Χ. Καρυπίδης, Η προστασία της μοναστηριακής και εβραϊκής περιουσίας έναντι της χρησικτησίας στο Εθνικό Κτηματολόγιο, 2026

Πίνακας περιεχομένων

Πρόλογος

Συντομογραφίες

Κεφάλαιο Πρώτο

Εισαγωγή στο θεσμό της χρησικτησίας

1.

Έννοια και προϋποθέσεις – Εννοιολογική εισαγωγή

2. Χρησικτησία κατά το βυζαντινορωμαϊκό και οθωμανικό δίκαιο

3. Η σημασία της νομής και καλής πίστης

4. Ιδιοκτησιακό καθεστώς και τίτλοι κυριότητας με χρησικτησία κατά τον ΑΚ

5. Κτήση εμπράγματου δικαιώματος με χρησικτησία

6. Τακτική και Έκτακτη χρησικτησία κατά το διαχρονικό δίκαιο και ΑΚ

7. Δεκτικά και ανεπίδεκτα χρησικτησίας ακίνητα

8. Αποτελέσματα χρησικτησίας

9. Εκτός συναλλαγής ακίνητα (966 ΑΚ)

i. Έννοια θρησκευτικού και εκκλησιαστικού δικαίου

ii. Έννοια κυριότητας θρησκευτικών και εθνοτικών-ευαγών ιδρυμάτων

iii. Κτήση κυριότητας με απαλλοτρίωση

Κεφάλαιο Δεύτερο

Χρησικτησία σε μοναστηριακά ακίνητα

I. Νομική φύση ιερών μονών και ιστορική εξέλιξη της περιουσίας τους

1. Το νομικό καθεστώς των ιερών μονών και μοναχών

2. Σύσταση και διάλυση μοναστηριών

3. Μοναχοί και ιδιοκτησιακό –κληρονομικό– καθεστώς μοναστηριών

4. Ιδιοκτησιακό καθεστώς και τίτλοι κυριότητας ιερών μονών.

5. Χωρική και περιουσιακή διάκριση των Ιερών Μονών

ΙΙ. Προστασία ακίνητης μοναστηριακής περιουσίας (ν. 590/77 και αν. 1539/1938)

1. Χρησικτησία και μοναστηριακά ακίνητα

2. Χρονική δυνατότητα χρησικτησίας με συμπλήρωση νομής

3. Δεκτικά και ανεπίδεκτα χρησικτησίας μοναστηριακά ακίνητα

4. Μοναστηριακά δάση και νομικό καθεστώς

5. Απαλλοτριώσεις μοναστηριακών ακινήτων και κοινωνική αποκατάσταση

ΙΙΙ. Νομολογία και Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ)

1. Στάση του Αρείου Πάγου και συμβατότητα των προνομίων με το Άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (προστασία εκκλησιαστικής/μοναστηριακής ιδιοκτησίας)

2. Απαγόρευση συμπλήρωσης χρησικτησίας μετά τα νεότερα νομοθετικά διατάγματα (κρίσιμη ημερομηνία 11.9.1915 / ν.δ. 22-4/16.5.1926)

3. Δυνατότητα συμπλήρωσης 40ετούς νομής αποκλειστικά για το χρονικό διάστημα έως την 11.09.1915 και γεωχωρικά διαμερίσματα

α) Παλαιό Βασίλειο

β) Κυκλάδες

γ) Επτάνησα

δ) Θεσσαλία (πλην Ελασσόνας)

ε) Νέες Χώρες

Στ) Άγιο Όρους

ζ) Κρήτη

η) Δωδεκάνησα

4. Πλασματική νομή μονών και προστασία έναντι τρίτων

IV. Ιερές Μονές, ν. 1700/1987 και 1811/1988

Κεφάλαιο Τρίτο

Χρησικτησία σε Εβραϊκά (Ισραηλιτικά) Ακίνητα

I. Ιστορικό πλαίσιο και απώλεια εβραϊκών περιουσιών κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Α. Εβραϊκοί εποικισμοί ως θρησκευτική και εθνοτική μειονότητα

Β. Προστασία εβραϊκών κοινοτήτων

Γ. Ολοκαύτωμα και εβραϊκές περιουσίες

1. Η περίπτωση των Γιαννιωτών

2. Η περίπτωση των Δωδεκανησίων

3. Η περίπτωση των Θεσσαλονικέων

4. Η περίπτωση των Καβαλιωτών

5. Η περίπτωση των Λαρισαίων

Δ. Εβραϊκές περιουσίες και εμπράγματα δικαιώματα

IΙ. Νομοθετικά μέτρα αποκατάστασης και χρησικτησία εβραϊκών ακινήτων

IΙΙ. Το ρυθμιστικό πλαίσιο της ΚΔΥΙΠ και ΟΠΑΙΕ

Α. Η διαχείριση εβραϊκών περιουσιών από την ΚΔΥΙΠ

Β. Περί κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου

Γ. Νομιμοποίηση κληρονομικής διαδοχής εβραϊκών ακινήτων Ολοκαυτώματος

1. Περί κληρονομικού δικαιώματος του ΟΠΑΙΕ

2. Η έννοια της νομιμοποίησης του ΟΠΑΙΕ

3. Η κληρονομική διαδοχή και κτήση κυριότητας ισραηλιτικών ακινήτων από τον ΟΠΑΙΕ

4. Συγκρούσεις νομής και καλόπιστης κτήσης επί εβραϊκών ακινήτων Ολοκαυτώματος

α. Εγκαταλελειμμένα και αδέσποτα εβραϊκά ακίνητα

β. Απόδοση εβραϊκών ακινήτων και μεσεγγυούχοι

γ. Καταπατήσεις εβραϊκών ακινήτων

δ. Ισραηλιτικές “εχθρικές” περιουσίες

ε. Απαλλοτριώσεις εβραϊκών ακινήτων

5. Ζητήματα άσκησης νομής από τρίτους επί εγκαταλελειμμένων ή αδέσποτων εβραϊκών ακινήτων κατά και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

α. Χρησικτησία κατά εβραϊκών ακινήτων

β. Χρησικτησία υπέρ ελληνικού δημοσίου

γ. Χρησικτησία υπέρ τρίτων

δ. Χρησικτησία υπέρ ΟΠΑΙΕ

IV. Επίδραση εβραϊκών ακινήτων στο Εθνικό Κτηματολόγιο

1. Θεσμική και νομοθετική προσέγγιση

2. Προβλήματα κτηματογράφησης και διορθώσεις αρχικών εγγραφών

α. Κτηματογράφηση και επιτροπές ενστάσεων επί εβραϊκών δηλώσεων

β. Εξωδικαστική διόρθωση ανακριβών αρχικών εγγραφών επί εβραϊκών ακινήτων

3. Ζητήματα καλής πίστης και επιτρεπτού της χρησικτησίας

α. Τίτλοι κυριότητας με δικαιοπραξίες προ του ΑΚ

β. Τίτλοι κυριότητας με χρησικτησία μετά τον ΑΚ

γ. Απογραφή εβραϊκών ακινήτων

Κεφάλαιο Τέταρτο

Συγκριτική Θεώρηση και Σύνθεση

I. Κοινά σημεία και διαφορές στην προστασία της μοναστηριακής έναντι της εβραϊκής περιουσίας

II. Πρακτικά συμπεράσματα στο σύγχρονο εμπράγματο και κτηματολογικό δίκαιο

Κεφάλαιο Πέμπτο

Δικονομικά ζητήματα και ένδικα βοηθήματα

Ι. Δικαστική διόρθωση ανακριβών αρχικών εγγραφών (άρθ. 6§2 ν. 2664/1998)

Α. Βάρος απόδειξης νομής και πράξεις νομής

Β. Αναγνώριση και προσβολή κυριότητας

Γ. Δικαστική διόρθωση μεταγενέστερων εγγραφών (άρθ. 13§2 ν. 2664/1998)

Δ. Μεταβατικότητα αρχικών εγγραφών

1. Εμπράγματα δικαιώματα επί ανακριβών εγγραφών και καταχωρήσεων

2. Εκκρεμοδικία και εμπράγματες ασφάλειες

Ε. Αμάχητο τεκμήριο κυριότητας (άρθ. 7 ν. 2664/1998)

1. Απώλεια εμπραγμάτων δικαιωμάτων υπέρ δημοσίου ή τρίτων

2. Οριστικοποίηση χρόνου χρησικτησίας επί εβραϊκών ακινήτων

Στ. Αντίκρουση αμάχητου τεκμηρίου (άρθ. 7 ν. 2664/1998)

1. Κτήση κυριότητας με επαχθή και χαριστική αιτία

2. Κτήση κυριότητας υπέρ δημοσίου με απαλλοτρίωση

3. Δικαστική αντιμετώπιση της οριστικοποίησης αρχικής εγγραφής.

α. Ενεργητική και παθητική νομιμοποίηση - Προθεσμία άσκησης αγωγής

β. Απόδοση κυριότητας ή αδικαιολογήτου πλουτισμού.

Ζ. Διαιτησία – Δικαστική Μεσολάβηση/Διαμεσολάβηση (άρθ. 214Α, 214Β, 214Γ ΚΠολΔ – ν. 4640/2019 και πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις ν. 5197/2025 – ν. 5282/2026 – Πρακτικό συμβιβασμού ως εγγραπτέα πράξη στα κτηματολογικά φύλλα

Επίμετρο

Βιβλιογραφία

Άρθρα – μελέτες και γνωμοδοτήσεις

Διαδικτυακοί ιστότοποι

Παράρτημα Νομολογίας

Πρωτοδικεία

Εφετεία

ΟλΑΠ

ΑΠ

ΣτΕ

ΕΔΔΑ