Η «στρεβλή» θεώρηση της κοινωνικής φροντίδας στο πλαίσιο του συντονισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

Δ. Η επιλεκτική θεώρηση της κοινωνικής φροντίδας στον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων

4. Αντί επιλόγου

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ

ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ