Ενέργεια & Δίκαιο, 34 (2021)


Ενέργεια & Δίκαιο, 34 (2021)

Το νέο τεύχος του περιοδικού µας είναι πλούσιο σε νοµολογία, εθνική και ενωσιακή.

Από την εθνική νοµολογία ξεχωρίζουν οι αποφάσεις του Συµβουλίου της Επικρατείας 294/2021 της Επιτροπής Αναστολών, η οποία έκρινε σε διαγωνισµό της ∆ΕΗ ΑΕ ως ανυπόστατη απόφαση της τέως ΑΕΠΠ και ήδη ΕΑ∆ΗΣΥ και ανέστειλε την ισχύ της, 175/2021 της Ολοµελείας, µε εξαιρετικά ενδιαφέρουσες κρίσεις ως προς τους κανόνες χωροταξικής οργάνωσης της χώρας και ανάπτυξης οικονοµικών δραστηριοτήτων εντός περιοχών που προστατεύονται από τη δασική νοµοθεσία καθώς και ως προς τη χωροθέτηση σταθµών παραγωγής αιολικής ενέργειας εντός ή πλησίον περιοχών του δικτύου Natura 2000 και ΖΕΠ και 1944/2021 επίσης της Ολοµελείας, η οποία έκρινε, κατά πλειοψηφία, ότι η αµφισβήτηση των πράξεων της τέως ΛΑΓΗΕ ΑΕ και ήδη ∆ΑΠΕΕΠ ΑΕ, µε τις οποίες προσδιορίζεται το οφειλόµενο στον παραγωγό τίµηµα για την ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ γεννούν διαφορές του ιδιωτικού δικαίου.

Επίσης, ξεχωρίζουν οι αποφάσεις 2334/2021 της επταµελούς του Β΄ Τµήµατος του Συµβουλίου της Επικρατείας, η οποία σχολιάζεται από τη Χριστίνα Γεωργοπούλου, που έκρινε ότι η ιδιοκατανάλωση της παραχθείσας από την ίδια επιχείρηση ηλεκτρικής ενέργειας αποκλειστικά και µόνο για σκοπούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δεν υπόκειται, κατ΄ ευθεία εφαρµογή διάταξης ενωσιακής οδηγίας, σε Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και 430/2022 της Ολοµελείας του, η οποία ακύρωσε ως αντισυνταγµατική κανονιστική πράξη που κατάργησε το ειδικό τιµολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας οικιακής χρήσης των πολύτεκνων οικογενειών.

Ακόµη, ξεχωρίζουν οι αποφάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου 1960/2021 του ∆ευτέρου Τµήµατός του που σχολιάζεται από τη Μαγδαληνή Μπιθέλη, µε την οποία κρίθηκε ότι η µη απόδοση εκ µέρους προµηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας των επιβαλλόµενων από τη δηµοτική αρχή τελών που αυτός συνεισέπραξε µε τους λογαριασµούς ηλεκτρικής ενέργειας αρκεί για την κατάφαση της αρµοδιότητας καταλογισµού από τα οικεία όργανα του δήµου, παρ΄ όλο που δεν προβλέπεται ρητώς τέτοια αρµοδιότητά τους σε βάρος δηµοτικών υπολόγων, όπως οι προµηθευτές αυτοί, και 554/2022 της µείζονος Ολοµελείας του, µε την οποία εκρίθη ότι οι συµβάσεις της ∆Ε∆∆ΗΕ ΑΕ µετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αύξησης του µετοχικού κεφαλαίου της µητρικής της εταιρείας ∆ΕΗ ΑΕ και της συνακόλουθης απώλειας της πλειοψηφίας του µετοχικού κεφαλαίου αυτής από το Ελληνικό ∆ηµόσιο συνεχίζουν να υπόκεινται, εφόσον πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις που τάσσει ο νόµος, στον προσυµβατικό έλεγχο του εν λόγω δικαστηρίου.

Περαιτέρω, διακρίνονται οι αποφάσεις 3395/2021 του Τριµελούς Εφετείου Αθήνας, η οποία σχολιάζεται από το Νάσο Μιχελή, που έκρινε, µεταξύ άλλων, ότι η εν γένει οικονοµική δυσπραγία της οφειλέτριας ∆ΑΠΕΕΠ ΑΕ να ανταποκριθεί στις ληξιπρόθεσµες και απαιτητές υποχρεώσεις από σύµβαση πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας δεν αίρει την υπαιτιότητά της, όσον αφορά τη µη εµπρόθεσµη εκπλήρωση των υποχρεώσεών της από τη σύµβαση αυτή, 418/2022 του Μονοµελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, η οποία εδέχθη ανακοπή διαταγής πληρωµής από διαφορά γεννηθείσα από σύµβαση πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και ακύρωσε τη διαταγή αυτή, διότι δεν τηρήθηκε η έγκυρη, κατά το δικαστήριο αυτό, δικονοµική σύµβαση, βάσει της οποίας τα συµβαλλόµενα µέρη εξάρτησαν τη δυνατότητα προσφυγής τους στη ∆ικαιοσύνη από την προηγούµενη αδυναµία εξωδικαστικής επίλυσης της εκάστοτε ανακύψασας µεταξύ τους διαφοράς ως προς την εκτέλεση της επίδικης σύµβασης, και 6/2021 του Ειρηνοδικείου Λάρισας, η οποία σχολιάζεται από τους Γιολάντα Καραµπούλια και Χάρη Συνοδινό, που έκρινε ως αβάσιµη αγωγή πελατών ηλεκτρικής ενέργειας µε επίκληση εσφαλµένης καταχώρησης του µετρητή της παροχής τους απευθυνοµένη κατά των ∆ΕΗ ΑΕ, ∆Ε∆∆ΗΕ ΑΕ και ΡΑΕ, προσδιορίζοντας τα όρια ευθύνης κάθε εναγοµένης.

Από την ενωσιακή νοµολογία, διακρίνονται οι αποφάσεις του ∆ικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις συνεκδικαζόµενες υποθέσεις C‑798/18 και C‑799/18, όπου κρίθηκε ότι το άρθρο 3§3αʹ της οδηγίας 2009/28/ΕΚ και τα άρθρα 16 και 17 του Χάρτη των Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθµιση, η οποία προβλέπει τη µείωση ή την αναβολή καταβολής των κινήτρων για την ενέργεια που παράγεται από φωτοβολταϊκές ηλιακές εγκαταστάσεις, όταν η εν λόγω ρύθµιση αφορά κίνητρα που έχουν ήδη προβλεφθεί αλλά δεν έχουν καταστεί ακόµη απαιτητά, στην υπόθεση C‑848/19 P, µε την οποία κρίθηκε ότι η εφαρµογή της αρχής της ενεργειακής αλληλεγγύης δεν σηµαίνει ότι η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τοµέα της ενέργειας δεν πρέπει σε καµία περίπτωση να έχει αρνητικές επιπτώσεις για τα ιδιαίτερα συµφέροντα κράτους µέλους στον τοµέα αυτόν, και στην υπόθεση C‑683/19, µε την οποία κρίθηκε ότι η υποχρέωση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε µειωµένη τιµή σε ορισµένους ευάλωτους καταναλωτές αντιστοιχεί σε υποχρέωση παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας και ότι το άρθρο 3§2 της οδηγίας 2009/72 έχει την έννοια ότι δεν αποκλείει την άνευ χρονικού περιορισµού και άνευ µέτρων αντιστάθµισης θέσπιση συστήµατος χρηµατοδότησης υποχρέωσης παροχής υπηρεσίας κοινής ωφέλειας, η οποία συνίσταται στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε µειωµένη τιµή σε ορισµένους ευάλωτους καταναλωτές.

Ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα και απολύτως επίκαιρη είναι η αρθρογραφία του νέου τεύχους. Περιλαµβάνει το άρθρο του ∆ηµήτρη Σπυράκου µε τίτλο «Σταθερά και κυµαινόµενα τιµολόγια σε µία δυναµική αγορά ηλεκτρικού ρεύµατος», το άρθρο του µέλους της συντακτικής επιτροπής µας Χάρη Συνοδινού µε τίτλο «Παροχή δικαστικής προστασίας στις ενεργειακές διαφορές» και της Φωτεινής Αντωνοπούλου «Λογαριασµός κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας — Ενηµέρωση και προστασία του καταναλωτή». Αξίζει να διαβαστούν.

Στο νέο τεύχος µας, το οποίο περιλαµβάνει τις µόνιµες στήλες των επικαίρων και του νοµοθετικού δελτίου, παρουσιάζεται από το µέλος της συντακτικής επιτροπής µας Πετρούλα-Αναστασία Σαρτζετάκη η µονογραφία του Παναγιώτη Αργαλιά «Το δίκαιο της ενέργειας µέσα από τη νοµολογία του ∆ικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Πληροφορίες έκδοσης

Περιοδικό
Έτος
2021
Αριθμός τεύχους
34
Τιμή
€ 45,00
Σε απόθεμα

Πίνακας περιεχομένων   +

1 Σημείωμα της σύνταξης

12 Επίκαιρα

Άρθρα

22 Σταθερά και κυμαινόμενα τιμολόγια σε μία δυναμική αγορά ηλεκτρικού ρεύματος, Δημήτρης Σπυράκος

33 Παροχή δικαστικής προστασίας στις ενεργειακές διαφορές, Χάρης Συνοδινός

40 Λογαριασμός κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας – Ενημέρωση και προστασία του καταναλωτή, Φωτεινή Αντωνοπούλου

54 Νομοθετικό δελτίο

Νομολογία

• Εθνική

61 Συμβούλιο της Επικρατείας (Επιτροπή Αναστολών - Δ΄ Τμήμα) 294/2021: Αίτηση αναστολής εκτέλεσης κατά απόφασης της ΑΕΠΠ σε διαγωνισμό της ΔΕΗ ΑΕ. - Με το ν. 4412/2016 καταστρώνεται ειδική διοικητική διαδικασία επίλυσης των διαφορών που ανακύπτουν κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης δημοσίων συμβάσεων και συστήνεται αρμόδια προς τούτο ανεξάρτητη αρχή. Η διαδικασία αυτή αποτελεί σύμφωνα με το νόμο προδικασία που πρέπει να τηρηθεί επί ποινή απαραδέκτου των ενδίκων βοηθημάτων που προβλέπονται στο άρθρο 372 του ν. 4412/2016 και αποβλέπουν στην παροχή δικαστικής προστασίας έναντι εκτελεστών πράξεων ή παραλείψεων των αναθετουσών αρχών. Ενόψει δε της φύσεως των καθηκόντων που ανατίθενται στην ΑΕΠΠ και της θέσης της Αρχής αυτής στο σύστημα επίλυσης των διαφορών που ανακύπτουν κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης δημοσίων συμβάσεων, οφείλουν όλα τα μέλη του Κλιμακίου της που επιλαμβάνεται της ασκηθείσας ενώπιον της Αρχής προδικαστικής προσφυγής να ψηφίσουν είτε υπέρ της αποδοχής είτε υπέρ της απόρριψης αυτής και δεν δύνανται να απέχουν της ψηφοφορίας, να δηλώσουν παρόντα ή να δώσουν λευκή ψήφο, μη εφαρμοζομένης εν προκειμένω της προβλεπόμενης στις διατάξεις του άρθρου 15 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας για τα μέλη των συλλογικών οργάνων της Διοικήσεως δυνατότητας αποχής από την ψηφοφορία ή λευκής ψήφου. Στην περίπτωση που η προδικαστική προσφυγή εξετάζεται από τριμελές Κλιμάκιο της Αρχής και τα δύο από τα τρία μέλη δηλώσουν αποχή ή δώσουν λευκή ψήφο, ανεξαρτήτως της πλημμέλειας ως προς τη σύνθεση του οργάνου ελλείψει απαρτίας αυτού, η απόφαση που λαμβάνεται με μόνη την ψήφο ενός μέλους είναι ανυπόστατη. - Πιθανολογείται σοβαρά ότι η προσβαλλόμενη απόφαση της ΑΕΠΠ είναι ανυπόστατη, διότι ελήφθη με την ψήφο μόνον ενός εκ των τριών μελών του Κλιμακίου, ενώ τα λοιπά δύο μέλη αυτού δήλωσαν «παρών» και, κατ’ ακολουθία, ότι η Αρχή παρέβη εκ νέου την υποχρέωσή της να αποφανθεί αιτιολογημένα επί της ασκηθείσας ενώπιόν της προδικαστικής προσφυγής. Περαιτέρω, ως ανυπόστατη η προσβαλλομένη απόφαση δεν παράγει έννομες συνέπειες, όμως, ως εκ της φύσης και του περιεχομένου της, αλλά και για λόγους ασφαλείας του δικαίου, πρέπει να ανασταλεί η εκτέλεσή της, προς αποφυγή του ενδεχομένου εφαρμογής της, όπως άλλωστε και η πρόοδος της διαδικασίας του διαγωνισμού, η δε υπόθεση πρέπει να αναπεμφθεί στην ΑΕΠΠ, προκειμένου να ασκήσει την προβλεπόμενη από το νόμο αρμοδιότητά της. - Δέχεται την αίτηση.

64 Συμβούλιο της Επικρατείας (Ολ.) 175/2021: Αίτηση ακύρωσης κατά κοινής υπουργικής απόφασης περί έγκρισης της Αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας ως προς τις ρυθμίσεις του που αφορούν: α) τις στρατηγικές κατευθύνσεις για τη χωροθέτηση των παραγωγικών δραστηριοτήτων στον τομέα της εξόρυξης, β) την οριοθέτηση περιοχών αιολικής προτεραιότητας, περιοχών που συγκεντρώνονται αιολικά πάρκα καθώς και προτεινόμενων περιοχών για αιολικά πάρκα σε περιοχές της περιφέρειας του νομού Φωκίδας και γ) την οριοθέτηση περιοχών οργανωμένης ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών στο θαλάσσιο χώρο πλησίον των ακτών του νομού Φωκίδας. - Τόσο οι γενικές κατευθύνσεις που περιέχονται στα περιφερειακά χωροταξικά πλαίσια, αν και καταλείπουν ευρύτατη ευχέρεια κατά την εφαρμογή τους από τα αρμόδια όργανα της Διοίκησης, όσο και οι ειδικότερες ρυθμίσεις των περιφερειακών χωροταξικών πλαισίων, αναπτύσσουν νομική δεσμευτικότητα. - Ο χωροταξικός σχεδιασμός έχει στρατηγικό χαρακτήρα και αφορά τη θέση στόχων και κατευθύνσεων, με σκοπό την οργάνωση και ανάπτυξη του χώρου σε υπερτοπικό επίπεδο και, αν απαιτείται, τον καθορισμό περιοχών προστασίας και τη θέσπιση ρυθμίσεων για τη διαμόρφωση των οικιστικών περιοχών και των περιοχών άσκησης παραγωγικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Ακολούθως, με βάση τις κατευθύνσεις και τις ρυθμίσεις του χωροταξικού σχεδιασμού, εκπονείται, θεσπίζεται και εφαρμόζεται ο ρυθμιστικός σχεδιασμός (πολεοδομικός), ιδίως με τη ρύθμιση των χρήσεων γης του εδάφους στον αστικό χώρο και την ύπαιθρο και τη θέση όρων και περιορισμών δόμησης. Ουσιώδης συντελεστής για τη βιώσιμη ανάπτυξη και, κατά μείζονα λόγο, για την προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων, είναι τα χωροταξικά σχέδια, με τα οποία τίθενται, με βάση την ανάλυση των δεδομένων και την πρόγνωση των μελλοντικών εξελίξεων, οι μακροπρόθεσμοι στόχοι της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης και ρυθμίζεται, μεταξύ άλλων, το πλαίσιο για τη διαμόρφωση των οικιστικών περιοχών, των περιοχών άσκησης παραγωγικών δραστηριοτήτων και των ελεύθερων χώρων στις εκτός σχεδίου περιοχές. - Με την προσβαλλόμενη δεν χωροθετούνται, το πρώτον, ούτε και επεκτείνονται μεταλλευτικές περιοχές, στις οποίες απαγορεύεται οιαδήποτε άλλη δραστηριότητα, αλλά τίθεται ως στρατηγική κατεύθυνση η διασφάλιση των εκάστοτε κατοχυρωμένων θεσμικά μεταλλευτικών χώρων και παρέχεται το κατευθυντήριο πλαίσιο για την περαιτέρω εξειδίκευση του όρου «περιοχές αποκλειστικής μεταλλευτικής δραστηριότητας» από υποκείμενα μέσα χωροταξικού σχεδιασμού, μέσω του χαρακτηρισμού τους, από τα τελευταία, ως αποκλειστικής μεταλλευτικής χρήσης. Το επιτρεπτό, δε, της άσκησης της μεταλλευτικής δραστηριότητας στις περιοχές αυτές θα κριθεί, εντέλει, στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, βάσει των νομικών καθεστώτων προστασίας των περιοχών που θα καθορισθούν στο μέλλον και των εκάστοτε απαιτήσεων προστασίας του περιβάλλοντος (μειοψηφία). - Οι κατευθύνσεις που θεσπίζονται με τις επίδικες διατάξεις σχετικά με τη χωροθέτηση μεταλλείων και λατομείων εντός δασών και δασικών εκτάσεων, είναι σύμφωνες με το άρθρο 52 του ν. 998/1979, διότι η ως άνω χωροθέτηση δεν απαγορεύεται, κατ’ αρχήν, από τις διατάξεις του τελευταίου, αλλά είναι επιτρεπτή εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις και οι όροι που θέτουν αυτές, καθώς και εκείνοι που απορρέουν από το συνταγματικό καθεστώς προστασίας των δασών και των δασικών εκτάσεων, δηλαδή εφόσον αιτιολογείται νομίμως η ανάγκη της χωροθέτησης μεταλλείου, κατόπιν εξέτασης εναλλακτικών λύσεων, διερεύνησης των επιπτώσεων που θα προκληθούν στο οικοσύστημα και υιοθέτησης των απαραίτητων μέτρων που θα εξασφαλίζουν αφενός την αποτελεσματική προστασία των περιβαλλοντικών παραγόντων και αφετέρου την αποκατάσταση του πληγέντος οικοσυστήματος μετά το πέρας της εκμετάλλευσης και, τέλος, στάθμισης του δημοσίου συμφέροντος που εξυπηρετείται από την αξιοποίηση του συγκεκριμένου κοιτάσματος (μειοψηφία). - Η ρύθμιση που παρέχει τη δυνατότητα εγκατάστασης βιομηχανικών μονάδων που απλώς συνδέονται με την εξόρυξη, εντός δασών, ενώ θα μπορούσαν να αναπτυχθούν οπουδήποτε, αφού, όπως βασίμως προβάλλεται, η λειτουργία τους δεν εξαρτάται αμέσως από τον εντοπισμό του κοιτάσματος, είναι μη νόμιμη και ακυρωτέα. - Εφόσον η προσβαλλόμενη δεν περιέχει όρους και προϋποθέσεις για την εφαρμογή και την εκτέλεση ενός ή περισσοτέρων συγκεκριμένων σχεδίων, που μπορεί να επηρεάσουν μεμονωμένους τόπους του δικτύου Natura 2000, είναι αντίστοιχη του επιπέδου χωρικού σχεδιασμού, στο οποίο εντάσσεται ως χωροταξικό πλαίσιο περιφερειακού επιπέδου στρατηγικού χαρακτήρα. - Πολιτιστικό περιβάλλον. Η έγκριση αρμόδιας αρχαιολογικής υπηρεσίας, η οποία αποτελεί την προϋπόθεση έκδοσης των τυχόν απαιτούμενων για τη λειτουργία των δραστηριοτήτων λοιπών διοικητικών πράξεων, χορηγείται μόνο εάν, κατά την αιτιολογημένη κρίση του αρχαιολογικού οργάνου, το έργο ή η δραστηριότητα, είτε καθ’ εαυτό είτε εν όψει των συνθηκών που υφίστανται στην περιοχή, δεν συνεπάγεται δυσμενείς επιπτώσεις στη διατήρηση, την προβολή και την εν γένει προστασία του μνημείου, αλλά και του χώρου που το περιβάλλει, και μάλιστα σε έκταση επαρκή για την ανάδειξή του. - Δεν προκύπτει χωροθέτηση αιολικών πάρκων στο νομό Φωκίδας, αλλά καθορίζονται προτεινόμενες περιοχές για αιολικά πάρκα, κατ’ εκτίμηση, αφ' ενός του σημαντικού αιολικού δυναμικού της περιοχής, αφ' ετέρου των ήδη υπαρχουσών τεχνικών υποδομών για τη λειτουργία τους. Πρόκειται δηλαδή για ευρύτερες περιοχές αναζήτησης θέσεων για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων, η χωροθέτηση των οποίων θα λάβει χώρα σε επόμενο στάδιο σύμφωνα με τους κανόνες και τα κριτήρια που προβλέπονται στο ΕΠΧΣΑΑ/ΑΠΕ. Εξάλλου, από τις οδηγίες 79/409/ΕΟΚ [ήδη οδηγία 2009/147/ΕΚ] και 92/43/ΕΟΚ και τις σχετικές με τη μεταφορά των οδηγιών αυτών στο εθνικό δίκαιο διατάξεις, συνάγεται ότι επιτρέπεται η εγκατάσταση αιολικών πάρκων εντός ή πλησίον περιοχών του δικτύου Natura 2000 και ΖΕΠ, αλλά οι εγκαταστάσεις αυτές υπόκεινται σε δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεών τους, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3-4 της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, έτσι ώστε τα αιολικά πάρκα να μην προκαλούν καταστροφή ή σημαντική ενόχληση σε είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος ή στους σημαντικούς οικοτόπους τους. Για τη χωροθέτηση δε των εν λόγω εγκαταστάσεων εντός ΖΕΠ επιβάλλεται, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 3 του ΕΠΧΣΑΑ/ΑΠΕ και το άρθρο 10 του ν. 4014/2011, η σύνταξη ειδικής οικολογικής αξιολόγησης. - Εν μέρει δεκτή η αίτηση ακύρωσης ως προς τη ρύθμιση ότι είναι κατ’ αρχήν αποδεκτή η εγκατάσταση βιομηχανικών μονάδων που συνδέονται με την εξόρυξη σε δάση ή δασικές εκτάσεις, στο πλαίσιο των διατάξεων της δασικής νομοθεσίας, όταν δεν είναι τεχνικοοικονομικά πρόσφορη ή εφικτή η εγκατάσταση εκτός των περιοχών αυτών.

78 Συμβούλιο της Επικρατείας (Β΄ Τμήμα - 7μ.) 1540/2021: Αίτηση ακύρωσης κατόχων φωτοβολταϊκών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που εγχέουν ενέργεια στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα και Δίκτυο βάσει συμβάσεων πωλήσεως ηλεκτρικής ενέργειας με τον Διαχειριστή του Συστήματος κατά κανονιστικής πράξης περί της επιβολής του Μεταβατικού Τέλους Ασφάλειας Εφοδιασμού. - Ο ασκών αίτηση ακύρωσης οφείλει, επί ποινή απαραδέκτου της αίτησής του, να επικαλεσθεί και να προσκομίσει προαποδεικτικώς, ώστε, με βάση την αρχή της αντιμωλίας, να χορηγείται και στον αντίδικο επαρκής δυνατότητα ελέγχου και αντίκρουσης, τα στοιχεία που αποδεικνύουν την ιδιότητα στην οποία στηρίζει το έννομο συμφέρον του, εφόσον, βέβαια, η ιδιότητα αυτή δεν προκύπτει από τον διοικητικό φάκελο της υπόθεσης. - Οι αιτούντες προς απόδειξη της ιδιότητάς τους ως βαρυνομένων βάσει της προσβαλλόμενης υπουργικής απόφασης, η οποία δεν προκύπτει από τον διοικητικό φάκελο, ουδέν στοιχείο προσκόμισαν. Εξάλλου, στοιχεία, που το πρώτον μετά τη συζήτηση της υπόθεσης και εντός της ταχθείσας για την υποβολή υπομνήματος προθεσμίας, ήτοι εκπροθέσμως, ανεξαρτήτως της προσφορότητάς τους για την απόδειξη των επικαλούμενων από αυτές ιδιοτήτων, δεν δύνανται να ληφθούν υπ’ όψιν για τη θεμελίωση του εννόμου συμφέροντός τους. - Απορρίπτει την αίτηση.

86 Συμβούλιο της Επικρατείας (Ολ.) 1944/2021: Αίτηση ακύρωσης κατά ενημερωτικών σημειωμάτων της ΛΑΓΗΕ ΑΕ, με τα οποία προσδιορίσθηκε το πληρωτέο στην αιτούσα εταιρεία ποσό για την ηλεκτρική ενέργεια που διοχετεύθηκε στο Σύστημα ή στο Διασυνδεδεμένο Δίκτυο, καθ’ ο μέρος το ανωτέρω πληρωτέο ποσό προσδιορίσθηκε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου πρώτου, παράγραφος ΙΓ, υποπαράγραφος ΙΓ.1, του ν. 4254/2014, με μειωμένη σε σχέση με τη μέχρι τότε ισχύουσα τιμή αναφοράς, ανά μονάδα παραγόμενης ενέργειας. - Ενώπιον της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας έχουν δικαίωμα, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 2479/1997, να ασκήσουν παρέμβαση φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων, όταν τίθεται ζήτημα εάν διάταξη τυπικού νόμου είναι σύμφωνη προς το Σύνταγμα ή όχι, εφόσον δικαιολογούν έννομο συμφέρον σε σχέση με την κρίση του ζητήματος αυτού. Το έννομο συμφέρον, κατά τη διάταξη αυτή, θεμελιώνεται όταν ο παρεμβαίνων είναι διάδικος ενώπιον άλλου δικαστηρίου ή δικαστικού σχηματισμού του αυτού κλάδου δικαιοσύνης, όπου εκκρεμεί το αυτό νομικό ζήτημα. Με την ιδιότυπη αυτή παρέμβαση, αναπτύσσονται ερμηνευτικές απόψεις και επιχειρήματα, τα οποία αναφέρονται αποκλειστικά σε τεθέντα ζητήματα συνταγματικότητας, η δε μέλλουσα να εκδοθεί απόφαση δεν επάγεται έννομες συνέπειες για τον παρεμβαίνοντα. - Οι πράξεις της ΛΑΓΗΕ ΑΕ, με τις οποίες, κατ’ εφαρμογή των εκάστοτε ισχυουσών διατάξεων νόμου, προσδιορίζεται το οφειλόμενο στον παραγωγό τίμημα για την ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ, εκδίδονται στο πλαίσιο της κατά τα ανωτέρω συμβατικής σχέσης και προκαλούν, ως εκ τούτου, στην περίπτωση ένδικης αμφισβήτησής τους, διαφορές του ιδιωτικού δικαίου (μειοψηφία). - Από την αμφισβήτηση των προσβαλλομένων πράξεων της ΛΑΓΗΕ ΑΕ δεν προκαλείται ακυρωτική διοικητική διαφορά, αλλά διαφορά ιδιωτικού δικαίου υπαγόμενη στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. - Απορρίπτει την αίτηση.

99 Συμβούλιο της Επικρατείας (Β΄ Τμήμα - 7μ.) 2334/2021: Αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης Διοικητικού Εφετείου, με την οποία απορρίφθηκε προσφυγή εταιρείας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, για την ακύρωση/άλλως τροποποίηση καταλογιστικής πράξης επιβολής Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) που αυτή ιδιοκατανάλωνε αποκλειστικά και μόνο για σκοπούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, εντός των εγκαταστάσεών της. - Όταν οδηγία περιέχει κανόνες σαφείς και ορισμένους, δεκτικούς απευθείας εφαρμογής, η παράλειψη του εθνικού νομοθέτη να την εκτελέσει εμπρόθεσμα συνεπάγεται την άμεση ισχύ της στην εσωτερική έννομη τάξη του κράτους μέλους που είναι ο παραλήπτης της οδηγίας. Κατά την εφαρμογή του εθνικού δικαίου, είτε πρόκειται για προγενέστερες ή μεταγενέστερες της οδηγίας διατάξεις, οι εθνικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων, έχουν την υποχρέωση να εξασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα του ενωσιακού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων και των οδηγιών, έστω και αν αυτές δεν έχουν ακόμη μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο, εφόσον είναι αρκούντως ακριβείς και ανεπιφύλακτες ή στα σημεία που είναι ακριβείς και ανεπιφύλακτες. - Η προβλεπόμενη από το άρθρο 14 παρ. 1 στοιχείο α΄ της οδηγίας 2003/96 υποχρέωση απαλλαγής από τον φόρο των ενεργειακών προϊόντων που προορίζονται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι αρκούντως ακριβής και απαλλαγμένη αιρέσεων, ώστε να παρέχει στους ιδιώτες το δικαίωμα να την επικαλούνται ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων προκειμένου να αντιταχθούν σε εθνική ρύθμιση ασυμβίβαστη προς αυτήν. Συνεπώς, είναι υποχρεωτική για τα κράτη μέλη, έχει δε άμεσο αποτέλεσμα. Επομένως, επιχείρηση, η οποία είναι σε θέση να αποδείξει ότι η ιδιοκατανάλωση της παραχθείσας από την ίδια ηλεκτρικής ενέργειας χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, μπορεί να επικαλεσθεί απευθείας την ως άνω απαλλακτική διάταξη ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων προκειμένου να εμποδίσει την εφαρμογή εθνικής διάταξης ασυμβίβαστης με αυτήν. - Το δικάσαν Διοικητικό Εφετείο εσφαλμένα απέβλεψε στη διάταξη του άρθρου 74 παρ. 6 του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα, καθόσον η διάταξη αυτή, με την οποία μεταφέρθηκαν στο εθνικό δίκαιο αυτούσιες οι διατάξεις του άρθρου 21 παρ. 3 εδάφια α΄ και γ΄ της οδηγίας 2003/96/ΕΚ, δεν ετύγχανε εν προκειμένω εφαρμογής. - Δέχεται την αίτηση. Σχόλιο: Χριστίνα Γεωργοπούλου

112 Συμβούλιο της Επικρατείας (Δ΄ Τμήμα) 326/2022: Αίτηση αναίρεσης κατά απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθήνας που έκανε εν μέρει δεκτή προσφυγή του αναιρεσείοντος και τροποποίησε απόφαση του ΔΣ της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, για παράβαση εκ μέρους του, με την ιδιότητα του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου του ΔΣ εταιρίας που δραστηριοποιείται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, του άρθρου 7 παρ. 1 και 2 (γ) του ν. 3340/2005. - Διάδοση δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης, του διαδικτύου ή οποιουδήποτε άλλου μέσου πληροφοριών, οι οποίες δίνουν ή είναι πιθανόν να δώσουν ψευδείς ή παραπλανητικές ενδείξεις σχετικά με χρηματοπιστωτικά μέσα ή φημών ή παραπλανητικών ειδήσεων, εάν ο διαδίδων γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι οι πληροφορίες, οι φήμες ή οι ειδήσεις αυτές ήταν ψευδείς ή παραπλανητικές. - Η αναιρεσιβαλλόμενη συνεκτίμησε το γεγονός του μη επηρεασμού, τελικώς, της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς από τη συμπεριφορά του αναιρεσείοντος μειώνοντας σημαντικά το επιβληθέν πρόστιμο. - Απαράδεκτο αναιρετικών λόγων. - Απορρίπτεται η αίτηση.

117 Συμβούλιο της Επικρατείας (Δ΄ Τμήμα) 625/2022: Αίτηση αναίρεσης απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθήνας, με την οποία κατ' αποδοχή προσφυγής της αναιρεσίβλητης ΔΕΔΔΗΕ, ακυρώθηκε απόφαση της ΡΑΕ σχετικώς με την έγκριση του ετήσιου κόστους και των χρεώσεων χρήσης 2014 για το ΕΔΔΗΕ, κατά το μέρος που με αυτή δεν συμπεριελήφθη στο κόστος λειτουργίας του ΕΔΔΗΕ δαπάνη 11,33 εκ. ευρώ για την κάλυψη της παροχής από τη ΔΕΗ ΑΕ ηλεκτρικής ενέργειας στους υπαλλήλους του Διαχειριστή βάσει μειωμένου τιμολογίου. - Η αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας διασφαλίζει τη δικαστική επίλυση γνήσιων διαφορών και όχι την έκδοση δικαστικής απόφασης με αμιγώς γνωμοδοτικό χαρακτήρα ή χωρίς καμία εν γένει επιρροή σε έννομες σχέσεις ή καταστάσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η αυτόματη κατάργηση διοικητικής δίκης οφειλόμενη σε αναδρομική και εξ υπαρχής εξάλειψη του αντικειμένου της διαφοράς δεν προσκρούει στην αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, υπό την επιφύλαξη της περίπτωσης αναδρομικής έκλειψης του αντικειμένου της δίκης τυπικού νόμου εκδοθέντος εκκρεμούσης της δίκης. Δεν συμβαίνει το ίδιο στην περίπτωση που κατά τη συζήτηση της υπόθεσης η προσβαλλόμενη διοικητική πράξη έχει παύσει να ισχύει για το μέλλον, μη ανατραπείσα εξ υπαρχής. Η αυτόματη κατάργηση της δίκης στην περίπτωση αυτή, με μόνη δηλαδή αφορμή το τυπικό γεγονός της παύσης ισχύος της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξης για το μέλλον, μολονότι αυτή ενδέχεται να καταλείπει βλαπτικές διοικητικής φύσεως συνέπειες για τον προσφεύγοντα διάδικο, θα ισοδυναμούσε με αρνησιδικία και θα συνιστούσε κατάφωρη προσβολή του θεμελιώδους δικαιώματος της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, υπό το πρίσμα τόσο του άρθρου 47 του Χάρτη όσο και των άρθρων 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. - Στο διοικητικό δικονομικό δίκαιο ισχύει γενική αρχή, κατά την οποία στην περίπτωση που κατά τη συζήτηση της υποθέσεως έχει ήδη παύσει για οποιονδήποτε λόγο η ισχύς της προσβαλλόμενης διοικητικής πράξης για το μέλλον, η δίκη δεν καταργείται αυτομάτως, αλλά συνεχίζεται εάν ο προσφεύγων διάδικος επικαλεσθεί και αποδείξει ιδιαίτερο έννομο συμφέρον προς τούτο. Η εν λόγω γενική δικονομική αρχή εξασφαλίζει τη συμβατότητα του δικονομικού θεσμού της κατάργησης δίκης με την αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και αποτυπώνεται στη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 32 του π.δ/τος 18/1989. - Το Διοικητικό Εφετείο μη νομίμως εισήλθε στην ουσία της διαφοράς, μολονότι συνέτρεχε περίπτωση κατάργησης της δίκης, λόγω της παύσης ισχύος της προσβαλλόμενης απόφασης της ΡΑΕ κατά τη συζήτηση. Ο λόγος αυτός είναι αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενος. - Δέχεται την αίτηση.

122 Συμβούλιο της Επικρατείας (Ολ.) 430/2022: Αίτηση ακύρωσης κανονιστικής υπουργικής απόφασης, κατά το μέρος της που καταργεί προϊσχύουσες ρυθμίσεις για το ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας οικιακής χρήσης των πολύτεκνων οικογενειών. - Οι διατάξεις των παραγράφων 1, 2, 5 και 6 του άρθρου 26 και 1 του άρθρου 21 του Συντάγματος έχουν, κατά βάση, κατευθυντήριο χαρακτήρα και αφήνουν στον νομοθέτη την ευχέρεια να προσδιορίσει κατά την εκτίμησή του το είδος και την έκταση της ειδικής φροντίδας για τους πολυτέκνους και τα μέλη των οικογενειών τους, υπό την έννοια ότι η φροντίδα αυτή δεν έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο αλλά οι ειδικότερες μορφές προστασίας και η έκτασή της καθορίζονται από τον κοινό νομοθέτη και, κατ' εξουσιοδότηση, από την κανονιστικώς δρώσα Διοίκηση, οι σχετικές δε εκτιμήσεις, σταθμίσεις και επιλογές του νομοθέτη υπόκεινται σε έλεγχο ορίων από τα δικαστήρια. Από τις ίδιες διατάξεις απορρέει στοιχειώδης απαγορευτικός κανόνας, δεσμευτικός για τον κοινό νομοθέτη, σύμφωνα με τον οποίο δεν είναι συνταγματικώς ανεκτός ο περιορισμός ή η υποβάθμιση της παρεχόμενης στους πολυτέκνους ειδικής φροντίδας χωρίς αποχρώντα λόγο. Επίσης, δεν είναι επιτρεπτό να ταυτίζεται η ειδική, κατά το Σύνταγμα, προστασία των πολύτεκνων οικογενειών με την πρόνοια της Πολιτείας για τις οικονομικά ή κοινωνικά ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού. Η λήψη μέτρων για τη διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς διαβίωσης των ομάδων αυτών αποτελεί, κατά το Σύνταγμα, αυτοτελή και διακεκριμένο στόχο της κοινωνικής πολιτικής του Κράτους, ο οποίος δεν ενσωματώνει ούτε απορροφά τους ειδικότερους σκοπούς της προβλεπόμενης από το Σύνταγμα δημογραφικής πολιτικής της Πολιτείας ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την ειδική φροντίδα της για τους πολυτέκνους, στο πλαίσιο της δημογραφικής αυτής πολιτικής, με βάση την αντίληψη ότι πρόκειται για «αξιολογικά όμοιες» περιπτώσεις. Η αυτοτέλεια των πιο πάνω στόχων της κοινωνικής πολιτικής, όπως διαγράφεται από το άρθρο 21 του Συντάγματος, πρέπει να διαφυλάσσεται κατά τη λήψη των σχετικών μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη ότι με την ειδική φροντίδα υπέρ των πολυτέκνων το Σύνταγμα δεν απέβλεψε στην προστασία τους ως προσώπων οικονομικώς αδυνάτων ή αναξιοπαθούντων, αλλά στη βελτίωση των δημογραφικών στοιχείων του πληθυσμού στο σύνολό του. Για τον λόγο αυτό, δεν είναι επιτρεπτό η λήψη των σχετικών μέτρων να εξαρτάται από κριτήρια οικονομικά ή περιουσιακά, τα οποία θεσπίζονται και εφαρμόζονται αδιακρίτως είτε πρόκειται για πολύτεκνες οικογένειες είτε για οικονομικά και κοινωνικά ευπαθείς ομάδες προσώπων, τα οποία μάλιστα ενδέχεται να μην συνδέονται μεταξύ τους με οποιονδήποτε οικογενειακό δεσμό. Εφόσον, πάντως, τα συνταγματικά αυτά όρια τηρούνται από τον νομοθέτη, δεν αποκλείεται ούτε η μεταβολή του ειδικού συστήματος προστασίας των πολυτέκνων ούτε η ορθολογική κλιμάκωση των παροχών και των προϋποθέσεων χορήγησής τους στις πολύτεκνες οικογένειες. Η κλιμάκωση αυτή μπορεί, ιδίως, να στηρίζεται σε ειδικά και πρόσφορα για την κατηγοριοποίηση των πολύτεκνων οικογενειών κριτήρια εισοδήματος ή περιουσίας, τα οποία δεν ταυτίζονται με τα αντίστοιχα των ευπαθών κοινωνικών ομάδων, ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο προφανώς περιττών για τη στήριξή τους παροχών, οι οποίες, εφόσον έχουν οικονομικό χαρακτήρα, επιβαρύνουν σε κάθε περίπτωση το σύνολο των φορολογουμένων ή των καταναλωτών. - Οι εξουσιοδοτήσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 52 του ν. 4001/2011, δεν μπορούν να αποτελέσουν νόμιμο έρεισμα της προσβαλλόμενης υπουργικής απόφασης κατά το μέρος με το οποίο αυτή καταργεί το ισχύον κατά την έκδοσή της ειδικό τιμολόγιο οικιακής χρήσης για τις πολύτεκνες οικογένειες. Τούτο, διότι οι ανωτέρω εξουσιοδοτήσεις αναφέρονται ρητώς στην κατηγορία των ευάλωτων πελατών και στην αντιμετώπιση της ενεργειακής πενίας ενώ οι πολύτεκνοι αποτελούν διαφορετική κατηγορία πολιτών, απολαμβάνουν ειδικής προστασίας και δεν επιτρέπεται να εξομοιωθούν με τις ευπαθείς ομάδες καταναλωτών. - Δέχεται την αίτηση.

131 Ελεγκτικό Συνέδριο (Δεύτερο Τμήμα) 1960/2021: Έφεση κατά καταλογιστικής πράξης δήμου σε βάρος παρόχου ηλεκτρικής ενέργειας για τα δημοτικά τέλη που αυτός συνεισέπραξε με τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας από τους πελάτες του και δεν απέδωσε στον δήμο. - Δημόσιοι υπόλογοι, υπό την ειδικότερη διάκριση του υπολόγου ΟΤΑ, είναι οι εντεταλμένοι την είσπραξη εσόδων ή την πληρωμή εξόδων των δήμων, καθώς και όσοι με οποιονδήποτε τρόπο, έστω και χωρίς νόμιμη εξουσιοδότηση, διαχειρίζονται χρήματα που ανήκουν στα νομικά αυτά πρόσωπα, καθώς και κάθε άλλο πρόσωπο που, εξαιτίας της φύσης των υπηρεσιακών του καθηκόντων, θεωρείται από ειδική διάταξη νομού ως δημόσιος υπόλογος. Συνέπεια της ιδιότητας του δημοσίου υπολόγου είναι αφ' ενός η υποχρέωσή του να αποδίδει λογαριασμό για τη διαχείρισή του, αφ' ετέρου ο καταλογισμός αυτού από τα αρμόδια όργανα, εφόσον με αιτιολογημένη απόφαση διαπιστωθεί έλλειμμα στη διαχείρισή του. - Οι προμηθευτές ηλεκτρικού ρεύματος έχουν, όσον αφορά τα ποσά δημοτικών τελών που συνεισπράττουν, τα οποία συνιστούν δημοτικό χρήμα, την ιδιότητα του δημοτικού υπολόγου, η δε είσπραξή τους και μη απόδοσή τους στον δικαιούχο δήμο εντός του προβλεπόμενου στον νόμο χρονικού διαστήματος συνιστούν διαχειριστικές πράξεις και παραλείψεις δημοσίου υπολόγου που προκαλούν έλλειμμα σε δημόσια διαχείριση, ο καταλογισμός του οποίου αποτελεί διαφορά υπαγόμενη, σύμφωνα με το άρθρο 98 παρ. 1 περιπτ. στ΄ του Συντάγματος, στην αποκλειστική δικαιοδοσία του Ελεγκτικού Συνεδρίου. - Η μη απόδοση των επιβαλλόμενων από τη δημοτική αρχή τελών αρκεί για την κατάφαση της αρμοδιότητας καταλογισμού από τα οικεία όργανα του δήμου κατά τις διατάξεις των άρθρων 3 και 4 του β.δ/τος της 17.5./15.6.1959 και του άρθρου 12 του α.ν. 344/1968, ανεξαρτήτως αν ο καταλογιζόμενος έχει την ιδιότητα του διαχειριστή-υπολόγου ως μη αποδόσας δημοτικά τέλη που εισέπραξε από αρχικώς υπόχρεους, ή αν πρόκειται για καταλογισμό των ίδιων των αρχικώς υπόχρεων προς πληρωμή των τελών αυτών. Εξάλλου, από τις διατάξεις Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας του δήμου συνάγεται ότι αυτός δύναται να χρησιμοποιήσει κάθε πρόσφορο μέσο, προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη και το ύψος της σχετικής οφειλής. Επομένως, νομίμως ο καταλογισμός εχώρησε βάσει όχι των εκκαθαριστικών καταστάσεων του εκκαλούντος αλλά βάσει των δηλωθέντων από τους υπόχρεους καταναλωτές στοιχείων χρέωσης ανταποδοτικών τελών που τηρούνται στο αρχείο του δήμου. - Απορρίπτει την έφεση. Σχόλιο: Μαγδαληνή Χρ. Μπιθέλη

137 Ελεγκτικό Συνέδριο (Μείζων Ολομέλεια) 554/2022: Άρση αμφιβολίας περί την έννοια της διάταξης του άρθρου 324 παρ. 1 του ν. 4700/2020 και ειδικώς αν στην έννοια αυτή δύναται να υπαχθεί η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της μητρικής της εταιρείας ΔΕΗ ΑΕ και της συνακόλουθης απώλειας της πλειοψηφίας του μετοχικού κεφαλαίου αυτής από το Ελληνικό Δημόσιο. - Με τη διάταξη του άρθρου 324 παρ. 1 του ν. 4700/2020 καθιερώνεται η διενέργεια υποχρεωτικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο των συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας στις οποίες αντισυμβαλλόμενο είναι, εκτός από το Δημόσιο, και οποιοδήποτε άλλο νομικό πρόσωπο που εξομοιώνεται με το Δημόσιο. Ως εξομοιούμενο με το Δημόσιο νομικό πρόσωπο νοείται κάθε νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα αν είναι δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, που δύναται κατά την ανάθεση σύμβασης από αυτό να ασκήσει εξουσία συγκρίσιμη προς αυτή του Δημοσίου. Τέτοια εξουσία είναι και αυτή που ασκείται από ένα νομικό πρόσωπο, όταν, υπαγόμενο στην άμεση εποπτεία και τον έλεγχο κρατικής αρχής, και απολαύοντας προνόμια που προσήκουν στη δημόσια δύναμη, επεμβαίνει στην αγορά επιλέγοντας, με αδιαφανή ή μη νόμιμα κριτήρια, αντισυμβαλλόμενο επί μεγάλης οικονομικής αξίας σύμβασης που συνάπτει. - Ο κοινός νομοθέτης αναφερόμενος σε «δημόσιες επιχειρήσεις ή οργανισμούς» επέλεξε να προσδιορίσει το υποκειμενικό πεδίο εφαρμογής της διάταξης της παραγράφου 1 του άρθρου 324 του ν. 4700/2020 με τον πλέον ευρύ τρόπο. Συνεπώς, εναπόκειται στο Ελεγκτικό Συνέδριο, ως το αρμόδιο για την ερμηνεία της ανωτέρω διάταξης δικαστήριο, να προβεί στον προσδιορισμό του κανονιστικού περιεχομένου των εν λόγω εννοιών, συνεκτιμώντας την εξέλιξη που παρατηρείται σε σχέση με τον ρόλο και τον τρόπο οργάνωσης του κράτους, ιδίως στον τομέα της παροχικής διοίκησης. Η εν λόγω εξέλιξή του υπαγορεύει τη χρήση ευέλικτων κριτηρίων υπαγωγής στον προσυμβατικό του έλεγχο, καθώς και την ανάγκη εξατομικευμένης κρίσης για κάθε φορέα, ενόψει των εκάστοτε ειδικών καταστατικών του ρυθμίσεων, όπως αυτές εξελίσσονται διαχρονικά, κατόπιν σφαιρικής θεώρησης των νομικών και πραγματικών δεδομένων που αφορούν τον φορέα. - Επειδή στη ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ έχει ανατεθεί δυνάμει πράξης δημόσιας αρχής η διαχείριση κατά τρόπο μονοπωλιακό δικτύου προϋποθέτοντος κατάληψη δημόσιας κτήσης προς διανομή, χάριν του δημοσίου συμφέροντος της ηλεκτροδότησης, ηλεκτρικής ενέργειας σε ιδιώτες, που υφίστανται την μονοπωλιακή εξουσία της, η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ υπάγεται σε ειδικό καθεστώς ελέγχου από τη ΡΑΕ που δεν περιορίζεται σε απλή εποπτεία, αλλά και σε επέμβαση στην επιχειρησιακή της αυτονομία. Συνεπώς, ως δημόσια επιχείρηση υπό την ανωτέρω έννοια υπάγεται στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

141 Διοικητικό Εφετείο Αθηνών (Τρ. - Ι΄ Τμήμα) 2164/2021: Αίτηση ακύρωσης κατά πράξης της ΡΑΕ περί τροποποίησης αδείας παραγωγής ηλεκτρικής ενεργείας από αιολικό σταθμό επί της νησίδας Άγιος Γεώργιος κατά το μέρος της που αφορά τα διοικητικά όρια του τόπου εγκαταστάσεως του εν λόγω σταθμού. - Η αίτηση αναθεώρησης κατά της προσβαλλομένης απόφασης της ΡΑΕ από τον αιτούντα Δήμο ασκήθηκε εμπροθέσμως, διότι αφ' ενός η προσβαλλομένη απόφαση ουδέποτε αναρτήθηκε στον διαδικτυακό τόπο της ΡΑΕ, αφ' ετέρου δε η ανάρτηση της ιδίας απόφασης στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ δεν αρκεί να θεμελιώσει τεκμήριο γνώσης της, ενόψει και του μικρού διαδραμόντος χρόνου που μεσολάβησε έως την άσκηση της κρινόμενης αίτησης (μειοψηφία). - Οι γνωμοδοτήσεις του ΝΣΚ δεν αποτελούν εκτελεστές διοικητικές πράξεις και δεν προσβάλλονται παραδεκτώς με αίτηση ακύρωσης, η δε αποδοχή τους από τον αρμόδιο Υπουργό συνεπάγεται δεσμευτικότητα περιοριζόμενη στα όργανα της Διοίκησης και δεν τους προσδίδει εκτελεστό χαρακτήρα. - Η γνωμοδότηση του ΝΣΚ, με την οποία αυτό γνωμοδότησε ότι η νησίδα Άγιος Γεώργιος υπάγεται διοικητικώς στον Δήμο Ύδρας και όχι στον Δήμο Λαυρεωτικής κατέστη δεσμευτική για τη ΡΑΕ, μετά την αποδοχή της από τον αρμόδιο Υπουργό. Οι προβαλλόμενοι ισχυρισμοί, με τους οποίους αμφισβητείται η ουσιαστική κρίση περί του προσδιορισμού των διοικητικών ορίων της νησίδας προβάλλονται απαραδέκτως, τόσο ενόψει της υποχρεωτικότητας της γνωμοδότησης του ΝΣΚ και της αδυναμίας της ΡΑΕ να αποστεί από το περιεχόμενό της, όσο και επειδή δεν είναι δυνατόν να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικής κρίσης κατά την ακυρωτική διαδικασία. - Απορρίπτεται η αίτηση.

145 Διοικητικό Εφετείο Αθηνών (Τρ. - ΙΓ΄ Τμήμα) 890/2022: Αίτηση ακύρωσης κατά απόρριψης από τη ΡΑΕ ως απαράδεκτης αίτησης για τη χορήγηση άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικό σταθμό. - Δεν παραβιάστηκε το δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης της αιτούσας, διότι η διαδικασία που απέληξε στη σιωπηρή απόρριψη του αιτήματός της κινήθηκε μετά από αίτησή της, στην οποία η ίδια είχε τη δυνατότητα να εκθέσει, και εξέθεσε, τον λόγο για τον οποίο δεν υφίσταται, κατά την άποψή της, ζήτημα επικάλυψης του αιτούμενου έργου και να προσκομίσει τα απαιτούμενα στοιχεία. - Το ζήτημα αν ήταν ή όχι ανακλητέες οι αποφάσεις της ΡΑΕ, με τις οποίες χορηγήθηκαν άδειες παραγωγής σε άλλες εταιρίες, των οποίων τα πολύγωνα συνέπιπταν εν μέρει με το πολύγωνο της αίτησης της αιτούσας για τη χορήγηση άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικό σταθμό, δεν είναι αντικείμενο της παρούσας δίκης, αλλά, ενδεχομένως, άλλης διαδικασίας, η οποία δεν προκύπτει ότι έχει τηρηθεί από την αιτούσα. Τούτο, διότι σύμφωνα με γενική αρχή του διοικητικού δικαίου οι διοικητικές πράξεις, όπως οι αποφάσεις της ΡΑΕ περί χορήγησης άδειας καλύπτονται από το τεκμήριο της νομιμότητας και παράγουν τα αποτελέσματά τους μέχρις ότου ακυρωθούν ή ανακληθούν. - Απορρίπτεται η αίτηση.

148 Διοικητικό Εφετείο Αθηνών (Τρ. - 18ο Τμήμα) 1023/2022: Προσφυγή της ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ κατά απόφασης της ΡΑΕ περί επιβολής προστίμου σε βάρος της ποσού 1.800.000 ευρώ λόγω συστηματικής παράβασης κατά το έτος 2016 υποχρεώσεών της ως Διαχειριστή τόσο του Δικτύου Διανομής όσο και των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών. - Οι επίδικες παραβάσεις είναι ιδιάζουσας ρυθμιστικής σοβαρότητας. - Μεταρρύθμιση του προστίμου και περιορισμός του στο ποσό των 1.200.000 ευρώ λαμβανομένων υπόψη των ελαφρυντικών στοιχείων της αποδοχής της παράβασης, της πρόθεσης συμμόρφωσης, της συνεργασίας της προσφεύγουσας με τη ΡΑΕ και του ότι η προσφεύγουσα στερείται ιδίων κεφαλαίων. - Δέχεται εν μέρει την προσφυγή.

160 Εφετείο Αθηνών (Τρ. - 1ο Τμήμα) 3395/2021: Έφεση κατά πρωτόδικης απόφασης που απέρριψε αγωγή από σύμβαση πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ και ιδιώτη. - Οι πράξεις της ΔΑΠΕΕΠ ΑΕ, με τις οποίες, κατ’ εφαρμογή των εκάστοτε ισχυουσών διατάξεων νόμου, προσδιορίζεται το οφειλόμενο στον παραγωγό τίμημα για την ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ, εκδίδονται στο πλαίσιο της συμβατικής αυτής σχέσης και προκαλούν στην περίπτωση ένδικης αμφισβήτησής τους διαφορές του ιδιωτικού δικαίου, αρμοδιότητας πολιτικών δικαστηρίων. Τον χαρακτήρα της συμβατικής αυτής σχέσης, ως σύμβασης του ιδιωτικού δικαίου δεν αναιρεί ο καθορισμός από το νομοθέτη, και όχι από τα συναλλασσόμενα μέρη, ουσιώδους στοιχείου της σύμβασης της πώλησης, όπως είναι το τίμημα της ηλεκτρικής ενέργειας. - Οι διατάξεις των νόμων 4093/2012 και 4254/2014 περί έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης και μείωσης του προβλεπόμενου στις συμβάσεις τιμήματος αντιστοίχως δεν αντιβαίνουν ούτε στις συνταγματικές επιταγές ούτε στις επιταγές του δικαίου της ΕΕ περί της οικονομικής ελευθερίας, της ελευθερίας των συμβάσεων, της προστασίας της ιδιοκτησίας, της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της προστασίας του περιβάλλοντος, της αναλογικότητας και της ισότητας. - Η επέλευση της εκκρεμοδικίας δεν στερεί, κατ' άρθρο 225 του ΚΠολΔ, τους διαδίκους από την εξουσία να μεταβιβάσουν το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα ή να συστήσουν εμπράγματο δικαίωμα. Η μεταβίβαση του επιδίκου πράγματος ή δικαιώματος ή η σύσταση εμπραγμάτου δικαιώματος δεν επιφέρει καμία μεταβολή στη δίκη. Ο ειδικός διάδοχος έχει δικαίωμα να ασκήσει παρέμβαση και αν ο ενάγων μεταβίβασε το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα ή σύστησε εμπράγματο δικαίωμα, δεν μπορεί να προταθεί εναντίον του έλλειψη νομιμοποίησης, εκτός αν η απόφαση που θα εκδοθεί δεν δεσμεύει τον ειδικό διάδοχο. Οι ειδικοί διάδοχοι δεν καθίστανται διάδικοι εκ του νόμου, στη δε περίπτωση μεταβίβασης του επιδίκου αντικειμένου, ο ενάγων υποχρεούται να ζητήσει με τις προτάσεις του την καταδίκη του εναγομένου προς καταβολή ή απόδοση του πράγματος στον ειδικό διάδοχο, κατ' επιτρεπτή μεταβολή του αγωγικού αιτήματος, οπότε η καταδίκη με τη δικαστική απόφαση πρέπει να γίνει υπέρ του ειδικού διαδόχου. - Βάσιμο το επιμέρους αγωγικό αίτημα επιδίκασης οφειλόμενων τόκων υπερημερίας, διότι η έλλειψη χρημάτων, η ταμειακή δυσχέρεια ή εν γένει οικονομική δυσπραγία του οφειλέτη να ανταποκριθεί στις ληξιπρόθεσμες και απαιτητές συμβατικές του υποχρεώσεις δεν αίρουν την υπαιτιότητά του, όσον αφορά την μη εμπρόθεσμη εκπλήρωση των υποχρεώσεών του. - Δεκτές κατ' ουσίαν εν μέρει η έφεση και η αγωγή. Σχόλιο: Νάσος Μιχελής

174 Πρωτοδικείο Πειραιώς (Μον.) 418/2022: Ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής από διαφορά γεννηθείσα από σύμβαση πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας. Δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. - Με συμβατικό όρο τα συμβαλλόμενα μέρη εξάρτησαν τη δυνατότητα προσφυγής τους στη Δικαιοσύνη από την προηγούμενη αδυναμία εξωδικαστικής επίλυσης της εκάστοτε ανακύψασας μεταξύ τους διαφοράς ως προς την εκτέλεση της επίδικης σύμβασης. Η συμφωνία αυτή συνιστά έγκυρη δικονομική σύμβαση, διότι ουδόλως παρεμποδίζει την πρόσβαση των συμβαλλόμενων μερών στον φυσικό δικαστή. - Ακύρωση της διαταγής πληρωμής λόγω μη τήρησης της δικονομικής σύμβασης. - Δέχεται την ανακοπή.

177 Ειρηνοδικείο Λάρισας 6/2021: Αγωγή πελατών ηλεκτρικής ενέργειας για οικιακή χρήση κατά των ΔΕΗ ΑΕ, ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ και ΡΑΕ από εσφαλμένη καταχώρηση των μετρήσεων του μετρητή της παροχής τους. - Απαράδεκτη λόγω έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης η αγωγή κατά της ΡΑΕ, επειδή αυτή δεν δύναται να οριστεί υπόχρεη εκπλήρωσης ή ικανοποίησης του επιδίκου ουσιαστικού δικαιώματος, απορρέοντος εκ της σύμβασης προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας ούτε συγκαταλέγεται η αποζημίωση των εναγόντων στις υποχρεώσεις της. Ομοίως μη στοιχειοθέτηση ευθύνης της ΔΕΗ ΑΕ, καθότι η διαφορά αφορά το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο διαχειρίζεται η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ. Ουσία αβάσιμη η αγωγή κατά της ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ, επειδή όλες οι προβλεπόμενες ενέργειες έλαβαν χώρα, ώστε αφενός μεν επιβεβαιώθηκε η λανθασμένη, άνευ υπαιτιότητας, καταχώρηση των ενδείξεων, αφετέρου δε αναθεωρήθηκαν και διορθώθηκαν οι εκδοθέντες λογαριασμοί. - Απορρίπτει την αγωγή. Σχόλιο: Γιολ. Καραμπούλια - Χ. Συνοδινός

• Ενωσιακή

189 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πέμπτο τμήμα) απόφαση της 15ης Απριλίου 2021 στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑798/18 και C‑799/18 [Federazione nationale delle imprese elettrotecniche (Anie) κ.λπ. κατά του Ministero dello Sviluppo Economico κ.λπ.]: Αίτηση προδικαστικής απόφασης που υπέβαλε το Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (διοικητικό πρωτοδικείο περιφέρειας Λατίου, Ιταλία) σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 216, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με τη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας, τα άρθρα 16 και 17 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και την οδηγία 2009/28/ΕΚ υπό το πρίσμα των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. - Το άρθρο 3, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2009/28 δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση, η οποία τροποποιεί καθεστώς ενισχύσεων μειώνοντας τις τιμές και μεταβάλλοντας τους όρους καταβολής κινήτρων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τις φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, εφόσον τηρεί τις αρχές αυτές. - Η παρεχόμενη από το άρθρο 17 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προστασία δεν αφορά την προστασία απλών συμφερόντων ή ευκαιριών εμπορικής φύσεως, των οποίων ο αβέβαιος χαρακτήρας είναι σύμφυτος με την ουσία, αυτή καθ' εαυτήν, της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά την προστασία δικαιωμάτων με περιουσιακή αξία, εκ των οποίων απορρέει, λαμβανομένης υπόψη της έννομης τάξης, μια δεδομένη νομική κατάσταση βάσει της οποίας ασκούνται αυτοτελώς τα εν λόγω δικαιώματα από και υπέρ του κατόχου τους. - Το μελλοντικό εισόδημα μπορεί να θεωρείται ως «αγαθό» δυνάμενο να τυγχάνει της προστασίας του άρθρου 17 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόνον εάν το εν λόγω εισόδημα έχει ήδη εισπραχθεί, εάν το εν λόγω εισόδημα έχει αποτελέσει το αντικείμενο βέβαιης απαίτησης ή εάν υφίστανται ειδικές περιστάσεις δυνάμενες να θεμελιώσουν τη δημιουργία δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του ενδιαφερομένου για την εκ μέρους του απόκτηση αγαθού με περιουσιακή αξία. - Η αρχή της ασφάλειας δικαίου, από την οποία απορρέει η αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, επιτάσσει, αφ' ενός να είναι οι κανόνες δικαίου σαφείς και ακριβείς και αφ' ετέρου η εφαρμογή τους να μπορεί να προβλεφθεί από τους πολίτες, ιδίως όταν οι κανόνες αυτοί ενδέχεται να έχουν δυσμενείς συνέπειες για τους ιδιώτες και τις επιχειρήσεις. - Η δυνατότητα επίκλησης της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης παρέχεται σε όλους τους επιχειρηματίες στους οποίους εθνική αρχή δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες. Εντούτοις, όταν ένας συνετός και ενημερωμένος επιχειρηματίας είναι σε θέση να προβλέψει τη θέσπιση ενός μέτρου ικανού να θίξει τα συμφέροντά του, δεν μπορεί να επικαλεσθεί την εν λόγω αρχή μετά τη λήψη ενός τέτοιου μέτρου. Επιπροσθέτως, οι επιχειρηματίες δεν μπορούν να τρέφουν δικαιολογημένα προσδοκίες ως προς τη διατήρηση μιας υφισταμένης κατάστασης η οποία μπορεί να μεταβληθεί στο πλαίσιο της άσκησης της εξουσίας εκτίμησης που διαθέτουν οι εθνικές αρχές. - Το άρθρο 3, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ και τα άρθρα 16 και 17 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, έχουν την έννοια ότι δεν αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση, η οποία προβλέπει τη μείωση ή την αναβολή καταβολής των κινήτρων για την ενέργεια που παράγεται από φωτοβολταϊκές ηλιακές εγκαταστάσεις, τα οποία χορηγούνταν προηγουμένως με διοικητικές αποφάσεις και επιβεβαιώνονταν με ad hoc συμβάσεις συναφθείσες μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων αυτών και δημόσιας εταιρίας, όταν η εν λόγω ρύθμιση αφορά κίνητρα τα οποία έχουν ήδη προβλεφθεί αλλά δεν έχουν καταστεί ακόμη απαιτητά.

194 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης(τμήμα μείζονος συνθέσεως) απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου 2021 στην υπόθεση C-741/19 [Δημοκρατία της Μολδαβίας κατά Komstroy LLC, διαδόχου της Energoalians]: Αίτηση προδικαστικής απόφασης του Cour d’Appel de Paris (Εφετείο Παρισιού, Γαλλία) σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 1, σημείο 6, και του άρθρου 26, παράγραφος 1, της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας (ΣΧΕ). - Συμφωνία συναφθείσα από το Συμβούλιο, σύμφωνα με τα άρθρα 217 και 218 ΣΛΕΕ, συνιστά, όσον αφορά την Ένωση, πράξη εκδοθείσα από ένα εκ των θεσμικών οργάνων της, οι δε διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας αποτελούν, από την ημερομηνία θέσης της σε ισχύ, αναπόσπαστο τμήμα της έννομης τάξης της Ένωσης και, στο πλαίσιο αυτής της έννομης τάξης, το ΔΕΕ είναι αρμόδιο να αποφαίνεται με προδικαστικές αποφάσεις επί της ερμηνείας της συμφωνίας αυτής. - Η αυτονομία του δικαίου της Ένωσης, έναντι τόσο του δικαίου των κρατών μελών όσο και του διεθνούς δικαίου, δικαιολογείται λόγω των ουσιωδών χαρακτηριστικών της Ένωσης και του δικαίου της, που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη συνταγματική δομή της Ένωσης καθώς και αυτή καθ' εαυτήν τη φύση του εν λόγω δικαίου. - Οι αποβλέπουσες στην αποτελεσματικότητα της διαιτητικής διαδικασίας απαιτήσεις δικαιολογούν τον περιορισμένο χαρακτήρα του ασκούμενου από τα δικαστήρια των κρατών μελών ελέγχου των διαιτητικών αποφάσεων, υπό την προϋπόθεση ότι οι θεμελιώδεις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης μπορούν να εξετασθούν στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού και, εφόσον παρίσταται ανάγκη, να αποτελέσουν το αντικείμενο προδικαστικής παραπομπής ενώπιον του ΔΕΕ. - Η διαδικασία διαιτησίας, όπως αυτή που προβλέπει το άρθρο 26 της ΣΧΕ, διαφέρει από μια διαδικασία εμπορικής διαιτησίας. Ενώ η δεύτερη θεμελιώνεται στην αυτονομία της βούλησης των εμπλεκομένων μερών, η πρώτη απορρέει από μια συνθήκη με την οποία, σύμφωνα με το άρθρο 26, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, της ΣΧΕ, ορισμένα κράτη μέλη συναινούν να μην υπόκεινται στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων τους και, ως εκ τούτου, στο σύστημα ένδικων βοηθημάτων που το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ τους επιβάλλει να προβλέπουν στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης διαφορές οι οποίες δύνανται να αφορούν την εφαρμογή ή την ερμηνεία του δικαίου αυτού. - Απαίτηση απορρέουσα από απλή σύμβαση πωλήσεως ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορεί, αυτή καθ' εαυτήν, να θεωρηθεί ως δικαίωμα αναλήψεως οικονομικής δραστηριότητας στον ενεργειακό τομέα. - Το άρθρο 1, σημείο 6, και το άρθρο 26, παράγραφος 1, της ΣΧΕ, έχουν την έννοια ότι η απόκτηση, από επιχείρηση συμβαλλόμενου μέρους της Συνθήκης αυτής, απαίτησης η οποία απορρέει από σύμβαση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, μη συνδεόμενη με επένδυση, και την οποία κατέχει επιχείρηση κράτους το οποίο δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της εν λόγω Συνθήκης έναντι δημόσιας επιχείρησης άλλου συμβαλλόμενου μέρους της ίδιας Συνθήκης, δεν συνιστά «επένδυση», κατά την έννοια των εν λόγω διατάξεων.

200 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πέμπτο τμήμα) απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2021 στην υπόθεση C-100/20 [XY κατά Hauptzollamt B]: Αίτηση προδικαστικής απόφασης του Bundesfinanzhof (Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο της Γερμανίας) σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 17, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ της Οδηγίας 2003/96/ΕΚ αναφορικά με τη φορολογία των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας, τις μειώσεις του φόρου κατανάλωσης ενεργειακών προϊόντων και ηλεκτρικής ενέργειας, υπέρ των ενεργειοβόρων επιχειρήσεων και την εφαρμογή λεπτομερών κανόνων για την επιστροφή φόρων εισπραχθέντων κατά παράβαση διατάξεων του εθνικού δικαίου οι οποίες θεσπίστηκαν βάσει δυνατότητας που παρέχεται στα κράτη μέλη με την οδηγία αυτή. - Το δικαίωμα για επιστροφή φόρων που εισπράχθηκαν σε κράτος μέλος κατά παράβαση των κανόνων του δικαίου της Ένωσης αποτελεί τη συνέπεια και το συμπλήρωμα των δικαιωμάτων που απονέμονται στους ιδιώτες βάσει των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, όπως αυτές έχουν ερμηνευθεί από το Δικαστήριο. Επομένως, τα κράτη μέλη υποχρεούνται, κατ’ αρχήν, να επιστρέφουν τους φόρους που έχουν εισπραχθεί κατά παραβίαση του δικαίου της Ένωσης. Επομένως, εάν ένα κράτος μέλος εισέπραξε φόρους κατά παράβαση των κανόνων του δικαίου της Ένωσης, οι ιδιώτες έχουν δικαίωμα επιστροφής όχι μόνον του αχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου, αλλά και των άμεσα σχετιζόμενων με τον φόρο αυτό ποσών που το εν λόγω κράτος εισέπραξε ή παρακράτησε. Τούτο περιλαμβάνει και τη ζημία που προκλήθηκε λόγω μη διαθεσιμότητας κεφαλαίων επειδή ο φόρος κατέστη πρόωρα απαιτητός. - Η αρχή της ίσης μεταχείρισης επιβάλλει να μην αντιμετωπίζονται παρόμοιες καταστάσεις κατά διαφορετικό τρόπο, ούτε διαφορετικές καταστάσεις κατά τον ίδιο τρόπο, εκτός εάν η αντιμετώπιση αυτή δικαιολογείται αντικειμενικώς. Από απόψεως του ποσού του αχρεωστήτως εισπραχθέντος φόρου και της αντίστοιχης υποχρέωσης επιστροφής, ένας επιχειρηματίας ο οποίος υπόκειται σε μειωμένο συντελεστή φόρου ηλεκτρικής ενέργειας, κατ’ εφαρμογήν διάταξης του εθνικού δικαίου για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο της ευχέρειας που προβλέπει η οδηγία 2003/96, του οποίου το ποσό εισπράχθηκε αχρεωστήτως, βρίσκεται σε παρόμοια κατάσταση με έναν επιχειρηματία ο οποίος υπόκειται στον κανονικό συντελεστή του φόρου αυτού, κατ’ εφαρμογήν διάταξης της εν λόγω οδηγίας, του οποίου το ποσό εισπράχθηκε αχρεωστήτως. Οι δύο αυτές καταστάσεις δεν πρέπει να τυγχάνουν διαφορετικής μεταχείρισης, πράγμα που συνεπάγεται ότι, σε περίπτωση επιστροφής, υπάρχει υποχρέωση έντοκης καταβολής του ποσού του αχρεωστήτως εισπραχθέντος φόρου. - Σε περίπτωση επιστροφής του ποσού του φόρου ηλεκτρικής ενέργειας που εισπράχθηκε αχρεωστήτως λόγω εσφαλμένης εφαρμογής εθνικής διάταξης θεσπισθείσας βάσει δυνατότητας την οποία παρέχει στα κράτη μέλη η οδηγία 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας, το δίκαιο της Ένωσης επιτάσσει να επιστρέφεται το ποσό αυτό εντόκως.

202 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τμήμα μείζονος συνθέσεως) απόφαση της 15ης Ιουλίου 2021 στην υπόθεση C‑848/19 P: Αίτηση αναίρεσης της Γερμανίας κατά απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου, με την οποία αυτό ακύρωσε την απόφαση C(2016) της Επιτροπής περί αναθεώρησης των όρων εξαίρεσης της γραμμής σύνδεσης του αγωγού φυσικού αερίου της Βαλτικής Θάλασσας από τους κανόνες σχετικά με την πρόσβαση των τρίτων και από την τιμολογιακή ρύθμιση, όρων οι οποίοι καθορίσθηκαν με την οδηγία 2003/55/ΕΚ. - Τόσο τα θεσμικά όργανα της Ένωσης όσο και τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη, στο πλαίσιο της εγκαθίδρυσης ή της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και, ιδίως, της αγοράς του φυσικού αερίου, την αρχή της ενεργειακής αλληλεγγύης, η οποία αναφέρεται στο άρθρο 194 ΣΛΕΕ, μεριμνώντας ώστε να διασφαλίζεται ο ενεργειακός εφοδιασμός εντός της Ένωσης, πράγμα που συνεπάγεται όχι μόνον την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, όταν αυτές δημιουργούνται, αλλά και τη λήψη μέτρων για την αποτροπή καταστάσεων κρίσης. - Η αρχή της ενεργειακής αλληλεγγύης, σε συνδυασμό με την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας, επιβάλλει στην Επιτροπή να εξακριβώνει, κατά την έκδοση απόφασης βάσει του άρθρου 36 της οδηγίας 2009/73, αν υφίσταται κίνδυνος για τον εφοδιασμό με αέριο στις αγορές των κρατών μελών. - Η εφαρμογή της αρχής της ενεργειακής αλληλεγγύης δεν σημαίνει ότι η πολιτική της Ένωσης στον τομέα της ενέργειας δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να έχει αρνητικές επιπτώσεις για τα ιδιαίτερα συμφέροντα κράτους μέλους στον τομέα αυτόν. - Απορρίπτει την αίτηση.

207 Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πέμπτο τμήμα) απόφαση 14ης Οκτωβρίου 2021 στην υπόθεση C‑683/19 [Viesgo Infraestructuras Energéticas SL, πρώην E.ON España SLU κατά του Administración General del Estado (Ισπανικού Δημοσίου) κ.λπ.]: Αίτηση προδικαστικής απόφασης του Tribunal Supremo (Ανώτατο Δικαστήριο, Ισπανία) για την ερμηνεία του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/72/ΕΚ. - Η υποχρέωση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας σε μειωμένη τιμή σε ορισμένους ευάλωτους καταναλωτές αντιστοιχεί σε υποχρέωση παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Η υποχρέωση αυτή αποτελείται από δύο άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους στοιχεία, ήτοι αφ' ενός την έκπτωση επί της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας και αφ' ετέρου τη χρηματοοικονομική εισφορά που σκοπεί στην κάλυψη του κόστους της έκπτωσης επί της τιμής. - Αν και η κρατική παρέμβαση στον καθορισμό της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί εμπόδιο στην επίτευξη ανταγωνιστικής αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, η εν λόγω παρέμβαση μπορεί να γίνει δεκτή στο πλαίσιο της οδηγίας 2009/72, εφόσον πληρούνται τρεις προϋποθέσεις. Πρώτον, η παρέμβαση πρέπει να επιδιώκει σκοπό γενικού οικονομικού συμφέροντος, δεύτερον, πρέπει να είναι σύμφωνη προς την αρχή της αναλογικότητας και, τρίτον, οι υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας που προβλέπει πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένες, διαφανείς, μη εισάγουσες διακρίσεις και επαληθεύσιμες και να διασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση των επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης στους καταναλωτές. - Το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/72 έχει την έννοια ότι αποκλείει να επιβαρύνονται με το κόστος που συνεπάγεται η υποχρέωση παροχής υπηρεσίας κοινής ωφέλειας, η οποία συνίσταται στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε μειωμένη τιμή σε ορισμένους ευάλωτους καταναλωτές αποκλειστικώς οι μητρικές εταιρίες των ομίλων εταιριών ή, κατά περίπτωση, οι εταιρίες που ασκούν ταυτοχρόνως τις δραστηριότητες παραγωγής, διανομής και εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας. Επίσης, η ίδια παράγραφος του ως άνω άρθρου έχει την έννοια ότι δεν αποκλείει την άνευ χρονικού περιορισμού και άνευ μέτρων αντιστάθμισης θέσπιση συστήματος χρηματοδότησης υποχρέωσης παροχής υπηρεσίας κοινής ωφέλειας, η οποία συνίσταται στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε μειωμένη τιμή σε ορισμένους ευάλωτους καταναλωτές.

Βιβλιοπαρουσίαση

212 Παναγιώτης Ι. Αργαλιάς, Το δίκαιο της ενέργειας μέσα από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την Πετρούλα-Αναστασία Χρ. Σαρτζετάκη

Προσθήκη στο καλάθιΠροσθήκη στο καλάθι Προσθήκη στη λίστα επιθυμητώνΠροσθήκη στη λίστα επιθυμητών