Σ. Πλακιά, Η λειτουργία της χρησικτησίας σε καθεστώς οριστικοποιημένων και μεταγενέστερων κτηματολογικών εγγραφών, 2026

Πίνακας περιεχομένων

Προλογικό σημείωμα

Προοίμιο

I. Η μετατόπιση του κέντρου βάρους από το «πρόσωπο» στο «ακίνητο»

II. Η σύγχρονη κτηματολογική εξίσωση

III. Το ιδιοκτησιακό μωσαϊκό της ελληνικής επικράτειας

IV. Η δημοσιότητα ως πυξίδα της ασφάλειας των συναλλαγών

V. Οι διάφοροι μηχανισμοί δημοσιότητας

VI. Τα Κτηματική Βιβλία ως πρόδρομος της κτηματολογικής λογικής

VII. Το εν Ελλάδι προσωποκεντρικό σύστημα

VIII. Οι (άκαρπες) αποσπασματικές απόπειρες προς την κτηματολογική μεταρρύθμιση

IX. Ν. 2308/1995: Η αφετηρία της κτηματογράφησης

X. Ν. 2664/1998: Η απάντηση σε έναν «αιώνιο» αίτημα

Μέρος Α΄: Γενικό Μέρος

Κεφάλαιο Πρώτο: Το Εθνικό Κτηματολόγιο

§ 1. Ο εννοιολογικός και λειτουργικός προσδιορισμός του Εθνικού Κτηματολογίου

Ι. Η θεσμική τομή της εισαγωγής του Κτηματολογίου

ΙΙ. Ο εννοιολογικός και λειτουργικός προσδιορισμός του Κτηματολογίου

III. Οι δικαιοπολιτικές στοχεύσεις του Κτηματολογίου

IV. Η δημοσιότητα ως προϋπόθεση ασφάλειας των συναλλαγών επί ακινήτων

V. Η σχέση δημόσιας πίστης και κτηματολογικής ορθότητας

§ 2. Το Κτηματολογικό Δίκαιο και οι θεμελιώδεις αρχές του

I. Η συστηματική θεμελίωση του κτηματολογικού δικαίου

II. Η διττή διάσταση των κτηματολογικών ρυθμίσεων

III. Ο ν. 2664/1998 ως ορόσημο στην κτηματολογική έννομη τάξη

IV. Η μεθοδολογία ερμηνείας των κτηματολογικών διατάξεων

V. Οι αρχές του κτηματολογικού δικαίου ως θεμελιώδεις αξιολογικές κρίσεις

VI. Οι επιμέρους κτηματολογικές αρχές

1. Η αρχή της κτηματοκεντρικής οργάνωσης

2. Η αρχή ελέγχου της νομιμότητας

3. Η αρχή διασφάλισης της τάξης (αρχή της χρονικής προτεραιότητας)

4. Η αρχή δημοσιότητας των Κτηματολογικών Βιβλίων

5. Η αρχή διασφάλισης της δημόσιας πίστης

6. Η αρχή καταλληλότητας του Κτηματολογίου (αρχή του «ανοιχτού» Κτηματολογίου)

7. Η αρχή της ακρίβειας (ή ορθότητας) των κτηματολογικών εγγραφών

§ 3. Η κτηματολογική ταυτότητα του ακινήτου και το περιεχόμενο της κτηματολογικής εγγραφής

I. Η φυσική και νομική ταυτότητα του ακινήτου στο Εθνικό Κτηματολόγιο: ο ρόλος του ΚΑΕΚ

II. Εγγραπτέα δικαιώματα και καταχωριζόμενες πράξεις στο Εθνικό Κτηματολόγιο: η λειτουργία του άρθρ. 12 ΕθνΚτημ

§ 4. Κτηματολογικές εγγραφές

Ι. Η έννοια της κτηματολογικής εγγραφής

II. Διακρίσεις και παθογένειες των κτηματολογικών εγγραφών

III. Η δικονομική αρχιτεκτονική της διόρθωσης κτηματολογικών ανακριβειών

§ 5. Προς μία τάση ψηφιοποίησης

I. Η δημιουργία μιας ενιαίας βάσης δεδομένων

II. Οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες του Ελληνικού Κτηματολογίου σε λειτουργία.

Κεφάλαιο Δεύτερο: Ο Θεσμός της χρησικτησίας

§ 1. Η χρησικτησία ως μηχανισμός ασφάλειας δικαίου και οικονομικής αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας

I. Η χρησικτησία ως θεσμός εμπράγματου δικαίου με έντονη δικαιοπολιτική φόρτιση

II. Η δικαιοπολιτική θεμελίωση της έκτακτης χρησικτησίας

III. Η δικαιοπολιτική θεμελίωση της τακτικής χρησικτησίας

IV. Συνολική αποτίμηση του θεσμού

§ 2. Είδη χρησικτησίας και προϋποθέσεις θεμελίωσής τους

I. Τακτική χρησικτησία

1. Η καλή πίστη του νομέα

2. Ο νόμιμος και ο νομιζόμενος τίτλος

3. Η έννοια της νομής ως θεμέλιο της χρησικτησίας

4. Παρέλευση χρόνου για θεμελίωση της χρησικτησίας

II. Έκτακτη χρησικτησία

1. Η άσκηση πράξεων νομής

2. Διάρκεια της νομής και συναφείς ρυθμίσεις

3. Η μη αναγκαιότητα μεταγραφής

III. Ειδική χρησικτησία του άρθρ. 4 ν. 3127/2003

§ 3. Η χρησικτησία στο κτηματολογικό περιβάλλον: από την αφάνεια στη θεσμική ορατότητα

I. Η μετατόπιση του θεσμικού πλαισίου: χρησικτησία εντός του Κτηματολογίου

II. Η συνάντηση δύο θεσμών: οι σκοποί Κτηματολογίου και χρησικτησίας

III. Οι θεμελιώδεις αρχές του Κτηματολογικού Δικαίου υπό το πρίσμα της χρησικτησίας

IV. Η ένταση χρησικτησίας - δημοσιότητας: από την αφάνεια στην κτηματολογική ορατότητα

Κεφάλαιο Τρίτο: Η οριστικοποίηση των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών

§ 1. Η λειτουργική βαρύτητα των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών

§ 2. Η οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών: λειτουργία, προϋποθέσεις και ερμηνευτικές προκλήσεις

I. Η οριστικοποίηση στο Εθνικό Κτηματολόγιο: έννοια, σκοπός και θεσμική βαρύτητα

II. Η οριστικοποίηση χωρίς αμφισβήτηση: το χρονικό μοντέλο του άρθρ. 7 § 1 ΕθνΚτημ

III. Η οριστικοποίηση με αμφισβήτηση: το δικαιοδοτικό μοντέλο του άρθρ. 7 § 3 ΕθνΚτημ

IV. Η αμετάκλητη απόφαση πριν την πάροδο της προθεσμίας: συγκρουόμενες ερμηνείες και συστηματική αξιολόγηση

§ 3. Το αμάχητο τεκμήριο ακρίβειας των πρώτων εγγραφών

I. Εννοιολογική συγκρότηση και πρακτική λειτουργία του αμάχητου τεκμηρίου

II. Θεωρητικές αναγνώσεις και συστηματικές προσεγγίσεις του αμάχητου τεκμηρίου

III. Συνταγματικές διαστάσεις του αμάχητου τεκμηρίου

IV. Το φάσμα ισχύος του τεκμηρίου: δικαιώματα, πρόσωπα και περιορισμοί.

V. Το τεκμήριο και η γεωμετρική πληροφορία: όρια και αλληλεπιδράσεις

VI. Πληρότητα, ακρίβεια και εμπιστοσύνη: η τριπλή λειτουργία της δημοσιότητας

§ 4. Οι έννομες συνέπειες της οριστικοποίησης και του αμάχητου τεκμηρίου

I. Η «αμεταβλητότητα» των πρώτων εγγραφών (άρθρ. 7 § 2 εδ. α’ ΕθνΚτημ)

II. Ουσιαστικές συνέπειες της οριστικοποίησης: διαπλαστική ενέργεια ή επιβεβαιωτικός χαρακτήρας

1. Η πρώτη ερμηνευτική εκδοχή: απουσία διαπλαστικής ενέργειας

2. Η δεύτερη ερμηνευτική εκδοχή: πρωτότυπη κτήση κυριότητας

3. Η ενδιάμεση προσέγγιση

III. Το τεκμήριο πληρότητας και η τύχη των παρεπόμενων δικαιωμάτων

IV. Ακίνητα «αγνώστου» ιδιοκτήτη: το αμάχητο τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου και τα (ενδεχόμενα) όριά του

V. Η δικονομική τομή της οριστικοποίησης: επιρροή του αμάχητου τεκμηρίου στις διαδικαστικές προϋποθέσεις της δίκης

VI. Ένδικη προστασία αληθούς δικαιούχου μετά την οριστικοποίηση των πρώτων κτηματολογικών εγγραφών

Κεφάλαιο Τέταρτο: Οι μεταγενέστερες κτηματολογικές εγγραφές

§ 1. Έννοια, περιπτωσιολογία και φύση των μεταγενέστερων κτηματολογικών εγγραφών

§ 2. Μαχητό τεκμήριο ακρίβειας: η «ανατρέψιμη αλήθεια» των μεταγενέστερων εγγραφών

I. Η κανονιστική λειτουργία του μαχητού τεκμηρίου

II. Η εμβέλεια του τεκμηρίου και τα όρια της κτηματολογικής αλήθειας

III. Το μαχητό τεκμήριο ως θεμέλιο της κτηματολογικής λειτουργίας

IV. Μεταγενέστερες εγγραφές πριν την οριστικοποίηση: το «ενδιάμεσο» τεκμήριο

1. Η δέσμευση του ειδικού διαδόχου και τα όρια της καλής πίστης

2. Η εξαίρεση της χρησικτησίας και η αυτοτέλεια της πρωτότυπης κτήσης

V. Η δικονομική διάσταση του τεκμηρίου και η ανακατανομή του βάρους απόδειξης

VI. Η οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών και τα όρια της αμφισβήτησης

§ 3. Ο Μηχανισμός ανατροπής του μαχητού τεκμηρίου: η αγωγή του άρθρ. 13 § 2 ΕθνΚτημ

I. Η λειτουργική εμβέλεια της αγωγής του άρθρ. 13 § 2 ΕθνΚτημ

II. Η εξωδικαστική θεραπεία της επιγενόμενης ανακρίβειας

§ 4. Δημόσια πίστη: η καλή τη πίστει κτήση δικαιώματος παρά μη κυρίου

I. Η λειτουργική διασύνδεση μαχητού τεκμηρίου και δημόσιας πίστης

II. Οι προϋποθέσεις της καλόπιστης κτήσης: υποκειμενικό και αντικειμενικό στοιχείο

1. Η επαχθής αιτία και η δικαιοπολιτική στάθμιση

2. Η καλή πίστη ως πυρήνας της δημόσιας πίστης

3. Η κακή πίστη και τα όρια της συναλλακτικής επιμέλειας

III. Η νομική φύση της κτήσης και η θέση του αληθούς δικαιούχου

IV. Η συστημική λειτουργία της δημόσιας πίστης στο κτηματοκεντρικό μοντέλο

Μέρος Β΄: Ειδικό Μέρος

Κεφάλαιο Πρώτο: Η οριστικοποίηση πρώτης κτηματολογικής εγγραφής με αιτία κτήσης τη χρησικτησία και η έννομη θέση του χρησιδεσπόζοντος

§ 1. Πρώτη εγγραφή βάσει τελεσίδικης ή αμετάκλητης απόφασης αναγνωριστικής χρησικτησίας

I. Η διαπλαστική ενέργεια της οριστικοποίησης

II. Η θέση των ενδίκων μέσων και η λειτουργική ανάγκη καταχώρισής τους

III. Η απόφαση μετά την οριστικοποίηση: η λειτουργία της ως πρόσθετης πληροφορίας στο πλαίσιο ενός «ανοικτού» Κτηματολογίου

§ 2. Πρώτη εγγραφή με αναφορά εκκρεμοδικίας επί αγωγής χρησικτησίας

I. Η απόφαση εκδίδεται μετά την έναρξη λειτουργίας του Κτηματολογίου και πριν την οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών

1. Η προβληματική της ΑΚ 1192 § 1 περ.

2. Η φύση της εγγραφής: διορθωμένη πρώτη εγγραφή

3. Η αντίθετη θεωρητική εκδοχή: αποκλειστικότητα των κτηματολογικών ενδίκων βοηθημάτων

4. Η απορριπτική απόφαση και το «κενό» δικαιούχου: συστημική αμηχανία και προτεινόμενη λύση

II. Η απόφαση εκδίδεται μετά την παρέλευση της προθεσμίας του άρθρ. 6 § 2 ΕθνΚτημ: η καταχώριση ως πληροφοριακό στοιχείο

§ 3. Πρώτη εγγραφή με μνεία εκκρεμότητας προσκόμισης αποδεικτικών στοιχείων θεμελίωσης χρησικτησίας

I. Η πρακτική της μνείας εκκρεμότητας και ο λειτουργικός της ρόλος

II. Ο κίνδυνος οριστικοποίησης μιας «απλής δήλωσης»

§ 4. Η έννομη θέση του χρησιδεσπόζοντος στη «χρονική διασταύρωση» νομής και οριστικοποίησης

I. Η θέση του χρησιδεσπόζοντος όταν η χρησικτησία δεν έχει ακόμη συμπληρωθεί κατά τον χρόνο οριστικοποίησης

1. Αξίωση απόδοσης της χρηματικής αξίας του ακινήτου (άρθρ. 7 § 2 εδ. β΄ ΕθνΚτημ)

2. Αξίωση αποζημίωσης λόγω αδικοπραξίας (άρθρ. 7 § 2 εδ. δ΄ ΕθνΚτημ)

3. Αξίωση αυτούσιας (in natura) απόδοσης του ακινήτου (άρθρ. 7 § 2 εδ. ε΄ ΕθνΚτημ)

4. Αξίωση αποκατάστασης της προηγούμενης κατάστασης (άρθρ. 7 § 2 εδ. ε΄ ΕθνΚτημ)

II. Η θέση του χρησιδεσπόζοντος όταν η χρησικτησία έχει συμπληρωθεί πριν την οριστικοποίηση

§ 5. Παραδείγματα εφαρμογής

1º Παράδειγμα εφαρμογής

2º Παράδειγμα εφαρμογής

3º Παράδειγμα εφαρμογής

4º Παράδειγμα εφαρμογής

§ 6. Συμπεράσματα κεφαλαίου

Κεφάλαιο Δεύτερο: Η οριστικοποίηση πρώτης εγγραφής υπέρ προσώπου διαφορετικού του χρησιδεσπόζοντος: οι «χρονικές εκδοχές»

§ 1. Έναρξη χρησικτησίας πριν την οριστικοποίηση και συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου μετά την οριστικοποίηση της πρώτης εγγραφής

§ 2. Έναρξη χρησικτησίας μετά την οριστικοποίηση της πρώτης εγγραφής

§ 3. Παραδείγματα εφαρμογής

1º Παράδειγμα εφαρμογής

2º Παράδειγμα εφαρμογής

§ 4. Συμπεράσματα κεφαλαίου

Κεφάλαιο Τρίτο: Ο χρησιδεσπόζων έναντι τρίτου αναγραφόμενου δικαιούχου: η έννομη προστασία στο πεδίο των οριστικοποιημένων και μεταγενέστερων κτηματολογικών εγγραφών

§ 1. Συμπλήρωση της χρησικτησίας πριν την οριστικοποίηση και προστασία του χρησιδεσπόζοντος

I. Δικαστική αποκατάσταση της ανακρίβειας

1. Η αγωγή του άρθρ. 6 § 2 ΕθνΚτημ

2. Η αίτηση του άρθρ. 6 § 3 ΕθνΚτημ

3. Η αίτηση του άρθρ. 6 § 8 ΕθνΚτημ

II. Εξωδικαστική αποκατάσταση της ανακρίβειας

1. Η αίτηση του άρθρ. 6 § 4 ΕθνΚτημ

2. Η αίτηση του άρθρ. 18 ΕθνΚτημ

III. Η καταχώριση χρησικτησίας μέσω πρακτικού διαμεσολάβησης

IV. Μεταγενέστερες εγγραφές πριν την οριστικοποίηση των πρώτων (άρθρ. 8 ΕθνΚτημ)

V. Παραδείγματα Εφαρμογής

1° παράδειγμα

2° παράδειγμα

3° Παράδειγμα

§ 2. Συμπλήρωση της χρησικτησίας μετά την οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών

I. Η ιδιομορφία της μεταγενέστερης συμπλήρωσης χρησικτησίας

II. Η τακτική χρησικτησία μετά την οριστικοποίηση

1. Το αμετάβλητο των προϋποθέσεων σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον

2. Τακτική χρησικτησία επί δικαιώματος της πρώτης εγγραφής: ουσιαστική αδυναμία εφαρμογής

3. Τακτική χρησικτησία επί δικαιώματος μεταγενέστερης εγγραφής: το μοναδικό στην πράξη πεδίο εφαρμογής

4. Συμπεράσματα: η τακτική χρησικτησία και τα όρια εφαρμογής της μετά την οριστικοποίηση

III. Η έκτακτη χρησικτησία μετά την οριστικοποίηση

1. Η αυτοτελής λειτουργία της έκτακτης χρησικτησίας εκτός Κτηματολογίου

2. Πρώτη περίπτωση: χωρίς μεταγενέστερη διάθεση του δικαιώματος

Α. Η αγωγή του άρθρου 13 § 2 ως το αποκλειστικό δικονομικό εργαλείο

Β. Η μεταγενέστερη ανακρίβεια ως πεδίο εφαρμογής της διάταξης 13 § 2 ΕθνΚτημ: η τελολογική και συστηματική θεμελίωση της άποψης

3. Δεύτερη περίπτωση: με μεταγενέστερη διάθεση του δικαιώματος - η είσοδος του τρίτου στο κτηματολογικό φύλλο

Α. Χαριστική VS επαχθής αιτία και η καλή πίστη του τρίτου ως αποφασιστικός παράγοντας

Β. Η υπερίσχυση της καλής πίστης του τρίτου έναντι της πρωτότυπης κτήσης με χρησικτησία

Γ. Παράκαμψη του τεκμηρίου κατά τη διενέργεια επιγενόμενων εγγραφών: η συναλλακτική ευχέρεια του χρησιδεσπόζοντος

4. Η θεωρητική πρόκληση: απώλεια κυριότητας ή περιορισμός;

5. Συμπεράσματα: η έκτακτη χρησικτησία και η αυτοτελής λειτουργία της μετά την οριστικοποίηση

IV. Παραδείγματα Εφαρμογής

1° Παράδειγμα

2° Παράδειγμα

§ 3. Η κοινωνική λειτουργία της κυριότητας και οι περιορισμοί της

§ 4. Συμπεράσματα κεφαλαίου: Η χρησικτησία ως «ζωντανός» θεσμός εντός κτηματολογικού περιβάλλοντος

Κεφάλαιο Τέταρτο: Η «ειδική» αγωγή του άρθρ. 13 § 2 ΕθνΚτημ σε περιβάλλον μεταγενέστερης συμπλήρωσης χρησικτησίας: υπόδειγμα εφαρμογής και κρίσιμες παράμετροι

§ 1. Υπόδειγμα αγωγής διόρθωσης κτηματολογικής εγγραφής κατ’ άρθρ. 13 § 2 ΕθνΚτημ: η περίπτωση συμπλήρωσης έκτακτης χρησικτησίας μετά την οριστικοποίηση της κτηματολογικής εγγραφής - μεταγενέστερη εγγραφή από επαχθή αιτία

§ 2. Συνοπτικές παρατηρήσεις επί του υποδείγματος της αγωγής του άρθρ. 13 § 2 ΕθνΚτημ

I. Δικαιοδοσία και αρμοδιότητα

II. Ζητήματα νομιμοποίησης και ομοδικίας

III. Ορισμένο και ιστορική βάση της αγωγής

IV. Ειδικότερα ως προς το αίτημα της αγωγής

V. Λοιπά ζητήματα προδικασίας και παραδεκτού της συζήτησης

VI. Ζητήματα απόδειξης

VII. Άμυνα του εναγόμενου στη δίκη χρησικτησίας

1. Αντίκρουση της αγωγής βάσει ενστάσεων εκ του Δικονομικού Δικαίου

(α) Ενστάσεις ως προς τη συνδρομή διαδικαστικών προϋποθέσεων της δίκης

(β) Ενστάσεις ως προς την προδικασία της κτηματολογικής αγωγής

2. Αντίκρουση της αγωγής βάσει ουσιαστικών ισχυρισμών

VIII. Απόφαση και δεδικασμένο

§ 3. Η διάπλαση της αγωγής του άρθρ. 13 § 2 ΕθνΚτημ δικαιολογεί τη διόρθωση πρώτης εγγραφής που κατέστη ανακριβής σε μεταγενέστερο χρόνο λόγω χρησικτησίας

Μέρος Γ΄: Αντί επιλόγου

Πίνακας βιβλιογραφίας

Ελληνική Βιβλιογραφία

Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία

Ιστοσελίδες