Γ. Διαμαντόπουλος/Κ. Παπαχρήστου-Δημητράς/Ε. Κοντογεώργου..., Διασταυρώσεις κτηματολογίου και πολεοδομικού δικαίου, 2026

Πίνακας περιεχομένων

Συνεργάτες του έργου (κατ’ αλφαβητική σειρά)

Πρόλογος

Κυριότερες συντομογραφίες

ΚΕΦΆΛΑΙΟ Πρώτο

Εθνικό Κτηματολόγιο και Πολεοδομίες

Γεώργιος Διαμαντόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής Α.Π.Θ., Επιστημονικός Διευθυντής ΚΕΚΤΗΜΕ και ΕπΑκ

Οι θεμελιώδεις αρχές δημοσιότητας και νομιμότητας του Εθνικού Κτηματολογίου ως σταθερές που δικαιολογούν την ένταξη σε αυτό και των Πολεοδομιών

Ι. Εισαγωγικά προλεγόμενα

ΙΙ. Η αρχή της δημοσιότητας: τυπική και ουσιαστική δημοσιότητα στα εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων

Α. Τυπική και ουσιαστική δημοσιότητα

Β. Το Εθνικό Κτηματολόγιο ως πιο σύγχρονο και ολοκληρωμένο σύστημα δημοσιότητα από το αντίστοιχο των μεταγραφών και υποθηκών

Γ. Το τεκμήριο πληρότητας της οριστικοποιημένης κτηματολογικής εγγραφής ως ειδικότερη πτυχή της αρχής της δημοσιότητας

ΙΙΙ. Η αρχή της νομιμότητας: από τον τυπικό έλεγχο νομιμότητας στο καθεστώς υποθηκοφυλακείου στον διοικητικό και δικαστικό έλεγχό της στο δίκαιο κτηματολογίου

Α. Ο έλεγχος νομιμότητας κατά την κτηματογράφηση (άρθρ. 3α ν. 2308/1995): αντικείμενο ελέγχου, αποτελέσματα (πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και οι διακρίσεις τους) και συσχετισμός του με το τεκμήριο ακρίβειας του άρθρ. 7 § 1 ΕθνΚτημ, ιδίως ως προς το αντικειμενικό του εύρος

Β. Η νομική φύση του κατ’ άρθρ. 7 § 1 ΕθνΚτημ τεκμηρίου και οι συνέπειες από τη δημιουργία του

Γ. Το ακριβές χρονικό ορόσημο παραγωγής του αμάχητου τεκμηρίου ακρίβειας των πρώτων εγγραφών και η συνταγματική προστασία των κεκτημένων βάσει αυτού δικαιωμάτων έναντι της νομοθετικής παλινωδίας

Δ. Ο έλεγχος νομιμότητας κατά τη λειτουργία του κτηματολογίου (άρθρ. 16 § 1 ΕθνΚτημ): αντικείμενο ελέγχου, αποτύπωση των αποτελεσμάτων του στις μεταγενέστερες κτηματολογικές εγγραφές και συσχετισμός του με το αντικειμενικό εύρος του τεκμηρίου ακρίβειας του άρθρ. 13 § 1 ΕθνΚτημ

Ε. Άμυνα του δικαιούχου εμπράγματου δικαιώματος δυνάμει οριστικοποιημένης κτηματολογικής εγγραφής έναντι του εσφαλμένα εμφανιζόμενου στη μεταγενέστερη κτηματολογική εγγραφή ως δικαιούχου του ίδιου δικαιώματος αλλά μη ειδικού ή καθολικού διαδόχου του: η αγωγή του άρθρου 13 § 2 ΕθνΚτημ

IV. Η αναζήτηση δικαιϊκής ασφάλειας για τον έλεγχο της δόμησης στο πεδίο του Εθνικού Κτηματολογίου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δεύτερο

Τα αυθαίρετα κτίσματα στην πολιτική/κτηματολογική δίκη, όπως επίσης στη συμβολαιογραφική και κτηματολογική πρακτική

Κωνσταντίνος Παπαχρήστου-Δημητράς, Δ.Ν., Δικηγόρος, ΜΔΕ ΔΠΜΣ ΑΠΘ Κτηματολόγιο

Αυθαίρετες κατασκευές στο καθεστώς του Εθνικού Κτηματολογίου: ουσιαστικές και δικονομικές προεκτάσεις

I. Κτηματολογική εγγραφή και αυθαίρετη κατασκευή ως αντικείμενο εμπράγματου δικαιώματος

Α. Επίπτωση της αυθαιρεσίας στην ταυτοποίηση του ακινήτου και στο καταχωριστό πράξης στο κτηματολογικό φύλλο

Β. Έννομες συνέπειες στο ιδιοκτησιακό δικαίωμα από την παράλειψη άρσης αυθαιρεσίας

ΙΙ. Τεκμήριο ακρίβειας των κτηματολογικών εγγραφών: δεν καταλαμβάνει την ύπαρξη ή ανυπαρξία πολεοδομικών αυθαιρεσιών

ΙΙΙ. Έννομη προστασία από αυθαίρετες κατασκευές

Α. Άρση κτηματολογικής ανακρίβειας συνεπεία πολεοδομικής αυθαιρεσίας

Β. Εξωκτηματολογική ένδικη προστασία

IV. Διασταύρωση πολιτικής και διοικητικής δικαιοδοσίας· παρεμπίπτων έλεγχος και όρια δεσμευτικότητας

V. Αντί επιλόγου: στάθμιση αναλογικότητας μεταξύ αρχής της νομιμότητας και ασφάλειας των συναλλαγών σε καθεστώς κτηματολογίου

Ελένη Κοντογεώργου, Συμβολαιογράφος Αθηνών, Πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών, Πειραιώς, Αιγαίου και Δωδεκανήσου, Mέλος του Δ.Σ. της Διεθνούς Ένωσης Συμβολαιογραφίας (UINL)

Η μονομερής τροποποίηση πράξης σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας ν. 3741/1929 ως μηχανισμός θεραπείας των αυθαιρεσιών στο πεδίο του εμπραγμάτου/κτηματολογικού δικαίου

Ι. Εισαγωγή

ΙΙ. Τρόποι σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας

ΙΙΙ. Τύπος σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας. Αρχή δημοσιότητας

IV. Τροποποίηση σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας

V. Νομιμοποίηση πολεοδομικών αυθαιρεσιών (ν. 4495/72017 και ν. 5142/2024). Δικαιώματα συνιδιοκτητών

VI. Μονομερής τροποποίηση πράξης σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας

Α. Περιπτωσιολογία

1. Μονομερής τροποποίηση ιδιοκτησίας από τον ιδιοκτήτη αυτής, δυνάμει παρεχομένου σ’ αυτόν εκ της σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας δικαιώματος

2. Μονομερής τροποποίηση από εργολάβο, δυνάμει ειδικής διάταξης του κανονισμού της πολυκατοικίας

3. Μονομερής τροποποίηση της σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας, λόγω ακύρως συσταθείσας ως οριζοντίου ιδιοκτησίας θέσης στάθμευσης στην πιλοτή

4. Μονομερής τροποποίηση σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των ν. 5142/2024 (άρθρο 16 § 1Α) και ν. 4495/2017 (άρθρο 98)

Β. Επισημάνσεις

Γ. Τεκμηρίωση από τον μηχανικό των προϋποθέσεων εφαρμογής του άρθρου 16 § 1α του ν. 5142/2024 στο συμβολαιογραφικό έγγραφο

VIΙ. Επίλογος

Χρήστος Ζαβρακλής, Προϊστάμενος υποκαταστήματος Καβάλας Κτηματολογικού Γραφείου Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, ΜΔΕ ΔΠΜΣ ΑΠΘ Κτηματολόγιο, Υποψήφιος διδάκτωρ Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ

Η πρακτική διαχείριση των πολεοδομικών ζητημάτων στην κτηματολογική βάση

Ι. Εισαγωγή

Α. Ο έλεγχος νομιμότητας στο Εθνικό Κτηματολόγιο (άρθρο 16 ν. 2664/1998)

Β. Όργανα διενέργειας του ελέγχου

ΙΙ. Ο συγκερασμός πολεοδομικού και εμπράγματου δικαίου

Α. Νομική θεώρηση

Β. Πολεοδομική θεώρηση

Γ. Η ανεξαρτησία της εμπράγματης κατάστασης από το πολεοδομικό καθεστώς των ακινήτων

ΙΙΙ. Η καταχώριση των πολεοδομικών μεγεθών στην κτηματολογική βάση

Α. Παραχώρηση εδαφικής λωρίδας σε κοινή χρήση

Β. Προσκύρωση εδαφικού τμήματος κοινόχρηστης έκτασης σε παρόδια ιδιοκτησία

Γ. Αρτιότητα γεωτεμαχίου και αποδεκτή απόκλιση

IV. Επίμετρο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τρίτο

Κρίσιμα πολεοδομικά ζητήματα στο πεδίο του Εθνικού Κτηματολογίου

Ελευθερία Κώνστα, Εφέτης

Συνενώσεις και κατατμήσεις ακινήτων στο κτηματολογικό δίκαιο

Ι. Εισαγωγή στις έννοιες της κατάτμησης και της συνένωσης ακινήτων σε καθεστώς λειτουργούντος κτηματολογίου

ΙΙ. Η χωρική υπόσταση του εμπράγματου δικαιώματος

ΙΙΙ. Η αρχή της γεωμετρικής συμβατότητας ως όριο και προϋπόθεση

IV. Η διττή φύση των χωρικών μεταβολών: τεχνική και ουσιαστική· κριτήριο επιλογής δικονομικού μέσου διενέργειας χωρικής μεταβολής

V. Εννοιολογική διάκριση συνένωσης και κατάτμησης

Α. Συνένωση

Β. Κατάτμηση

VI. Δικονομικά βοηθήματα διενέργειας χωρικής μεταβολής με συνένωση ή κατάτμηση

Α. Αίτηση του άρθρου 19 § 2 ν. 2664/1998

Β. Αίτηση των άρθρων 18 § 1 και 19 § 2 ν. 2664/1998 (χωρική μεταβολή με πρόδηλο)

Γ. Αίτηση του άρθρου 6 § 8 ν. 2664/1998

Δ. Δικαστική διόρθωση με αγωγή (άρθρ. 6 § 2 ν. 2664/1998) ή αίτηση διόρθωσης (άρθρ. 6 § 3 ν. 2664/1998)

VII. Νομολογιακά παραδείγματα

VIII. Αντί επιλόγου

Ελένη Μπαμπαλετάκη, Δικηγόρος, ΜΔΕ ΔΠΜΣ ΑΠΘ Κτηματολόγιο

Πράξη εφαρμογής και χρησικτησία σε καθεστώς λειτουργούντος Κτηματολογίου: κρίσιμος χρόνος, επίδικο ακίνητο και φορέας δικαιώματος υπέρ του οποίου θα γίνει η διόρθωση ανακριβούς κτηματολογικής εγγραφής

Ι. Εμπράγματες μεταβολές προκαλούμενες από πράξεις εφαρμογής και χρόνος επέλευσης αυτών

Α. Γενικά οι εμπράγματες μεταβολές

Β. Πρωτότυπη κτήση κυριότητας τελικής ιδιοκτησίας

α. Τα νέα («Ν») οικόπεδα

Γ. Χρόνος επέλευσης των εμπραγμάτων μεταβολών

α. Άμεση μεταβολή

β. Μεταβολή κατόπιν αποζημίωσης

γ. Διηρημένες Ιδιοκτησίες

ΙΙ. Χρησικτησία και πράξεις εφαρμογής

Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

α. Ειδικά η περίμετρος κάλυψης του άρθρ. 12 § 7 του ν. 1337/1983

ΙΙΙ. Ζητήματα προσδιορισμού κρίσιμου χρόνου, επίδικου ακινήτου και δικαιούχου εμπράγματου δικαιώματος

Α. Κρίσιμος χρόνος αφετηρίας και συμπλήρωσης χρησιδεσπόζουσας νομής

α. Ο κανόνας

β. Η εξαίρεση

Β. Το έννομο συμφέρον προς αναγνώριση παρελθούσας κυριότητας

α. Ειδικώς η περίπτωση καθολικής διαδοχής

Γ. Επίδικο ακίνητο

α. Μη οφειλή αποζημίωσης για ρυμοτομία

β. Οφειλή αποζημίωσης για ρυμοτομία

γ. Όταν δεν είναι σαφές αν οφείλεται αποζημίωση ή όχι

IV. Αντί επιλόγου

Αθανάσιος Θεοδοσιάδης, Πρωτοδίκης, Κτηματολογικός Δικαστής

Προστασία της κοινοχρησίας επί εκποιηθέντων από την ΤΑΙΠΕΔ Α.Ε. δημόσιων κτημάτων με τα ένδικα βοηθήματα του ιδιωτικού δικαίου με αφορμή την ΣτΕ 333/2025· έμφαση στην περίπτωση του παλαιού αιγιαλού

Ι. Εισαγωγικά

ΙΙ. Σύντομο ιστορικό

ΙΙΙ. Σκεπτικό της απόφασης

IV. Συνταγματική προστασία του περιβάλλοντος

V. Η προστασία των ακτών

VΙ. Ο παλαιός αιγιαλός

VΙΙ. ΤΑΙΠΕΔ Α.Ε

VΙΙΙ. Έννομη προστασία της κοινοχρησίας γενικά

IΧ. Έννομη προστασία της κοινοχρησίας κατά το ιδιωτικό δίκαιο

Χ. Συμπέρασμα

Παράρτημα

Γεωργίου Διαμαντόπουλου, Καθηγητή Πολιτικής Δικονομίας στη Νομική Σχολή Α.Π.Θ., Επιστημονικού Διευθυντή ΚΕΚΤΗΜΕ και ΕπΑκ

Επιρροή της πολεοδομικής τακτοποίησης με μεταβολή του εμβαδού κατασχεμένου διαμερίσματος στην εκκρεμή διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης· άρση της εκκρεμότητας από την άρνηση καταχώρισης της περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης λόγω της ανωτέρω μεταβολής

Ι. Ιστορικό και διαδικαστικά έγγραφα

ΙΙ. Ερωτήματα

ΙΙΙ. Απαντήσεις

Α. Επί του πρώτου ερωτήματος

1. Η απαγόρευση διάθεσης, κατά το άρθρο 997 § 1 ΚΠολΔ, και η ακυρότητα που προκαλείται σε περίπτωση παράβασής της

2. Υπαγωγή των ανωτέρω στη συγκεκριμένη περίπτωση

Β. Επί του δεύτερου ερωτήματος

3. Το εύρος του ελέγχου νομιμότητας του Προϊσταμένου Κτηματολογικού Γραφείου, κατ’ άρθρ. 16 ΕθνΚτημ

4. Υπαγωγή των ανωτέρω στη συγκεκριμένη περίπτωση

Γ. Επί του τρίτου ερωτήματος

5. Η άμυνα του θιγόμενου από την εσφαλμένη απόρριψη αίτησης καταχώρισης εγγραπτέας πράξης

6. Υπαγωγή των ανωτέρω στη συγκεκριμένη περίπτωση

ΙV. Συμπεράσματα

Γεωργίου Διαμαντόπουλου, Καθηγητή Πολιτικής Δικονομίας στη Νομική Σχολή Α.Π.Θ., Επιστημονικού Διευθυντή ΚΕΚΤΗΜΕ και ΕπΑκ

Όρια ελέγχου νομιμότητας του προϊσταμένου κτηματολογικού γραφείου κατά την καταχώριση πρακτικών δικαστικού συμβιβασμού και των συνυποβλητέων βεβαιώσεων μηχανικού (ιδίως της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτηρίου)· κριτική προσέγγιση της ΜΕφΘρ 185/2025 και δυνατότητα ανατροπής της με αναίρεση υπέρ του νόμου, ασκούμενη από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου

Ι. Ιστορικό

ΙΙ. Ερωτήματα

ΙΙΙ. Απαντήσεις

Α. Εισαγωγικά προλεγόμενα

Β. Ελεγκτική αρμοδιότητα του προϊσταμένου κτηματολογικού γραφείου κατά την καταχώριση εγγραπτέας πράξης

Γ. Όρια ελέγχου νομιμότητας του προϊσταμένου κτηματολογικού γραφείου κατά την καταχώριση πρακτικών δικαστικού συμβιβασμού και των συνυποβλητέων βεβαιώσεων μηχανικού (Η.Τ.Κ.)

Δ. Η αναίρεση υπέρ του νόμου ως ultimum refugium αποτροπής παγίωσης εσφαλμένης νομολογίας από τελεσίδικη απόφαση εκούσιας δικαιοδοσίας που έχει καταστεί απρόσβλητη

ΙV. Συμπεράσματα

Βιβλία του Διευθυντή της σειράς Γεώργιου Διαμαντόπουλου