Ενέργεια & Δίκαιο, 36 (2022)


Ενέργεια & Δίκαιο, 36 (2022)

Προσπαθώντας να αναπληρώσουµε τη σωρευθείσα (λόγω έκτακτων συνθηκών που µεσολάβησαν) καθυστέρηση στη δηµοσίευση και κυκλοφορία των τευχών του περιοδικού µας (ευελπιστούµε, ωστόσο, αρχές του νέου έτους να κυκλοφορήσει το επόµενο 37ο τεύχος και λίγο αργότερα το 38ο τεύχος) παρουσιάζουµε το νέο τεύχος µε πλούσια –όπως πάντα– και άκρως ενδιαφέρουσα ύλη.

Ειδικότερα δηµοσιεύονται: µία επίκαιρη γνωµοδότηση του Kαθηγητή Μ.-Θ. Μαρίνου για το κατά πόσο η ΔΕΗ ΑΕ εξακολουθεί µετά την πρόσφατη αύξηση του µετοχικού της κεφαλαίου να θεωρείται δηµόσια επιχείρηση και άρθρα των Αικ. Τσιώνα «Υπεράκτια αιολικά πάρκα: Από τη θεωρία στην πράξη» και Α. Κονδυλάτου/ΧΣ «Διαχειριστικοί φορείς στις αγορές ενέργειας στην Ελλάδα και δικαστική προστασία έναντι πράξεών τους – Η διάκριση µεταξύ "ΥΓΟΣ" και δραστηριοτήτων άσκησης "δηµόσιας εξουσίας" και η αναγκαιότητα συρρίκνωσης των δεκτικών ευθείας ακυρωτικής προβολής πράξεων».

Πλουσιοπάροχη και η δηµοσιευόµενη νοµολογία, τόσο εθνική την οποία επιµελούνται από κοινού οι Απ. Σίνης και Π. Σαρτζετάκη (αυτή τη φορά και προς διαφοροποίηση δίδεται έµφαση σε αποφάσεις πολιτικών Δικαστηρίων, ήτοι του Αρείου Πάγου, των Πρωτοδικείων Αθηνών [για µια άλλη συλλογική αγωγή καταναλωτών] και Καλαβρύτων [για υπόθεση του ΑΔΜΗΕ που τόσο µας ταλάνισε, λόγος για τον οποίον και σχολιάζεται] και του Ελεγκτικού Συνεδρίου), όσο και ενωσιακή (που επιµελείται ο Δ.Ν. Δικηγόρος της ΡΑΑΕΥ Χρ. Πέτρου) [αυτή τη φορά µε έµφαση σε αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της ΕΕ], αλλά και αποφάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισµού.

Όπως πάντα εξαιρετικά κατατοπιστική είναι και η στήλη των Επικαίρων, που επιµελείται ο Δ. Λελοβίτης από τον ACER. Πολύ χρήσιµο και το πλουσιότατο νοµοθετικό δελτίο από τον γνωστό σε όλους µας στυλοβάτη του περιοδικού µας Απ. Σίνη (δελτίο το οποίο καταδεικνύει το πλήθος των κανονιστικών διατάξεων που συνεχώς µας κατακλύζει, διέποντας τη δαιδαλώδη, αλλά και ταραχώδη αγορά της ενέργειας, ιδίως στην πρόσφατη περίοδο ενεργειακής κρίσης).

Τέλος, βιβλιοπαρουσιάζονται και δύο σηµαντικές µονογραφίες, µία του Κ. Παναγούλια, Ο δικαστικός έλεγχος της δράσης των Ανεξάρτητων Αρχών και µία της Α. Ζησιού, Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η θέση του ενεργειακού καταναλωτή στην ευρωπαϊκή έννοµη τάξη.

Πληροφορίες έκδοσης

Περιοδικό
Έτος
2022
Αριθμός τεύχους
36
Τιμή
€ 45,00
Σε απόθεμα

Πίνακας περιεχομένων   +

1 Σημείωμα της σύνταξης

11 Επίκαιρα

Γνωμοδοτήσεις

12 Εξακολουθεί η ΔΕΗ ΑΕ μετά την πρόσφατη αύξηση του μετοχικού της κεφαλαίου να θεωρείται δημόσια επιχείρηση;, Μ.-Θ. Μαρίνος

Άρθρα

21 Υπεράκτια αιολικά πάρκα: Από τη θεωρία στην πράξη, Αικ. Τσιώνα

26 Διαχειριστικοί φορείς στις αγορές ενέργειας στην Ελλάδα και δικαστική προστασία έναντι πράξεών τους – Η διάκριση μεταξύ «ΥΓΟΣ» και δραστηριοτήτων άσκησης «δημόσιας εξουσίας» και η αναγκαιότητα συρρίκνωσης των δεκτικών ευθείας ακυρωτικής προβολής πράξεων, Χ. Συνοδινός/Α. Κονδυλάτου

36 Νομοθετικό δελτίο

Νομολογία

• Εθνική

39 Συμβούλιο της Επικρατείας (Δ΄ Τμήμα) 2517/2022: Ένδικο βοήθημα για την ακύρωση ενημερωτικού (εκκαθαριστικού) σημειώματος της ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ, με το οποίο προσδιορίσθηκε το πληρωτέο στην αιτούσα εταιρεία ποσό για την ηλεκτρική ενέργεια που διοχετεύθηκε στο Σύστημα ή στο Διασυνδεδεμένο Δίκτυο από τον φωτοβολταϊκό σταθμό που διατηρεί, καθ' ο μέρος στο σημείωμα αυτό ενσωματώθηκε η επιβολή έκτακτης εισφοράς 6% κατ' εφαρμογή του άρθρου 157 παρ. 1 του ν. 4759/2020. - Στη ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ ανήκει πλέον η αρμοδιότητα να συνάπτει συμβάσεις πώλησης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από εγκαταστάσεις ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ, οι οποίες συνδέονται στο Σύστημα είτε απ' ευθείας είτε μέσω του Δικτύου και να καταβάλλει τις πληρωμές που προβλέπονται στις συμβάσεις αυτές από τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ. - Η επιβαλλόμενη εισφορά κατά το άρθρο 157 παρ. 1 του ν. 4759/2020 δεν συνιστά ανταποδοτικό τέλος, αλλά φόρο, κατά την έννοια του άρθρου 78 του Συντάγματος, με έκτακτο χαρακτήρα. Η πράξη επιβολής της εισφοράς αυτής συνιστά το εκκαθαριστικό σημείωμα, με το οποίο η ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ την υπολογίζει, καθώς από την έκδοση τούτου γεννάται η υποχρέωση του παραγωγού προς καταβολή της, με παρακράτηση, κατά την εκκαθάριση, της αποζημίωσης που θα λάβει με βάση το οικείο τιμολόγιο, κάτι που σημαίνει ότι έστω και αν η ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ έχει τη μορφή ανώνυμης εταιρείας, λειτουργώντας εν προκειμένω χάριν δημοσίου συμφέροντος στο πλαίσιο της διαχείρισης του λογαριασμού που της έχει ανατεθεί υπό τον έλεγχο του Ελληνικού Δημοσίου ασκεί κατά τούτο δημόσια εξουσία. - Το κρινόμενο ένδικο βοήθημα συνιστά προσφυγή ουσίας, για την εκδίκαση της οποίας είναι αρμόδια τα τακτικά διοικητικά δικαστήρια. - Παραπέμπει το ένδικο βοήθημα στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιώς, προκειμένου να δικασθεί ως προσφυγή ουσίας.

42 Ελεγκτικό Συνέδριο (7ο Τμήμα) 886/2023 (απόφαση): Αίτηση ανάκλησης πράξης που έκρινε ότι κωλύεται η σύναψη σύμβασης του ΑΔΜΗΕ με αντικείμενο έργο της Δ΄ φάσης Διασύνδεσης των Κυκλάδων με το ΕΣΜΗΕ. - Δεν μπορεί να ανακύπτουν λόγοι απόρριψης της προσφοράς ενός καλόπιστου προσφέροντος που δεν προέκυπταν σαφώς από τους όρους της διακήρυξης και των λοιπών συμβατικών τευχών, η δε εφαρμογή ασαφών όρων δεν μπορεί να γίνεται σε βάρος του, αφού αυτός, ενόψει της μη σαφήνειας των ως άνω όρων, δεν ευθύνεται για την παρερμηνεία των υποχρεώσεών του. - Η κρίση ως προς το εάν η ασάφεια των όρων υπό τους οποίους μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να υποβάλλουν τις προσφορές τους μπορούσε πράγματι να επηρεάσει έναν διαγωνιζόμενο, που επέδειξε τη συνήθη επιμέλεια και ήταν ευλόγως πληροφορημένος, πρέπει να γίνεται σε αντικειμενικό επίπεδο και να αποσυνδέεται από την εν γένει υποκειμενική στάση αυτού, ενώ πρέπει να λαμβάνεται υπόψη εάν ο διαγωνιζόμενος ζήτησε σχετικές διευκρινήσεις από την αναθέτουσα αρχή. - Ο αποκλεισμός οικονομικού φορέα είναι υποχρεωτικός για τον αναθέτοντα φορέα, όταν ρητώς ορίζεται στα έγγραφα της διαδικασίας ανάθεσης ότι ο όρος επιβάλλεται επί ποινή αποκλεισμού. Μόνο κατ' εξαίρεση και κατ' εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας, όταν η παράβαση του όρου δεν απειλείται ρητώς με ποινή αποκλεισμού και εφόσον, πάντως, διαπιστώνεται ότι ο αποκλεισμός του οικονομικού φορέα θα ήταν δυσανάλογος, ενόψει των ειδικότερων περιστάσεων και υπό τη βασική προϋπόθεση ότι δεν διαπιστώνεται άνιση μεταχείριση των λοιπών οικονομικών φορέων (τόσο των ενδιαφερόμενων να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό όσο και των διαγωνιζόμενων), μπορεί ο αναθέτων φορέας, κατ' ενάσκηση της σχετικής του ευχέρειας, να μην αποκλείσει έναν διαγωνιζόμενο που παραβίασε έναν τέτοιο όρο. - Η έννοια της εκτέλεσης μιας δημόσιας σύμβασης δεν ορίζεται μονοσήμαντα, ούτε σε σχέση με το υποκείμενο της εκτέλεσης, ούτε σε σχέση με τα μέσα εκτέλεσης. Η εκτέλεσή της είναι το αποτέλεσμα συνδυασμού και συντονισμού πνευματικής και σωματικής εργασίας από φυσικά πρόσωπα, διάθεσης υλικοτεχνικών μέσων, καθώς και προϊόντων σωματικής και πνευματικής εργασίας, τα οποία διαθέτουν οι οικονομικοί φορείς προς τον σκοπό εκτέλεσης του αντικειμένου της. Επομένως, η διάταξη του δεύτερου εδαφίου του άρθρου 307 παρ. 2 του ν. 4412/2016 που απαιτεί οι οικονομικοί φορείς που δανείζουν τεχνική και επαγγελματική ικανότητα να «εκτελέσουν τις εργασίες ή τις υπηρεσίες για τις οποίες απαιτούνται οι συγκεκριμένες ικανότητες» έχει την έννοια ότι αυτοί θα συμμετέχουν με την πραγματική διάθεση των δάνειων ικανοτήτων τους, ήτοι των απαραίτητων πόρων ανθρωπίνου δυναμικού, προϊόντων σωματικής και πνευματικής εργασίας, υλικοτεχνικού εξοπλισμού κ.λπ., ενεργά στην εκτέλεση της σύμβασης, κατά τρόπο που να μπορεί να διασφαλιστεί ότι δεν συμμετείχαν στη διαδικασία σύναψης της σύμβασης με σκοπό την αμιγώς τυπική και μόνο πλήρωση των κριτηρίων ποιοτικής επιλογής. Εξάλλου, η ερμηνευτική εκδοχή σύμφωνα με την οποία επιβάλλεται στον οικονομικό φορέα που δανείζει τεχνική και επαγγελματική ικανότητα να συνδέεται με υπεργολαβική σχέση με τον ανάδοχο προσκρούει και στη διάταξη του άρθρου 307 παρ. 1 του ν. 4412/2016, που ορίζει ότι ένας οικονομικός φορέας μπορεί να στηρίζεται στις ικανότητες άλλων φορέων «ασχέτως των νομικών δεσμών που τον συνδέουν με αυτούς», καθόσον ειδικότερα υπό την εκδοχή αυτή αναιρείται η ευρεία ευχέρεια που παρέχεται με την ως άνω διάταξη στους οικονομικούς φορείς να θέσουν και να διαμορφώσουν ελεύθερα και κατάλληλα τους όρους της μεταξύ τους συνεργασίας συνδυάζοντας, ενδεχομένως, ακόμα και τις ικανότητες πολλών μελών μιας ομάδας οικονομικών φορέων για την εκπλήρωση ενός κριτηρίου επιλογής. - Δέχεται την αίτηση ανάκλησης.

47 Άρειος Πάγος (Α2 Τμήμα) 836/2022: Αίτηση αναίρεσης κατά της 2055/2019 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. - Σύμβαση αγοράς λιγνίτη εκ μέρους της ΔΕΗ για καύση στον Ατμοηλεκτρικό Σταθμό Φλώρινας. - Νομίμως κρίθηκε ότι η συμφωνηθείσα μείωση του τιμήματος για τις ποιοτικές αποκλίσεις των εμπορευμάτων δεν αποτελούσαν συνομολογηθείσες ποινικές ρήτρες, αλλά συμβατική μείωση του τιμήματος. - Εγγυητική επιστολή με ρήτρα πληρωμής «σε πρώτη ζήτηση». Δεν αποκλείεται να συμφωνηθεί, ότι η εγγυητική επιστολή καταπίπτει και η παρέχουσα αυτήν τράπεζα υποχρεούται να καταβάλει το αναγραφόμενο ποσό στον δανειστή, σε περίπτωση που δεν εξελιχθεί ομαλά η έννομη σχέση που αποτέλεσε το υπόβαθρο για την έκδοσή της, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή μη ληξιπρόθεσμων οφειλών του οφειλέτη εντολέα της προς τον δανειστή, καλύπτοντας στην περίπτωση αυτή την από υπαιτιότητα του οφειλέτη πρόωρη λύση της σύμβασης και τις προκύπτουσες δυσμενείς για τον δανειστή συνέπειες. - Απορρίπτεται η αίτηση αναίρεσης.

58 Άρειος Πάγος (Α1 Τμήμα) 1589/2022: Αίτηση αναίρεσης κατά της 2799/2020 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. - Ρυθμισμένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας πριν το Χρηματιστήριο Ενέργειας (ν. 4512/2018). - Την οργάνωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας διαχειρίζονται στα διάφορα στάδια αυτής συγκεκριμένοι θεσμικοί φορείς, που είναι, υπό το ισχύον στην υπόθεση νομικό καθεστώς, ο ΛΑΓΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ. Οι μόνοι συμβαλλόμενοι στις συμβάσεις αγοραπωλησίας της ηλεκτρικής ενέργειας είναι αφ΄ενός οι Παραγωγοί αυτού του αγαθού, οι οποίοι είναι πωλητές, και αφ΄ετέρου οι Προμηθευτές, οι οποίοι είναι οι αγοραστές αυτής. Οι Παραγωγοί με τους Προμηθευτές δεν συνάπτουν μεταξύ τους διμερείς συμβάσεις, ούτε οι Παραγωγοί μπορούν να επιλέξουν τον Προμηθευτή, ούτε να διαπραγματευθούν τους όρους της σύμβασης. Αυτοί μπορούν μόνο με συγκεκριμένο τρόπο και τύπο, με την εγγραφή τους στο Μητρώο Συμμετεχόντων να καταρτίσουν τις προβλεπόμενες Συμβάσεις με τον ΑΔΜΗΕ, Διαχειριστή του Συστήματος, τη «Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας» (Σύμβαση Συναλλαγών Διαχειριστή), που δεν είναι προϊόν ιδιωτικής βούλησης αυτών, αλλά πρόκειται για σύμβαση αμφιμερώς αναγκαστική, την κατάρτιση της οποίας δεν μπορεί να αρνηθεί ο ΑΔΜΗΕ, έντονα ρυθμισμένη από τον νόμο, με περιεχόμενο που προβλέπεται από τον Κώδικα Διαχείρισης Συναλλαγών, μη διαπραγματεύσιμο από τους εμπλεκόμενους. Ο ΑΔΜΗΕ στη διαδικασία της έγχυσης της ηλεκτρικής ενέργειας από τον Παραγωγό στο Σύστημα και της εν συνεχεία απορρόφησης αυτής από τον Προμηθευτή δεν είναι αγοραστής της ηλεκτρικής ενέργειας από τους Παραγωγούς, ούτε πωλητής αυτής προς τους Προμηθευτές. Τοποθετείται ως ενδιάμεσος φορέας μεταξύ των αντισυμβαλλόμενων Παραγωγών και Προμηθευτών, οι οποίοι είναι οι μόνοι που συνδέονται με τη συμβατική σχέση της αγοραπωλησίας της ηλεκτρικής ενέργειας και έχουν άμεσο οικονομικό συμφέρον από την κατάρτιση της σύμβασης στο πλαίσιο της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δεδομένου ότι ο ΑΔΜΗΕ δεν λαμβάνει αντάλλαγμα για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων που του ανατέθηκαν από τον νόμο σχετικά με τη διαδικασία της Εκκαθάρισης των Αποκλίσεων. Κυριότερος πόρος του ΑΔΜΗΕ είναι η Χρέωση Χρήσης Συστήματος, το οποίο υπολογίζει ο Διαχειριστής του Συστήματος με τον τρόπο που ορίζεται στο άρθρο 275 του Κώδικα Διαχείρισης Συστήματος (ΚΔΣ) και επιμερίζει τούτο σε όλους τους χρήστες του Συστήματος καθορίζοντας και το ποσό χρέωσης κάθε χρήστη (άρθρα 15 ν. 4001/2011 και 276 ΚΔΣ). - Εάν κατά την Εκκαθάριση των Αποκλίσεων Παραγωγής-Ζήτησης και την Εκκαθάριση των Επικουρικών Υπηρεσιών προκύψει, συνεπεία της υπερημερίας αυτής, διαφορά και ο Παραγωγός δικαιούται χρημάτων που δεν μπορούν, λόγω μη καταβολής τους από τον Προμηθευτή, να πιστωθούν στον λογαριασμό του, ο ΑΔΜΗΕ πρέπει να προσφύγει για την κάλυψη του ελλείμματος σε συγκεκριμένες, ειδικά προσδιοριζόμενες, πηγές. Έτσι, πρέπει πρώτα να προκαλέσει κατάπτωση των εγγυήσεων που ο υπερήμερος Συμμετέχων έχει παράσχει για την ικανοποίηση του Παραγωγού. Εάν και οι εγγυήσεις αυτές δεν επαρκούν, τότε θα προσφύγει στον Λογαριασμό Αποθεματικού. - Δεν ιδρύεται υποχρέωση του ΑΔΜΗΕ να εξοφλεί από δικούς του πόρους και κεφάλαια υποχρεώσεις των Συμμετεχόντων. Η ανάληψη πιστωτικού κινδύνου σε σχέση με τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τις συναλλαγές της χονδρικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του ΑΔΜΗΕ, ούτε κατά το εθνικό ούτε κατά το ενωσιακό δίκαιο. Όπως προκύπτει από τον κανονισμό 2015/1222, ο ΑΔΜΗΕ ως Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνει χρηματικές υποχρεώσεις από τις ενεργειακές συναλλαγές. - Απορρίπτεται η αίτηση αναίρεσης.

69 Πολυμελές Πρωτοδικείο Καλαβρύτων 2/2022 (τακτική): Αγωγή μοναχών και του νομικού προσώπου Ιεράς Μονής, στην οποία αυτοί εγκαταβιούν, βάσει του άρθρου 57 ΑΚ, κατά του ΑΔΜΗΕ για προσβολή του δικαιώματός τους επί της προσωπικότητας από δύο πυλώνες της γραμμής μεταφοράς υψηλής τάσης και τη δίοδο πρόσβασης σ΄ αυτούς του έργου ΚΥΤ Πάτρας - ΚΥΤ Μεγαλόπολης. - Για τις επεμβάσεις πλησίον μνημείου, όπως η ένδικη Ιερά Μονή, ισχύει ο κανόνας του επιτρεπτού τους μόνο κατόπιν έγκρισης του Υπουργού Πολιτισμού, μετά από γνωμοδότηση του αρμόδιου συμβουλίου. - Οι δύο πυλώνες πρόκειται να τοποθετηθούν στην ανατολική πλευρά του επίσης προστατευτέου αμέσου περιβάλλοντος του διατηρητέου μνημείου και δη σε πολύ κοντινή απόσταση σε σχέση με αυτό και αποτελούν ενέργειες που είναι δυνατόν να επιφέρουν με άμεσο ή έμμεσο τρόπο καταστροφή, βλάβη, ρύπανση ή αλλοίωση της μορφής του. - Η διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων του έργου και έκδοσης της σχετικής ΑΕΠΟ, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 4 εδ. τελ. του ν. 4014/2011, έγινε κατά παράβαση των διατάξεων του ν. 3028/2002, διότι δεν εχώρησε έγκριση του Υπουργού Πολιτισμού, μετά από γνωμοδότηση του αρμόδιου συμβουλίου. - Απορριπτέοι οι λοιποί ισχυρισμοί περί βλάβης της ανθρώπινης υγείας από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, το φαινόμενο corona και τη μόλυνση των υδάτων και συνεπώς την επικίνδυνη υδροδότηση της Ιεράς Μονής, περί παρεμπόδισης της ενάσκησης της θρησκευτικής ελευθερίας, περί βλάβης του φυσικού περιβάλλοντος και κινδύνου της ανθρώπινης ζωής και του μνημείου από την πρόκληση πυρκαγιάς. - Δεκτή εν μέρει η αγωγή. Σχόλιο: Απόστολος Κ. Σίνης

87 Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών 175/2023 (εκουσία δικαιοδοσία): Συλλογική αγωγή του άρθρου 10 παρ. 16 περ. α΄ και β΄ ν. 2251/1994 σωματείων καταναλωτών κατά προμηθεύτριας ηλεκτρικής ενέργειας. - Το αίτημα της συλλογικής αγωγής όσο και η απόφαση επ' αυτής πρέπει να τείνουν στην προστασία των γενικότερων συμφερόντων με την αναγνώριση της αντικαταναλωτικής συμπεριφοράς του προμηθευτή και τη λήψη ρυθμιστικών μέτρων σε βάρος του τελευταίου και δη την απαγόρευση της συνομολόγησης ή της μελλοντικής χρήσης συγκεκριμένου συμβατικού όρου. Η δικαστική απόφαση που δέχεται τη συλλογική αγωγή είναι διαπλαστική και παράγει μία ιδιότυπη δεσμευτικότητα που ισχύει έναντι πάντων. - Απαραδέκτως ζητείται η αναγνώριση του δικαιώματος αποκατάστασης της ζημίας που υφίστανται οι καταναλωτές από την παράνομη συμπεριφορά της εναγομένης, επειδή, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 20 ν. 2251/1994, το αίτημα αυτό δεν εμπίπτει στις υποθέσεις που δικάζονται κατά την εκούσια δικαιοδοσία αλλά στην αμφισβητούμενη δικαιοδοσία και δεν επιτρέπεται κατ' άρθρο 218 ΚΠολΔ η αντικειμενική σώρευσή του με την αγωγή του άρθρου 10 παρ. 16 περ. α΄ και β΄ ν. 2251/1994. - Τα κριτήρια δικαστικού ελέγχου που εφαρμόζονται στο πλαίσιο της παροχής συλλογικής ή ατομικής ένδικης προστασίας διαφοροποιούνται. Στη μεν πρώτη παρέχεται στο δικαστήριο η δυνατότητα ενός αντικειμενικού ελέγχου, αφηρημένου (in abstracto), της νομιμότητας της συμπεριφοράς του προμηθευτή, ανεξάρτητα από την ύπαρξη οιασδήποτε συμβατικής σχέσης, ο δε έλεγχος έγκειται στην παράβαση βασικών γενικών δικαιϊκών αρχών είτε στο πλαίσιο απροσδιορίστου αριθμού ήδη καταρτισμένων συμβάσεων, είτε διότι διενεργείται για το μέλλον (ex ante) στη βάση απλής διακινδύνευσης του γενικού καταναλωτικού συμφέροντος από τη φερόμενη ως παράνομη ή καταχρηστική συμπεριφορά του προμηθευτή. Αντίθετα, στο πλαίσιο της ατομικής ένδικης προστασίας ο έλεγχος είναι υποκειμενικός και προσανατολισμένος στα δεδομένα υφιστάμενης συμβατικής σχέσης, ήτοι συγκεκριμένος (in concrete) και διενεργείται εκ των υστέρων, αφού έχει διαταραχθεί ο υφιστάμενος συμβατικός δεσμός προμηθευτή και καταναλωτή. Τα κριτήρια ελέγχου της καταχρηστικότητας ενός ΓΟΣ είναι αυστηρότερα σε βάρος του προμηθευτή στη δίκη επί συλλογικής αγωγής από τα αντίστοιχα κριτήρια που εφαρμόζονται στη δίκη επί ατομικής αγωγής. Τούτο, διότι το κύρος ενός ΓΟΣ δεν κρίνεται με βάση τις συντρέχουσες περιστάσεις της εκάστοτε ατομικής σύμβασης που συνομολογήθηκε στον χρόνο πριν από την άσκηση της (ατομικής) αγωγής, αλλά αντιθέτως κρίνεται με βάση την αφηρημένη επικινδυνότητα του όρου για τον χρόνο που ακολουθεί του χρόνου άσκησης της (συλλογικής) αγωγής. - Η εξέλιξη του δικαίου της ηλεκτρικής ενέργειας στη Χώρα και η μετάβαση από το μονοπώλιο της ΔΕΗ στην ελεύθερη αγορά. - Οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας οφείλουν να ακολουθούν συγκεκριμένες βασικές αρχές κατά την κατάρτιση των τιμολογίων και χρεώσεων που προσφέρουν στους πελάτες τους, οι οποίες περιλαμβάνουν αφ΄ ενός την απλότητα και διαφάνεια της πληροφόρησης σχετικά με τις εφαρμοζόμενες χρεώσεις και τις προσφερόμενες υπηρεσίες (αρχή της διαφάνειας), ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία των καταναλωτών, και αφ΄ ετέρου την ανάκτηση του πραγματικού κόστους της προσφερόμενης υπηρεσίας (αρχή της κοστοστρέφειας), ώστε να διασφαλιστεί μακροχρονίως η δυνατότητα παροχής των υπηρεσιών αυτών. - Οι ρήτρες αναπροσαρμογής επιδρούν στον καθορισμό του τιμήματος, είναι δε απολύτως αναμενόμενες στις συμφωνίες κυμαινόμενου τιμολογίου. Ο καταναλωτής που επιλέγει να συνάψει σύμβαση προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας όχι σε σταθερή τιμή, αλλά με κυμαινόμενο τιμολόγιο, γνωρίζει ότι η διακύμανση γίνεται στη βάση της ρήτρας αναπροσαρμογής. Κάθε ρήτρα αναπροσαρμογής στις συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, όπως και κάθε ρήτρα για την αναπροσαρμογή του τιμήματος στην περίπτωση κυμαινόμενου ύψους της παροχής, δεν υπόκειται σε ευθύ έλεγχο καταχρηστικότητας, αλλά μόνο σε έλεγχο διαφάνειας. - Η ρήτρα αναπροσαρμογής της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να συνδέεται με παράγοντες κόστους, οι οποίοι είναι προσβάσιμοι και ελεγχόμενοι από τον καταναλωτή. Με τη σύμβαση προμήθειας πρέπει να διασφαλίζεται ότι ο καταναλωτής θα λαμβάνει ενημέρωση που θα του επιτρέπει να παρακολουθεί, να ελέγχει και να επιβεβαιώνει τις συνέπειες της ρήτρας. - Με την απόφασή της 409/2020 η ΡΑΕ λειτούργησε προληπτικά και επέβαλε μέτρα που έχουν τη μορφή σύστασης προς τους προμηθευτές. Ως εκ τούτου, στο μέτρο που προμηθευτής ακολουθεί τη σύσταση της ΡΑΕ ως προς την εφαρμογή της προτεινόμενης με την απόφασή της αυτή ρήτρα αναπροσαρμογής, τεκμαίρεται ότι η ρήτρα αναπροσαρμογής του προμηθευτή πληροί τις ανάγκες διαφάνειας, επαληθευσιμότητας και συγκρισιμότητας και επομένως είναι νόμιμη. Το αυτό ισχύει και για την περίπτωση της εφαρμογής μίας ισοδύναμης, προς την υποδεικνυόμενη από τη ΡΑΕ, ρήτρας αναπροσαρμογής. - Μια εμπορική πρακτική θεωρείται επιθετική εάν, στο πραγματικό της πλαίσιο, λαμβανομένων υπ' όψιν όλων των χαρακτηριστικών της και των περιστάσεων, χρησιμοποιεί παρενόχληση, καταναγκασμό, συμπεριλαμβανομένης και της άσκησης σωματικής βίας, ή κατάχρηση επιρροής και, ως εκ τούτου, παρεμποδίζει ή ενδέχεται να παρεμποδίσει σημαντικά την ελευθερία επιλογής ή συμπεριφοράς του μέσου καταναλωτή ως προς το προϊόν, με αποτέλεσμα να τον οδηγεί ή να είναι πιθανόν να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής που διαφορετικά δεν θα ελάμβανε. - Ο μαθηματικός τύπος που εισάγεται με τον ΓΟΣ των συμβάσεων προμήθειας της εναγομένης δεν ταυτίζεται μεν, πλην, όμως, είναι ισοδύναμος με εκείνον που συστήνει στους προμηθευτές η ΡΑΕ με την απόφασή της 409/2020, επειδή η αναπροσαρμογή πραγματοποιείται βάσει της μεταβολής ενός και μόνο μεγέθους της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ήτοι της μέσης τιμής της Τιμής Εκκαθάρισης Αγοράς κατά τις ημέρες εκάστου μήνα που περιλαμβάνεται στην περίοδο τιμολόγησης. - Απορρίπτεται η αγωγή.

• Ενωσιακή

123 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (δεύτερο τμήμα Γενικού Δικαστηρίου) απόφαση της 15ης Φεβρουαρίου 2023 στην υπόθεση T‑492/21 [Aquind Ltd, με έδρα το Λονδίνο (Ηνωμένο Βασίλειο), Aquind Energy Sàrl, με έδρα το Λουξεμβούργο (Λουξεμβούργο), Aquind SAS, με έδρα τη Rouen (Γαλλία) κατά του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER)]: Προσφυγή των Aquind Ltd (Ηνωμένο Βασίλειο), Aquind Energy Sàrl (Λουξεμβούργο), και Aquind SAS (Γαλλία) κατά του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) για την ακύρωση της απόφασης του συμβουλίου προσφυγών του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), της 4ης Ιουνίου 2021, σχετικά με αίτημα απαλλαγής για τη γραμμή διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας που συνδέει τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας. Αρμοδιότητα συμβουλίου προσφυγών κατόπιν του Brexit. - Το συμβούλιο προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας ότι, κατόπιν του Brexit, δεν ήταν πλέον αρμόδιο να αποφανθεί επί της απόφασης του ACER λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για την εκτέλεση της απόφασης της 18ης Νοεμβρίου 2020, Aquind κατά ACER (T-735/18, κατά της οποίας εκκρεμεί αίτηση αναιρέσεως, EU:T:2020:542). - Αλυσιτελώς προβάλλεται ως λόγος ακύρωσης η παράβαση των επιταγών του άρθρου 25, παράγραφος 3, και του άρθρου 28, παράγραφος 4, του κανονισμού 2019/942, καθώς και διαφόρων διατάξεων του κανονισμού διαδικασίας του συμβουλίου προσφυγών.

127 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (δεύτερο πενταμελές τμήμα Γενικού Δικαστηρίου) απόφαση της 15ης Φεβρουαρίου 2023 στην υπόθεση T‑607/20 [Austrian Power Grid AG κατά του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER)]: Προσφυγή των Austrian Power Grid AG και λοιπών για την ακύρωση της απόφασης του συμβουλίου προσφυγών του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (Agence de l’Union européenne pour la coopération des régulateurs de l’énergie, ACER), της 16ης Ιουλίου 2020, με την οποία επικυρώθηκε η απόφαση 03/2020 του ACER, της 24ης Ιανουαρίου 2020, σχετικά με το πλαίσιο υλοποίησης της ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την ανταλλαγή ενέργειας εξισορρόπησης από εφεδρείες αποκατάστασης συχνότητας με χειροκίνητη ενεργοποίηση (στο εξής: πλατφόρμα mFRR), και απορρίφθηκε η προσφυγή τους στην υπόθεση A-002-2020, καθώς και την ακύρωση του άρθρου 1 της απόφασης 03/2020 και του άρθρου 3, παράγραφος 3 και παράγραφος 5, στοιχείο b, του άρθρου 4, παράγραφος 6, του άρθρου 6, του άρθρου 11, παράγραφος 1, στοιχείο c, και παράγραφος 2, στοιχείο c, και του άρθρου 12 του πλαισίου υλοποίησης της πλατφόρμας mFRR, που παρατίθεται στο παράρτημα I της απόφασης 03/2020. Αρμοδιότητα του ACER. - Το συμβούλιο προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, καθόσον, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δεν διαπίστωσε ότι, εκδίδοντας την απόφαση 03/2020, ο ACER είχε υπερβεί τα όρια της αρμοδιότητάς του αποφαινόμενος επί ζητημάτων της μεθοδολογίας mFRR, τα οποία μνημονεύονταν στο ανεπίσημο σημείωμα των ΕΡΑ ως ζητήματα επί των οποίων είχε επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ τους. - Ορθώς το συμβούλιο προσφυγών διαπίστωσε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι ο ACER, με την απόφαση 03/2020, δεν είχε επιβάλει την υποχρέωση δομής με ενιαία οντότητα και είχε απλώς και μόνον «ευθυγραμμίσει αυστηρά τ[η μεθοδολογία] mFRR με την τρίτη [τροποποιημένη] πρόταση [mFRRIF]», ώστε να αντικατοπτρίζει «αυτό που ζητούσαν οι ΔΣΜ». - Το συμβούλιο προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, όπως και ο ACER και οι ΕΡΑ, ότι, βάσει της πρότασης των ΔΣΜ περί ορισμού οντότητας με τη μορφή κοινοπραξίας επιχειρήσεων και δεδομένου ότι η κοινοπραξία επιχειρήσεων δεν διαθέτει νομική προσωπικότητα και, επομένως, δικαιοπρακτική ικανότητα, έπρεπε να θεωρηθεί ότι επιφορτισμένη με τη διαχείριση της πλατφόρμας mFRR δεν είναι η κοινοπραξία επιχειρήσεων, αλλά οι ΔΣΜ που την απαρτίζουν και, συνεπώς, οι ΔΣΜ έπρεπε να καταδείξουν ότι πληρούνται οι πρόσθετες απαιτήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 20, παράγραφος 3, στοιχείο ε', του κανονισμού 2017/2195. - Η λειτουργία συνεχούς επικαιροποίησης της διαθέσιμης διαζωνικής δυναμικότητας μεταφοράς, στην οποία στηρίζεται η λειτουργία διαχείρισης της δυναμικότητας, και, επομένως, η ίδια η λειτουργία διαχείρισης της δυναμικότητας πρέπει να χαρακτηριστούν συνολικά ως λειτουργίες οι οποίες απαιτούνται για τη διαχείριση της πλατφόρμας mFRR. - Αναγκαιότητα να διασφαλιστεί ότι, σε περίπτωση που οι απαιτούμενες λειτουργίες, ήτοι η διαχείριση της δυναμικότητας, η βελτιστοποίηση της ενεργοποίησης και η εκκαθάριση ΔΣΜ-ΔΣΜ θα εκτελούνταν από διαφορετικές οντότητες, η εκτέλεσή τους πρέπει να είναι συντονισμένη, συνεκτική και αποτελεσματική, σύμφωνα με τις πρόσθετες απαιτήσεις του άρθρου 20, παράγραφος 3, στοιχείο ε', του κανονισμού 2017/2195. Ως εκ τούτου, το συμβούλιο προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο επικυρώνοντας την απόφαση 03/2020, με την οποία ουδόλως επιβλήθηκε στους ΔΣΜ υποχρέωση να λάβουν υπόψη τη διαχείριση της δυναμικότητας, ως λειτουργία πλειόνων πλατφορμών, στην πρόταση mFRRIF που υπέβαλαν, όπως οι ίδιοι οι ΔΣΜ δέχθηκαν να την τροποποιήσουν κατά τη διάρκεια του σταδίου της διαβούλευσης, αρχικώς με τις ΕΡΑ και εν συνεχεία με τον ACER.

149 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (δεύτερο τμήμα Γενικού Δικαστηρίου) απόφαση της 8ης Φεβρουαρίου 2023 στην υπόθεση T-295/20 [Aquind Ltd, με έδρα το Wallsend (Ηνωμένο Βασίλειο), Aquind SAS, με έδρα τη Ρουέν (Γαλλία), Aquind Energy Sàrl, με έδρα το Λουξεμβούργο (Λουξεμβούργο) κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής]: Προσφυγή των Aquind Ltd, Aquind SAS και Aquind Energy Sàrl, για την ακύρωση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2020/389 της Επιτροπής, της 31ης Οκτωβρίου 2019, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 347/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τον ενωσιακό κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΕ 2020, L 74, σ. 1). - Παράβαση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως. Εκπλήρωση της κατά νόμω υποχρέωσης αιτιολογήσεως από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ερειδόμενη στην άρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας να εγκρίνει τη συμπερίληψη του έργου διασύνδεσης Aquind στον κατάλογο των ενωσιακών ΕΚΕ. - Παράβαση των διαδικαστικών και ουσιαστικών απαιτήσεων που προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 8 του κανονισμού 347/2013/ΕΕ. - Προσβολή του δικαιώματος χρηστής διοίκησης και παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης. Η Επιτροπή μπορούσε να ασκήσει τις αρμοδιότητές της μόνον όσον αφορά τον κατάλογο έργων που εξέδωσε το όργανο λήψης αποφάσεων σε υψηλό επίπεδο της οικείας περιφερειακής ομάδας, ότι δεν μπορούσε να ζητήσει εξέταση των λόγων για τους οποίους η Γαλλική Δημοκρατία είχε αρνηθεί να εγκρίνει το έργο διασύνδεσης Aquind και ότι δεν μπορούσε ωσαύτως να προσθέσει το ως άνω έργο στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ και ως εκ τούτου δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή προσβολή του δικαιώματος χρηστής διοίκησης. - Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Η ΕΕ δεν διέθετε κανένα περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά τη μη συμπερίληψη του επίμαχου έργου μετά την άρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας να εγκρίνει τη συμπερίληψη του έργου διασύνδεσης Aquind στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε παρά να δεχθεί την εν λόγω άρνηση. Ωσαύτως, η ΕΕ δεν διέθετε περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά τη συμπερίληψη του έργου διασύνδεσης Aquind στον περιφερειακό κατάλογο ΕΚΕ και συναφώς, δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας λόγω της μη συμπερίληψης του έργου στον ενωσιακό κατάλογο ΕΚΕ.

• Αποφάσεις Ανεξάρτητων Αρχών

165 Επιτροπή Ανταγωνισμού 797/2022: Έγκριση της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης για τη δημιουργία κοινής επιχείρησης «HELLENIC HYDROGEN ΑΕ», μέσω της απόκτησης κοινού ελέγχου από τις εταιρείες «ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΑΕ» και «ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΕ», μέσω της λειτουργικά αυτόνομης Εταιρείας-Στόχου, για την ανάπτυξη, κατασκευή και λειτουργία έργων παραγωγής, αποθήκευσης, εμπορικής προώθησης και εμπορίας, πώλησης ή άλλης διάθεσης πράσινου υδρογόνου, το οποίο θα παράγεται μέσω της διαδικασίας της ηλεκτρόλυσης με τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας προερχόμενης από ΑΠΕ. - Η αγορά του υδρογόνου στην Ελλάδα βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης και το Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής για την προώθηση τεχνολογιών και εφαρμογών υδρογόνου και άλλων αερίων από ΑΠΕ αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση. Σύμφωνα με την εθνική στρατηγική, η μία ομάδα έργων που προωθούνται αφορά σε τεχνολογίες υδρογόνου, ήτοι σε έργα παραγωγής, αποθήκευσης και μεταφοράς υδρογόνου, ενώ η δεύτερη ομάδα έργων αφορά στην απανθρακοποίηση μέσω υδρογόνου, ήτοι στην παραγωγή «μπλε» και «πράσινου» υδρογόνου, με σκοπό τη χρήση του στη βιομηχανία (διυλιστήρια), στη θέρμανση μετά από πρόσμιξη με φυσικό αέριο και στις χερσαίες και θαλάσσιες μεταφορές. - Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόσφατα ενέκρινε, στο πλαίσιο των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, σημαντικά έργα Ευρωπαϊκού Κοινού Ενδιαφέροντος (ΣΕΚΕΕ) για τη στήριξη έρευνας, καινοτομίας και βιομηχανικής ανάπτυξης στην τεχνολογία του υδρογόνου. - Δεν υπάρχουν ρυθμιστικά εμπόδια εισόδου στην αγορά παραγωγής υδρογόνου, καθώς πρόκειται για μια αγορά η οποία είναι υπό διαμόρφωση, δεν είναι νομοθετικά ρυθμισμένη και κατά συνέπεια κάθε εταιρεία δύναται να δραστηριοποιηθεί. Η δραστηριοποίηση μιας εταιρείας σε αυτή φαίνεται να εξαρτάται αποκλειστικά από τους όρους της αγοράς και τις σχετικές απαιτούμενες επενδύσεις κεφαλαίου. Παρατ.: Σπ. Κατσερέλη

200 Επιτροπή Ανταγωνισμού 802/2022: Έγκριση της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης για την απόκτηση από την εταιρεία «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΑΕ» (που δραστηριοποιείται κυρίως στους τομείς της μεταλλουργίας, των έργων βιώσιμης ανάπτυξης, της ανάπτυξης έργων ανανεώσιμων πηγών και αποθήκευσης ενέργειας, καθώς και στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου) του συνόλου (100%) των μετοχών της εταιρείας «WATT AND VOLT ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» [που δραστηριοποιείται στους τομείς της χονδρικής και λιανικής προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, λιανικής προμήθειας φυσικού αερίου, με βασική ωστόσο παρουσία μόνο στη λιανική προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, πρόσφατα δε ανέπτυξε δραστηριότητα στη φόρτιση ηλεκτροκίνητων οχημάτων, ενώ κατέχει άδεια παροχής υπηρεσιών φορέα σωρευτικής εκπροσώπησης (ΦοΣΕ) παραγωγών ΑΠΕ] (απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου). Παρατ.: Σπ. Κατσερέλη

Βιβλιοπαρουσιάσεις

214 Κωνσταντίνος Η. Παναγούλιας, Ο δικαστικός έλεγχος της δράσης των Ανεξάρτητων Αρχών, από τον Χάρη Συνοδινό

216 Α. Ζησιού, Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η θέση του ενεργειακού καταναλωτή στην ευρωπαϊκή έννομη τάξη, από τον Χάρη Συνοδινό

Προσθήκη στο καλάθιΠροσθήκη στο καλάθι Προσθήκη στη λίστα επιθυμητώνΠροσθήκη στη λίστα επιθυμητών