Ν. Ζαπριάνος, Η έννομη θέση του ανηλίκου στην κληρονομική διαδοχή, 2026

Περιεχόμενα

Πρόλογος

Συντομογραφίες

Εισαγωγή

Α. Ο ανήλικος ως υποκείμενο δικαίου

Β. Ο ανήλικος ως συναλλασσόμενος άξιος προστασίας

Γ. Αντικείμενο της μελέτης

Κεφάλαιο 1

Ο ανήλικος κληρονομούμενος

Α. Η αναγκαιότητα ρύθμισης της κληρονομικής διαδοχής του ανηλίκου

Β. Η διαθήκη ως λόγος κλήσης στην κληρονομία

Γ. Ανικανότητα ανηλίκου προς σύνταξη διαθήκης

Δ. Ακυρότητα διαθήκης συνταχθείσας από ανήλικο

1. Νομική φύση της ακυρότητας

2. Κρίσιμος ο χρόνος σύνταξης της διαθήκης

3. Διάγνωση του χρόνου σύνταξης της διαθήκης

α. Ιδιόγραφη διαθήκη

β. Δημόσια και μυστική διαθήκη

4. Δικονομικά ζητήματα

Ε. Απαγόρευση σύνταξης διαθήκης από τον νόμιμο αντιπρόσωπο

ΣΤ. Περιορισμένη ικανότητα προς σύνταξη διαθήκης κατ’ ΑΚ 135;

1. Η περιορισμένη ικανότητα του ανηλίκου προς κατάρτιση εν ζωή δικαιοπραξιών

2. Συμπέρασμα για την ικανότητα προς σύνταξη διαθήκης

Ζ. Ο νόμος ως μοναδικός λόγος κλήσης στην κληρονομία του ανηλίκου

1. Κλήση των κατιόντων και του συζύγου ή συμβίου του ανηλίκου

2. Κλήση των εξ αδιαθέτου κληρονόμων της δεύτερης τάξης

3. Κλήση των εξ αδιαθέτου κληρονόμων των λοιπών τάξεων

Η. Συνταγματική διάσταση και δικαιοπολιτική πρόταση

1. Συνταγματική διάσταση

α. Συνταγματικά θεμέλια

β. Απαγόρευση της αιτία θανάτου δικαιοπρακτικής διάθεσης

2. Δικαιοπολιτική πρόταση

α. Περιορισμένη ικανότητα προς σύνταξη διαθήκης;

β. Διάθεση με δωρεά αιτία θανάτου

γ. Ικανότητα προς σύνταξη δημόσιας διαθήκης από ανήλικο που έχει συμπληρώσει το δέκατο έκτο έτος

Κεφάλαιο 2

Η κλήση του ανηλίκου στην κληρονομία

Α. Κληρονομική ικανότητα του ανηλίκου

1. Κληρονομική ικανότητα του κυοφορουμένου

α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

β. Χρόνος σύλληψης του κυοφορουμένου και απόδειξή του

γ. Ανατροπή της κλήσης του κυοφορουμένου ως κληρονόμου

δ. Σχολάζουσα κληρονομία

2. Κληρονομική ικανότητα του προσώπου που γεννάται με μεταθανάτια τεχνητή γονιμοποίηση

α. Μεταθανάτια τεχνητή γονιμοποίηση

β. Κληρονομικό δικαίωμα του μη συνειλημμένου

γ. Μεταθανάτια τεχνητή γονιμοποίηση χωρίς δικαστική άδεια

Β. Κλήση του ανηλίκου στην εξ αδιαθέτου διαδοχή

1. Θεμελίωση της συγγένειας και η σημασία της στην κληρονομική διαδοχή

2. Εξ αδιαθέτου κληρονομικό δικαίωμα του ανηλίκου έναντι της μητέρας του

3. Εξ αδιαθέτου κληρονομικό δικαίωμα του ανηλίκου έναντι του πατέρα του

α. Τέκνο καλυπτόμενο από το τεκμήριο πατρότητας

β. Τέκνο αναγνωρισμένο εκουσίως ή δικαστικώς

4. Εξ αδιαθέτου κληρονομικό δικαίωμα του ανηλίκου έναντι των θετών γονέων

Γ. Αποδοχή της κληρονομίας που επάγεται στον ανήλικο

1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

2. Ρητή και σιωπηρή αποδοχή της κληρονομίας από τον ανήλικο

α. Η ρητή και σιωπηρή αποδοχή της κληρονομίας ως δικαιοπραξία

β. Η αποδοχή της κληρονομίας από τους νόμιμους αντιπροσώπους του ανηλίκου

i. Αντιπροσώπευση του ανηλίκου

ii. Διατυπώσεις δήλωσης αποδοχής

3. Πλασματική αποδοχή της κληρονομίας από τον ανήλικο;

α. Η πλασματική αποδοχή της κληρονομίας ως δικαιοπρακτική παράλειψη

β. Αδύνατη η παρέλευση της προθεσμίας αποποίησης της κληρονομίας κατά την ανηλικότητα του κληρονόμου

Δ. Αποποίηση της κληρονομίας που επάγεται στον ανήλικο

1. Η αποποίηση της κληρονομίας ως δικαιοπραξία

2. Η αποποίηση της κληρονομίας από τους νόμιμους αντιπροσώπους του ανηλίκου

α. Διατυπώσεις της αποποίησης

i. Ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων ανηλίκου και νόμιμων αντιπροσώπων

ii. Συμφέρον του ανηλίκου στην αποποίηση

iii. Σχετική ακυρότητα της αποποίησης χωρίς την τήρηση των διατυπώσεων.

β. Προθεσμία της αποποίησης πριν τον ν. 4786/2021

γ. Προθεσμία της αποποίησης υπό τον ν. 4786/2021

i. Ερμηνευτική διάταξη

ii. Λοιπά ανίκανα προς δικαιοπραξία πρόσωπα

3. Παραίτηση από τη νόμιμη μοίρα

α. Νομική φύση της παραίτησης από τη νόμιμη μοίρα

β. Αξιολόγηση του συμφέροντος του ανηλίκου

Ε. Κληρονομία που επάγεται στον ανήλικο ως σχολάζουσα

1. Αδυναμία άσκησης δικαιωμάτων κατά της κληρονομίας

2. Αβεβαιότητα ως προς την αποδοχή της κληρονομίας

3. Σχολάζουσα κληρονομική μερίδα του ανηλίκου

α. Ο διορισμός κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας

β. Ο κηδεμόνας σχολάζουσας κληρονομίας ως αντιπρόσωπος του ανήλικου κληρονόμου

γ. Το έργο του κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας

δ. Η απογραφή της σχολάζουσας κληρονομίας

ε. Η διαχείριση της σχολάζουσας κληρονομίας

στ. Η ικανοποίηση των δανειστών της σχολάζουσας κληρονομίας

ζ. Η εφαρμογή των κανόνων δικαστικής εκκαθάρισης της κληρονομίας

i. Έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης

ii. Έννομες συνέπειες της εκκαθάρισης

iii. Αναγγελία απαιτήσεων

iv. Κατάταξη δανειστών

η. Η διάγνωση του κληρονομικού δικαιώματος του ανηλίκου

i. Δικαστική αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος του ανηλίκου

ii. Διοικητική διαπίστωση του κληρονομικού δικαιώματος του ανηλίκου

Κεφάλαιο 3

Ο ανήλικος κληρονόμος μετά την κτήση της κληρονομίας

Α. Κληρονομία ως χωριστή περιουσία

1. Αποδοχή της κληρονομίας από τον ανήλικο με το ευεργέτημα της απογραφής

2. Μη επέλευση σύγχυσης της κληρονομίας με την περιουσία του ανηλίκου

3. Περιορισμένη ευθύνη του ανηλίκου για τα χρέη της κληρονομίας

4. Ο ανήλικος κληρονόμος ως τρίτος έναντι της κληρονομίας;

α. Ζητήματα συμψηφισμού

β. Διάθεση από μη δικαιούχο και κληρονόμησή του

Β. Διοίκηση της κληρονομίας ως χωριστής περιουσίας

1. Απογραφή της κληρονομίας

α. Δικαιολογητικός λόγος της απογραφής

β. Διαδικασία απογραφής

γ. Προθεσμία απογραφής

δ. Περιεχόμενο της έκθεσης απογραφής

2. Διοίκηση της κληρονομίας

α. Διοίκηση από τον ανήλικο κληρονόμο

i. Αυτοπρόσωπη διοίκηση

ii. Περιορισμοί λόγω της κτήσης της κληρονομίας με το ευεργέτημα της απογραφής

a. Απαγόρευση χαριστικών δικαιοπραξιών

b. Πράξεις διοίκησης με διατυπώσεις

β. Γονική διοίκηση και διοίκηση από τον επίτροπο

i. Περιορισμοί στη διοίκηση της κληρονομίας εκ του νόμου

a. Απαγόρευση χαριστικών δικαιοπραξιών

b. Υποχρεώσεις ασφαλούς και επωφελούς τοποθέτησης

c. Πράξεις διοίκησης με διατυπώσεις

aa. Μίσθωση ακινήτου

bb. Εκποίηση κινητών και ανάληψη χρημάτων από τραπεζικό λογαριασμό

cc. Διάθεση της κληρονομίας ως συνόλου και κληρονομιαίων ακινήτων

dd. Υπερεννεαετής μίσθωση και σύμβαση έργου

ee. Συνέχιση ατομικής επιχείρησης

ff. Αξιολόγηση

ii. Περιορισμοί στη διοίκηση της κληρονομίας από την ιδιωτική βούληση

a. Αποκλεισμός των γονέων ή του επιτρόπου από τη διοίκηση της κληρονομίας

aa. Αποκλεισμός των γονέων από τη διοίκηση της νόμιμης μοίρας

bb. Διαχειριστής – ειδικός επίτροπος

b. Καθορισμός του τρόπου διοίκησης της κληρονομίας

aa. Παρέκκλιση από τους κανόνες διοίκησης της κληρονομίας του ανηλίκου

bb. Παρέκκλιση από τους διαχειριστικούς όρους του διαθέτη

3. Προστασία του κληρονομικού δικαιώματος του ανηλίκου

α. Εννοιολογική θεώρηση του κληρονομικού δικαιώματος

β. Περί κλήρου αξίωση και αγωγές προστασίας του κληρονομικού δικαιώματος

γ. Δικαστική εκπροσώπηση του ανήλικου κληρονόμου από ειδικό επίτροπο.

δ. Πρόσθετες διατυπώσεις για την άσκηση αγωγής στο όνομα του ανήλικου κληρονόμου

4. Απώλεια του ευεργετήματος της απογραφής

α. Ακυρότητα παραίτησης από το ευεργέτημα της απογραφής

β. Έκπτωση από το ευεργέτημα της απογραφής

γ. Συμπέρασμα

Γ. Ενηλικίωση του κληρονόμου

1. Παύση της γονικής διοίκησης ή της διοίκησης από τον επίτροπο

2. Παράδοση της κληρονομίας

3. Λογοδοσία

α. Υποκείμενα και έκταση της υποχρέωσης λογοδοσίας

β. Έγκριση της λογοδοσίας

γ. Δικαστική άσκηση της αξίωσης λογοδοσίας

4. Συνέχιση διοίκησης της κληρονομίας

5. Απώλεια του ευεργετήματος της απογραφής

6. Συνέπειες της ενηλικίωσης στις εκκρεμείς δίκες

Κεφάλαιο 4

Ειδικά ζητήματα

Α. Καθολικό καταπίστευμα

1. Ο ανήλικος ως κληρονόμος βεβαρημένος με καταπίστευμα

α. Υπεγγυότητα για τα χρέη της κληρονομίας

β. Διαχείριση της κληρονομίας

γ. Διάθεση της κληρονομίας

i. Απαγόρευση διάθεσης

ii. Εξαιρέσεις από την απαγόρευση διάθεσης

a. Πράξεις τακτικής διαχείρισης

b. Διάθεση με τη συγκατάθεση του καταπιστευματοδόχου

c. Διάθεση την οποία επέτρεψε ο διαθέτης

iii. Ακυρότητα της διάθεσης και θεραπεία της

iv. Πολλαπλή ακυρότητα

2. Ο ανήλικος ως καταπιστευματοδόχος

α. Διάθεση του καταπιστεύματος πριν την επαγωγή στον καταπιστευματοδόχο

β. Επαγωγή και αποδοχή του καταπιστεύματος

Β. Κληροδοσία

1. Ο ανήλικος ως κληρονόμος βεβαρημένος με κληροδοσία

α. Κληροδοσία με ενοχική ενέργεια

β. Κληροδοσία με άμεση ενέργεια

γ. Συμπέρασμα

2. Ο ανήλικος ως κληροδόχος

α. Εγκατάσταση του ανηλίκου ως κληροδόχου

β. Επαγωγή της κληροδοσίας στον ανήλικο

i. Η ικανότητα του κληροδόχου

ii. Ο χρόνος επαγωγής της κληροδοσίας

γ. Αποδοχή της κληροδοσίας

i. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

ii. Ικανότητα του ανηλίκου προς αποδοχή της κληροδοσίας

iii. Αποδοχή της κληροδοσίας από τους νόμιμους αντιπροσώπους του ανηλίκου

iv. Διατυπώσεις αποδοχής της κληροδοσίας

δ. Αποποίηση της κληροδοσίας

i. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

ii. Η αποποίηση της κληροδοσίας από τους νόμιμους αντιπροσώπους του ανηλίκου

Γ. Διορισμός εκτελεστή διαθήκης

1. Ο εκτελεστής διαθήκης με διαχειριστική εξουσία

2. Διατυπώσεις της διαχείρισης

α. Διατυπώσεις λόγω της κτήσης της κληρονομίας με το ευεργέτημα της απογραφής

β. Διατυπώσεις λόγω της γονικής διοίκησης ή της διοίκησης από τον επίτροπο

Κεφάλαιο 5

Σύνοψη συμπερασμάτων

Ο ανήλικος κληρονομούμενος

Η κλήση του ανηλίκου στην κληρονομία: αποδοχή, αποποίηση και σχολάζουσα κληρονομία

Ο ανήλικος κληρονόμος μετά την κτήση της κληρονομίας

Καθολικό καταπίστευμα

Κληροδοσία

Διορισμός εκτελεστή διαθήκης

Επίμετρο

Ο ανήλικος κληρονομούμενος

Ο ανήλικος κληρονόμος: λόγοι κλήσης στην κληρονομία

Ο ανήλικος κληρονόμος: αποδοχή και αποποίηση

Ο ανήλικος νόμιμος μεριδούχος

Ο ανήλικος κληρονόμος: μετά την κτήση της κληρονομίας

Διορισμός εκτελεστή διαθήκης

Βιβλιογραφία

Ι. Ελληνόγλωσση

ΙΙ. Ξενόγλωσση

Ευρετήριο Λημμάτων