Κ. Μακρίδου/Μ. Χασιρτζόγλου, Δικονομία Εργατικών Διαφορών, 2026

Πίνακας περιεχομένων

Πρόλογος

Κυριότερες συντομογραφίες

Κεφάλαιο Πρώτο

Δικαιοδοσία πολιτικών και διοικητικών δικαστηρίων

§ 1. Οριοθέτηση της δικαιοδοσίας μεταξύ πολιτικών και διοικητικών δικαστηρίων.

Ι. Έννοια και διακρίσεις της δικαιοδοσίας

II. Η δυνατότητα της εκ νέου άσκησης του ενδίκου βοηθήματος που απορρίφθηκε λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας

ΙΙΙ. Η έρευνα της δικαιοδοσίας – Η σημασία της έννομης σχέσης και τα κριτήρια του προσδιορισμού της φύσης της διαφοράς ως ιδιωτικής ή διοικητικής

IV. Κατ’ ιδίαν περιπτώσεις

V. Διαφορές από συλλογικές συμβάσεις εργασίας και διαιτητικές αποφάσεις.

VI. Ασφαλιστικές διαφορές

§ 2. Ο παρεμπίπτων έλεγχος των διοικητικών ζητημάτων

Κεφάλαιο Δεύτερο

Διαφορές υπαγόμενες στην ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών

§1. Κατηγορίες διαφορών που υπάγονται στην εργατική διαδικασία

§ 2. Ο αυτεπάγγελτος έλεγχος της τηρητέας διαδικασίας

Ι. Ανεφάρμοστο διατάξεων για μικροδιαφορές

ΙI. Νομικός χαρακτηρισμός της εννόμου σχέσεως από τα συμβαλλόμενα μέρη. Η έρευνα της τηρητέας διαδικασίας σε συνάρτηση προς το βάσιμο της αγωγής

ΙΙΙ. Συνέπειες εισαγωγής και εκδίκασης με εσφαλμένη διαδικασία

IV. Ένδικα μέσα κατά απόφασης που εκδόθηκε με εσφαλμένη διαδικασία

Κεφάλαιο Τρίτο

Αρμοδιότητα και διεθνής δικαιοδοσία

§ 1. Καθ’ ύλην αρμοδιότητα

Ι. Καθ΄ ύλην αρμοδιότητα πρωτοβάθμιων δικαστηρίων

Α. Αποκλειστική αρμοδιότητα μονομελούς πρωτοδικείου

Β. Ναυτικές υποθέσεις

Γ. Κανόνες υπολογισμού της αξίας του αντικειμένου της διαφοράς – Υπολογισμός της αξίας του αντικειμένου της διαφοράς επί αμφισβητήσεως της εργασιακής σχέσεως καθεαυτής

Δ. Ένδικα μέσα λόγω αναρμοδιότητας

ΙΙ. Καθ’ ύλην αρμοδιότητα δευτεροβάθμιων δικαστηρίων

§ 2. Κατά τόπον αρμοδιότητα

§ 3. Διεθνής δικαιοδοσία

Ι. Κριτήρια καθορισμού της διεθνούς δικαιοδοσίας

ΙΙ. Παρέκταση της διεθνούς δικαιοδοσίας

§ 4. Διεθνής δικαιοδοσία κατά το ενωσιακό δίκαιο

Κεφάλαιο Τέταρτο

Διαδικαστικές προϋποθέσεις που αφορούν στους διαδίκους

§ 1. Ικανότητα διαδίκου

§ 2. Ικανότητα δικαστικής παραστάσεως

§ 3. Νομιμοποίηση

Ι. Κατά κανόνα νομιμοποίηση

ΙΙ. Νομιμοποίηση επί αναγνωριστικής αγωγής – Αναγνώριση απεργίας ως παράνομης και καταχρηστικής

III. Ενεργητική νομιμοποίηση επαγγελματικών οργανώσεων και ενώσεων

§ 4. Πληρεξουσιότητα

Κεφάλαιο Πέμπτο

Άσκηση και περιεχόμενο της αγωγής

§ 1. Άσκηση αγωγής

Ι. Προθεσμία επίδοσης

ΙΙ. Πινάκιο – Πλασματική κλήτευση

§ 2. Το ορισμένο περιεχόμενο της αγωγής

Ι. Ορισμένη – αόριστη παράθεση της ιστορικής βάσης της αγωγής

Α. Νομική και πραγματική αοριστία της αγωγής

Β. Ειδικές περιπτώσεις αοριστίας

α) Αγωγή καταβολής αποδοχών

β) Αγωγή με βάση την αρχή της ίσης μεταχείρισης

γ) Αγωγή καταβολής μισθών υπερημερίας λόγω ακυρότητας της καταγγελίας – Αγωγή αναγνώρισης ακυρότητας της καταγγελίας

δ) Αγωγή λόγω παράλειψης προαγωγής

ε) Αγωγή εργαζομένου κατά του νέου φορέα λόγω μεταβίβασης της επιχείρησης

ΙΙ. Αοριστία του αγωγικού αιτήματος

ΙΙΙ. Θεραπεία της αγωγικής αοριστίας με τις προτάσεις

ΙV. Θεραπεία της αγωγικής αοριστίας με δικαστική καθοδήγηση

§ 3. Πρόωρη δικαστική προστασία. Καταψήφιση ή αναγνώριση υποχρεώσεως

§ 4. Αντικείμενο αναγνωριστικής αγωγής

§ 5. Αντικειμενική και επικουρική σώρευση αγωγών

Ι. Ταυτότητα διαδικασίας των σωρευόμενων αγωγών

ΙΙ. Αντίφαση των σωρευόμενων αγωγικών αξιώσεων

ΙΙΙ. Ειδικά το ζήτημα της πρόσθετης αποζημίωσης στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας

Κεφάλαιο Έκτο

Συνέπειες από την άσκηση της αγωγής

§ 1. Συνέπειες δικονομικού δικαίου

Ι. Εκκρεμοδικία

ΙΙ. Απαγόρευση μεταβολής της αγωγικής βάσης

ΙΙΙ. Απαγόρευση μεταβολής του αγωγικού αιτήματος

§ 2. Συνέπειες ουσιαστικού δικαίου

Ι. Δικονομικοί τόκοι και τοκοφορία εργατικών απαιτήσεων

ΙΙ. Διακοπή – αναστολή παραγραφής και αποσβεστικής προθεσμίας

Κεφάλαιο Έβδομο

Κύρια διαδικασία

§ 1. Το παραδεκτό της συζήτησης και η υποχρέωση ενημέρωσης του ενάγοντος για τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς με διαμεσολάβηση

§ 2. Νόμιμη παράσταση και ερημοδικία των διαδίκων

Ι. Κατάθεση προτάσεων και προσθήκης

IΙ. Ερημοδικία διαδίκων και οι συνέπειές της

§ 3. Δικαστικό ένσημο

§ 4. Έκδοση μη οριστικών αποφάσεων

Ι. Αναστολή της δίκης λόγω άλλης εκκρεμούς πολιτικής ή ποινικής δίκης

ΙΙ. Συνεκδίκαση υποθέσεων

ΙΙΙ. Επανάληψη της συζήτησης

§ 5. Δικονομική συμπεριφορά του εναγομένου

Ι. Ένσταση, αντένσταση και άρνηση της αγωγικής βάσης

Α. Διάκριση μεταξύ αρνήσεως της αγωγικής βάσης και ενστάσεως

Β. Ειδικότερα η άρνηση του εναγομένου επί

α) Αγωγής αναγνώρισης της ακυρότητας της καταγγελίας

β) Αγωγής λόγω παραβίασης της ίσης μεταχείρισης και αγωγής λόγω παρενόχλησης

Γ. Ειδικότερα η ένσταση

α) Ένσταση του εργοδότη επί αγωγής του εργαζομένου για καταβολή μισθών υπερημερίας λόγω ακυρότητας της καταγγελίας

β) Ένσταση του εργοδότη για αφαίρεση της ωφέλειας του εργαζομένου από την ματαίωση της εργασίας ή από την παροχή της αλλού (άρθρ. 656 ΑΚ)

γ) Ένσταση καταχρήσεως δικαιώματος

δ) Ένσταση συμψηφισμού

ε) Ένσταση εξοφλήσεως

ΙΙ. Τρόπος προβολής των αμυντικών ισχυρισμών στον πρώτο βαθμό και η ανταπάντηση του ενάγοντος

ΙΙΙ. Ανταγωγή

Κεφάλαιο Όγδοο

Απόδειξη

§ 1. Αποδεικτική διαδικασία

Ι. Αμεσότητα αποδείξεων, εν μέρει ελεύθερη απόδειξη και πλήρης απόδειξη

ΙΙ. Προαπόδειξη

Α. Επίκληση και προσαγωγή αποδεικτικών μέσων στον πρώτο βαθμό

Β. Επίκληση και προσαγωγή νέων αποδεικτικών μέσων στο δεύτερο βαθμό.

§ 2. Κατ’ ιδίαν αποδεικτικά μέσα

I. Ομολογία

II. Έγγραφα

III. Αυτοψία και Πραγματογνωμοσύνη

IV. Μάρτυρες και δικαστικά τεκμήρια

Α. Περιορισμοί στην εμμάρτυρη απόδειξη και στη χρήση δικαστικών τεκμηρίων

Β. Αποδεικτικές συμβάσεις

V. Ένορκες βεβαιώσεις

VI. Εξέταση διαδίκων

VII. Μη πληρούντα τους όρους του νόμου» αποδεικτικά μέσα

§ 3. Βάρος αποδείξεως

I. Ιδιαιτερότητες της εργατικής διαδικασίας κατά την κατανομή του βάρους αποδείξεως

II. Ειδικές περιπτώσεις

Α. Η κατανομή του βάρους αποδείξεως στο νέο δίκαιο της καταγγελίας της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας

Β. Η κατανομή του βάρους αποδείξεως επί προσβολής της αρχής της ίσης μεταχείρισης, επί απαγορευμένων διακρίσεων και βίας ή παρενόχλησης στην εργασία

Κεφάλαιο Ένατο

Υποκειμενικά σύνθετες δίκες

§ 1. Ομοδικία

§ 2. Παρεμβάσεις

Ι. Απλή και αυτοτελής πρόσθετη παρέμβαση

ΙΙ. Η ειδική παρέμβαση των συνδικαλιστικών οργανώσεων

§ 3. Προσεπίκληση

Ι. Τρόπος και χρόνος άσκησης της προσεπίκλησης

ΙΙ. Ειδικότερες μορφές της προσεπίκλησης στις εργατικές διαφορές

Κεφάλαιο Δέκατο

Κατάργηση και περάτωση της δίκης

§ 1. Παραίτηση από την αγωγή

Ι. Παραίτηση από το δικόγραφο και από το δικαίωμα της αγωγής

ΙΙ. Ειδικά η παραίτηση από την αγωγή για μισθολογικές αξιώσεις

§ 2. Ματαίωση της συζήτησης στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και αναιρετική δίκη

§ 3. Συμβιβασμός

Ι. Δικαστικός συμβιβασμός

ΙΙ. Εξώδικος συμβιβασμός

ΙΙΙ. Συμβιβασμός ως προς την αποζημίωση από εργατικό ατύχημα

§ 4. Αποδοχή της αγωγής

§ 5. Αποδοχή της δικαστικής απόφασης

Κεφάλαιο Ενδέκατο

Δικαστική απόφαση και δεδικασμένο

§ 1. Επίκληση και έρευνα του δεδικασμένου

§ 2. Δεδικασμένο για κύρια και προδικαστικά ζητήματα

I. Δεδικασμένο απόφασης επί αγωγής του εργαζομένου για μισθούς υπερημερίας λόγω άκυρης απόλυσης

Α. Ζητήματα αναγκαία για τη θεμελίωση του διατακτικού της απόφασης

Β. Ειδικότερα η νομιμότητα του δικαιώματος επισχέσεως

ΙI. Δεδικασμένο για αξιώσεις αποδοχών ή αδικοπρακτικές αξιώσεις μεταγενέστερου χρόνου και η μεταβολή του νομικού καθεστώτος

ΙΙΙ. Δεδικασμένο για μέρος της απαίτησης ή του δικαιώματος

§ 3. Προσωρινό δεδικασμένο από απόφαση ασφαλιστικών μέτρων

Ι. Προσωρινή ισχύς αποφάσεων ασφαλιστικών μέτρων

ΙΙ. Προσωρινή ισχύς αποφάσεως που υποχρεώνει τον εργοδότη να αποδέχεται τις υπηρεσίες του εργαζομένου

ΙΙΙ. Προσωρινή επιδίκαση οφειλόμενων αποδοχών, αποζημιώσεων, μισθών υπερημερίας ή αποζημίωσης για παράνομη καταγγελία

Κεφάλαιο Δωδέκατο

Ένδικα μέσα

§ 1. Ανακοπή ερημοδικίας

§ 2. Έφεση

Ι. Προθεσμία για την άσκηση έφεσης

ΙΙ. Προσβαλλόμενες με έφεση αποφάσεις

III. Αντέφεση και πρόσθετοι λόγοι έφεσης

Α. Τρόπος και χρόνος άσκησης

Β. Κεφάλαια εκκληθέντα και αναγκαίως συνεχόμενα με τα εκκληθέντα

ΙV. Η προβολή νέων πραγματικών ισχυρισμών στην κατ’ έφεση δίκη

Κεφάλαιο Δέκατο Τρίτο

Διαταγή πληρωμής οφειλόμενου μισθού

§ 1. Προϋποθέσεις έκδοσης της διαταγής πληρωμής

§ 2. Ανακοπή κατά της διαταγής πληρωμής

Κεφάλαιο Δέκατο Τέταρτο

Ζητήματα αναγκαστικής εκτέλεσης

§ 1. Δυνητική και υποχρεωτική κήρυξη αποφάσεως προσωρινά εκτελεστής

§ 2. Ακατάσχετο του μισθού

§ 3. Γενικό προνόμιο εργατικών απαιτήσεων κατά την κατάταξη επί αναγκαστικής εκτελέσεως

§ 4. Διαταγή προσωπικής κράτησης για απαιτήσεις από αδικοπραξία

Βιβλιογραφικός πίνακας

Λημματικό ευρετήριο