Ελληνικά English
| | | |

Βιβλία


Κ. Σταμάτης, Μεθοδολογία του Δικαίου, 2016

Πληροφορίες έκδοσης

Τίτλος
Μεθοδολογία του Δικαίου
Θεμελίωση των νομικών κρίσεων
© 2016
Συγγραφέας
ISBN
978-960-568-454-9
Σελίδες
ΧIII + 217
Τιμή
€ 20,00
Σε απόθεμα

Κ. Σταμάτης, Μεθοδολογία του Δικαίου, 2016


Κ. Σταμάτης, Μεθοδολογία του Δικαίου, 2016

Το βιβλίο αυτό γράφηκε με την παιδαγωγική πρόθεση να λειτουργήσει ως εγχειρίδιο για φοιτητές και φοιτήτριες Νομικής, ήδη στα πρώτα εξάμηνα των νομικών σπουδών. Δηλαδή ως έργο ευσύνοπτο, εύληπτο κι απλογραμμένο, δίχως όμως να είναι απλοϊκό. Η βιβλιογραφία είναι λιτή, ώστε να μην επιβαρυνθεί πολύ ο όγκος της ύλης.

Χάρη στα γνωρίσματα αυτά μπορεί περαιτέρω να αναγνωσθεί άνετα κι από οποιονδήποτε πολίτη ή επιστήμονα, που διαθέτει κάποιο υπόβαθρο στοιχειωδών γνώσεων γύρω από το δίκαιο και ενδιαφέρεται να εισδύσει λίγο περισσότερο στον ειδικό τρόπο, με τον οποίο οφείλουμε να σκεπτόμαστε οι νομικοί της θεωρίας και της πράξης.

Το παρόν έργο επεξεργάζεται ένα ορθολογικό πρότυπο θεμελίωσης των νομικών κρίσεων, τροφοδοτούμενο από την πρακτική φιλοσοφία του Διαφωτισμού. Αντιλαμβάνεται τα νομικά ζητήματα ως προβλήματα του πρακτικού βίου και όχι απλώς ως εννοιολογικά προβλήματα. Αντίστοιχα προσεγγίζει το θέμα της μεθοδικής ερμηνείας υπό το πρίσμα όρων δυνατότητας για έλλογη επίλυση των νομικών ζητημάτων.

Πληροφορίες έκδοσης

Τίτλος
Μεθοδολογία του Δικαίου
Θεμελίωση των νομικών κρίσεων
© 2016
Συγγραφέας
ISBN
978-960-568-454-9
Σελίδες
ΧIII + 217
Τιμή
€ 20,00
Σε απόθεμα

Πίνακας περιεχομένων   +

Πρόλογος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ

1. Πώς να καλλιεργούμε την επιστήμη του δικαίου προαπαιτεί απάντηση στο ερώτημα τι εννοούμε ως δίκαιο

2. Η Νομική αξίζει του τίτλου της επιστήμης;.

3. Τι είδους επιστήμη είναι;.

4. Τι είδους επιστήμη του ανθρώπου είναι;.

5. Σε τι συνίσταται η πρακτική διάσταση της επιστήμης του δικαίου;.

6. Ποια είναι η σχέση της με τη φιλοσοφία του δικαίου;.

7. Μπορεί να είναι ορθολογική η άσκηση της νομικής επιστήμης;.

8. Ποια μεθοδική κατεύθυνση προσιδιάζει στην επιστήμη του δικαίου;.

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΚΡΙΣΕΩΝ

1. Η παγίδα του δογματισμού και του σχετικισμού.

1.1. Από πλευράς δογματισμού.

1.2. Από πλευράς σχετικισμού.

2. «Κοινό περί δικαίου αίσθημα» ως γνώμονας ορθότητας;.

2.1. Πώς ορίζεται άραγε η έννοια αυτή;.

2.2. Αντιρρήσεις εναντίον του λεγόμενου «κοινού περί δικαίου αισθήματος»

Α. Αμφισβήτηση εννοιολογική.

Β. Αμφισβήτηση δικαιοπολιτική.

3. Η βούληση της πλειοψηφίας ως εχέγγυο ορθότητας;.

3.1. Η αρχή της πλειοψηφίας ως μέσο λήψης αποφάσεων.

3.2. Όροι εγκυρότητας αποφάσεων κατά πλειοψηφία.

4. Προς ένα ορθολογικό κριτήριο θεμελίωσης νομικών κρίσεων.

4.1. Τι είναι γενικά ορθολογικό για τη γνώση και τις πράξεις;.

4.2. Ποιο είναι το κριτήριο ορθότητας των νομικών κρίσεων;.

4.3. Ο νομικός θετικισμός στερείται έλλογου κριτηρίου ορθότητας.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ΝΟΜΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

1. Τι επιτελείται γενικά μέσω της γλώσσας;.

1.1. Γλώσσα, νόηση, πράξη.

1.2. Η γλώσσα είναι διάστικτη από χρήσεις που γεννούν ενδοιασμούς.

2. Η ρυθμιστική υφή της νομικής γλώσσας.

2.1. Αντιστοιχεί στη ρυθμιστική λειτουργία του δικαίου.

Α. Οι κανόνες δικαίου ισχύουν με τρόπο κατηγορικό και καθολικό.

Β. Ισχύς και εφαρμογή των κανόνων δικαίου.

2.2. Ειδικότερα γνωρίσματα της νομικής γλώσσας.

3. Αοριστία στη νομική γλώσσα.

3.1. Οι νομικές έννοιες είναι καρπός νοητικής αφαίρεσης.

Α. Λέξεις και έννοιες.

Β. Βάθος και πλάτος νομικής έννοιας.

3.2. Γενικότητα και αφαιρετικότητα των κανόνων δικαίου.

3.3. Πώς προσδιορίζεται το νόημα των νομικών όρων;.

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Ο ΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ

1. Σε τι συνίσταται ο νομικός συλλογισμός;.

1.1. Ο συλλογισμός γενικά.

1.2. Ο νομικός συλλογισμός ως λογικό σχήμα.

2. Τι ζητείται κατά τη συγκρότηση νομικού συλλογισμού;.

2.1. Νομικός συλλογισμός αναγκαίος για την εφαρμογή κανόνα δικαίου.

2.2. Οι προκείμενες προτάσεις του νομικού συλλογισμού.

Α. Μείζων πρόταση.

Β. Ελάσσων πρόταση.

3. Η ελάσσων πρόταση του νομικού συλλογισμού.

3.1. Σαφής αντίληψη για τα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά.

3.2. Υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον εφαρμοστέο κανόνα.

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ

ΜΕΘΟΔΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

1. Γιατί χρήζουν ερμηνείας το Σύνταγμα και οι νόμοι;.

1.1. Αοριστία της νομικής γλώσσας και ανάγκη ερμηνείας.

1.2. Ασύνετο ο νομοθέτης να ορίζει τακτικά το νόημα των νομικών όρων.

2. Με ποιο πνεύμα οφείλουμε να ερμηνεύουμε το δίκαιο;.

2.1. Η πρακτική φύση της νομικής ερμηνείας.

Α. Τα νομικά ζητήματα αναφέρονται σε ουσιώδεις πτυχές του κοινωνικού βίου

Β. Αναζητείται το ρυθμιστικό νόημα των κανόνων δικαίου.

2.2. Αιτιολογώντας τις νομικές κρίσεις.

Α. Ειδικά αιτιολογημένη δικαστική απόφαση.

Β. Εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη απόφαση.

3. Μεθοδολογική ενότητα σε ολόκληρη την έννομη τάξη.

3.1. Πώς δικαιολογείται η ενότητα μεθόδου;.

3.2. Ίδια μεθοδολογία δικαίου ισχύει και στην ερμηνεία του Συντάγματος.

4. Ερμηνεία με βάση το αίτημα του έλλογου νομοθέτη.

ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΕΙ ΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1. Η ερμηνεία πλάθει έναν εφαρμοστικό κανόνα βάσει της διάταξης.

1.1. Νομική διάταξη και ειδικότερος κανόνας μέσω ερμηνείας.

1.2. Αναζητείται το ειδικό νομικό ενδιαφέρον της υπόθεσης.

1.3. Η νομική ερμηνεία περατώνεται σε επίπεδο πραγματολογικό.

2. Η διάκριση ανάμεσα σε νομικό και πραγματικό ζήτημα.

3. Ο δικαστής δεν έχει διακριτική ευχέρεια σε ζητήματα νομικά.

3.1. Τι υποστηρίζεται υπέρ της διακριτικής ευχέρειας του δικαστή;.

3.2. Καμία διακριτική ευχέρεια του δικαστή στη νομική ερμηνεία.

3.3. Contra legem ερμηνεία δεν επιτρέπεται.

Α. Ιστορική θέση του ζητήματος.

Β. Συστηματική θέση του ζητήματος σήμερα.

ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ: ΑΠΟ ΤΟΝ SAVIGNY ΠΡΟΣ ΕΜΑΣ

  1. Η κλασική τετράδα μεθόδων ερμηνείας του Savigny..................................................... .. 100

2. «Βούληση του ιστορικού νομοθέτη» ή «σκοπός του νόμου»;.

2.1. Το όλο ζήτημα αντανακλά βαθιές μεταβολές στη σύγχρονη αστική κοινωνία.

2.2. Οι όροι της διαμάχης γύρω από την τελολογική ερμηνεία.

Α. «Υποκειμενικά τελολογική ερμηνεία»;.

Β. «Αντικειμενικά τελολογική ερμηνεία»;.

3. Πώς ξεκινά και πορεύεται στη συνέχεια η νομική ερμηνεία;.

3.1. Αφετηρία και σκοπός της ερμηνείας.

3.2. Η πλάνη της «κατά γράμμα» ερμηνείας.

4. Υπάρχει σειρά προτίμησης μεταξύ των μεθόδων ερμηνείας;.

4.1. Δεν υπάρχει σταθερή σειρά στη χρήση των μεθόδων ερμηνείας.

4.2. Δεν υπάρχει διαβάθμιση ανάμεσα στις μεθόδους ερμηνείας.

5. Η συμβολή της νομολογίας στην ερμηνεία του δικαίου.

5.1. Η νομολογία αποτελεί δευτερογενώς πηγή δικαίου;.

Α. Η νομολογία δεν είναι πηγή δικαίου.

Β. Έχει όμως σπουδαία επιχειρηματολογική αξία.

5.2. Η νομολογία είναι δεσμευτική για επόμενη δικανική κρίση;.

Α. Ανεξαρτησία γνώμης των δικαστικών λειτουργών.

Β. Κατ’ εξαίρεση η νομολογία μπορεί να είναι δεσμευτική.

ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

1. Η αποκαλούμενη γραμματική ερμηνεία.

1.1. Ένα εκ πρώτης όψεως επιχείρημα.

Α. Τι σημαίνει «γραμματική ερμηνεία»;.

Β. Η γλωσσική διατύπωση της διάταξης ως σημείο αφετηρίας στην ερμηνεία.

1.2. Το επιχείρημα «του νόμου μη διακρίνοντος, ούτε ο ερμηνευτής δικαιούται να εισαγάγει κάποια διάκριση»

2. Λογική ερμηνεία.

3. Ιστορική ερμηνεία.

Α. Η ιστορική νομική ερμηνεία.

Β. Διακρίνεται από τη βούληση του ιστορικού νομοθέτη.

Γ. Ιστορικο-κοινωνική κατανόηση θεσμών και κανόνων δικαίου.

4. Συστηματική ερμηνεία.

5. Τελολογική ερμηνεία.

5.1. Αναζητεί τον ρυθμιστικό σκοπό του νόμου.

5.2. Επισφαλές το επιχείρημα «από τη σιωπή του νομοθέτη συνάγεται ότι…»

ΟΓΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΟ ΠΟΙΝΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

1. Η κρατούσα γνώμη στην ερμηνεία του ποινικού δικαίου.

1.1. Παρουσίαση της κρατούσας γνώμης.

1.2. Κριτική της κρατούσας γνώμης.

2. Πότε είναι έλλογη η νομοθέτηση στο ποινικό δίκαιο;.

3. Πώς πρέπει να γίνεται η ερμηνεία του ποινικού δικαίου;.

3.1. Τι εξυπηρετεί η εφαρμοστέα ποινική διάταξη στην έννομη τάξη;.

3.2. Απαγορεύεται αναλογική ερμηνεία εις βάρος του δράστη.

4. Η ερμηνεία του φορολογικού δικαίου.

4.1. Έκθεση της επικρατούσας γνώμης.

4.2. Κριτική της κρατούσας γνώμης.

5. Εποικοδομητική αντιπρόταση για την ερμηνεία του φορολογικού δικαίου.

5.1. Αρχές φορολογικής δικαιοσύνης.

5.2. Πώς πρέπει να ερμηνεύεται το φορολογικό δίκαιο;.

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΕΚΤΙΜΗΣΗ

ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΑ

1. Ερμηνεία με επιχειρήματα γενικών αρχών της έννομης τάξης.

1.1. Οι γενικές αρχές της έννομης τάξης.

Α. Τι είναι οι γενικές αρχές του δικαίου;.

Β. Ποιες είναι κατά βάση οι γενικές αρχές του δικαίου;.

1.2. Παράδειγμα γενικής αρχής του δικαίου: μη εφαρμογή διάταξης αλλοδαπού δικαίου, η οποία προσκρούει στη δημόσια τάξη.

2. Ερμηνεία κοινού νόμου με επιχειρήματα από το Σύνταγμα.

2.1. Ερμηνευτική αναγωγή στο Σύνταγμα.

2.2. Ερμηνεία νόμου σύμφωνη προς το Σύνταγμα.

Α. Συσταλτική ερμηνεία σύμφωνη προς το Σύνταγμα.

Β. Διασταλτική ερμηνεία σύμφωνη προς το Σύνταγμα.

2.3. Έλεγχος για πιθανή αντισυνταγματικότητα της νομικής διάταξης.

3. Προεκτίμηση έννομων συνεπειών του εφαρμοστέου κανόνα, που προκύπτει ερμηνευτικά

3.1. Η μορφή παρόμοιου επιχειρήματος.

3.2. Τι ακριβώς εκτιμάται εκ των προτέρων και με ποιον γνώμονα;.

ΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΚΕΝΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥ

1. «Δικαιοπλασία» προς αντιμετώπιση των κενών δικαίου;.

1.1. Το νόημα του κενού δικαίου.

Α. Τι είναι κενό δικαίου;.

Β. Η σχετικότητα της έννοιας «κενό δικαίου».

1.2. Η πλήρωση κενών δικαίου αποτελεί δικαστική διάπλαση δικαίου;.

Α. Η ερμηνεία διακρίνεται σε «συνήθη» και «δικαιοπλαστική»;.

Β. Η πλήρωση κενών τελείται μεθοδικά δίχως απόκλιση από τη συνήθη ερμηνεία

2. Μεθοδική πλήρωση των κενών δικαίου.

2.1. Ερμηνεία αναλογική.

Α. Πώς τελείται αναλογική ερμηνεία;.

Β. Διαφέρει από ερμηνεία διασταλτική.

2.2. Ερμηνεία εξ αντιδιαστολής.

2.3. Το δίλημμα μεταξύ αναλογικής ερμηνείας και εξ αντιδιαστολής.

2.4. Επιχειρήματα κατά μείζονα λόγο (a fortiori).

Α. Η λογική δομή τους.

Β. Επιχειρήματα από το λιγότερο στο περισσότερο και αντιστρόφως.

ENΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΑΡΣΗ ΑΝΤΙΝΟΜΙΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥ

1. Αντινομίες στην έννομη τάξη.

1.1. Είναι μορφή «ελαττωματικού δικαίου»;.

1.2. Το νόημα των αντινομιών στο δίκαιο.

1.3. Γενικός προσανατολισμός για άρση των αντινομιών στο δίκαιο

2. «Κοινοί τόποι» σε ασυμφωνία μεταξύ κανόνων δικαίου.

2.1. Τρεις χαρακτηριστικοί κοινοί ερμηνευτικοί τόποι.

2.2. Περιορισμένη η χρησιμότητά τους.

3. «Στάθμιση» ανάμεσα σε αντίμαχα συμφέροντα;.

3.1. Η σχέση μεταξύ των κανόνων δικαίου δεν είναι ένα παιχνίδι δύναμης.

3.2. Οι κανόνες δικαίου επικαλύπτονται κι αλληλοσυμπληρώνονται.

Α. Ζητούμενο είναι η ερμηνευτική εναρμόνιση των κανόνων δικαίου.

Β. Συσχέτιση κανόνων και όχι «στάθμιση συμφερόντων».

4. Η αρχή της αναλογικότητας.

4.1. Η εμβέλεια της αρχής της αναλογικότητας.

Α. Δεν εξαντλείται σε διασφάλιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Β. Η γενική ιδέα της αρχής της αναλογικότητας.

4.2. Η κρατούσα θεώρηση για την αρχή της αναλογικότητας.

4.3. Εποικοδομητικός ανακαθορισμός της αρχής της αναλογικότητας.

5. Η αρχή της πρακτικής εναρμόνισης.

Τύπος περιεχομένου

Κατηγορίες

Αγορά

Προσθήκη στο καλάθι  Προσθήκη στο καλάθι
Προσθήκη στη λίστα επιθυμητών  Προσθήκη στη λίστα επιθυμητών

Σχετικές εκδόσεις

Καλάθι αγορών

Το καλάθι αγορών είναι άδειο

Είσοδος στο σύστημα

Να παραμείνω συνδεδεμένος
Δημιουργία λογαριασμού