ΠΡΟΛΟΓΟΣ.................................................................................................................................. V

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ.............................................................................................................. VII

I..... ΕΙΣΑΓΩΓΗ............................................................................................................................. 1

1..... Γειτονικό δίκαιο, έννοια και δικαιολογία................................................................. 1

1.1... Γενικά.................................................................................................................... 1

1.2... Έννοια γειτονικού δικαίου, παραδείγματα...................................................... 2

1.3... Σύγκρουση κυριοτήτων και συμφερόντων. Δικαιολογία γειτονικού δικαίου                3

1.4... «Γειτονικά ακίνητα»............................................................................................ 5

2..... Ρυθμίσεις του γειτονικού δικαίου................................................................................ 7

2.1... Γενικά, ιδιωτικό και δημόσιο γειτονικό δίκαιο............................................. 7

2.2... Οι δημιουργούμενες σχέσεις ιδιωτικού γειτονικού δικαίου.......................... 7

2.3... Δικαιοπρακτική ρύθμιση με σύσταση δουλείας.............................................. 9

3..... Οι περιορισμοί του γειτονικού δικαίου του ΑΚ..................................................... 11

3.1... Γενικά.................................................................................................................. 11

3.2... Άμεσοι περιορισμοί.......................................................................................... 13

3.3... Έμμεσοι περιορισμοί........................................................................................ 13

3.4... Περιορισμοί και Σύνταγμα.............................................................................. 15

4..... Η σχέση γειτονίας........................................................................................................ 17

4.1... Οι ενοχικές σχέσεις............................................................................................ 17

4.2... Η φύση τους ως πραγματοπαγών ενοχών...................................................... 18

4.3... Η σχέση γειτονίας και η έννομη σχέση της κυριότητας............................... 19

5..... Ο περιορισμός ΑΚ 1012 επ........................................................................................ 20

5.1... Η ρύθμιση, επισκόπηση.................................................................................... 20

5.2... Η σχέση των μερών........................................................................................... 21

6..... Τα συγκρουόμενα συμφέροντα.................................................................................. 22

6.1... Γενικά.................................................................................................................. 22

6.2... Τα συμφέροντα του κυρίου του «τυφλού» ακινήτου.................................... 22

6.3... Τα συμφέροντα του κυρίου του ακινήτου, όπου η δίοδος........................... 23

6.4... Τα συμφέροντα των τρίτων συναλλασσομένων............................................ 23

6.5... Τα συμφέροντα του Κράτους........................................................................... 23

7..... Γενικές αρχές του (Εμπράγματου) Δικαίου και εξισορρόπηση των συγκρουόμενων συμφερόντων                    25

7.1... Γενικά.................................................................................................................. 25

7.2... Οι εξειδικευμένες αρχές..................................................................................... 25

7.3... Οι νομοθετικές ρυθμίσεις και οι αρχές........................................................... 26

7.4... Αξιολογική στάθμηση των συμφερόντων...................................................... 26

8..... Αντικείμενο του παρόντος.......................................................................................... 28

 

II... ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ....................................................................................... 29

Α.... ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΔΙΟΔΟΥ, Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕΝΗ ΣΧΕΣΗ........... 29

α..... Προϋποθέσεις παροχής διόδου.................................................................................. 29

1..... Γενικά............................................................................................................................ 29

2..... Η στέρηση της αναγκαίας διόδου.............................................................................. 30

2.1... Το στερούμενο ακίνητο.................................................................................... 30

2.2... Η στέρηση διόδου.............................................................................................. 32

2.3... Η αναγκαία δίοδος............................................................................................ 35

2.4... Μη αυτόβουλη στέρηση.................................................................................... 36

3..... Ειδικότερα η εκποίηση μέρους του ακινήτου......................................................... 41

3.1... Η ρύθμιση........................................................................................................... 41

3.2... Σχέση ΑΚ 1015 και 1014................................................................................. 42

3.3... Έκταση εφαρμογής της ΑΚ 1015.................................................................... 43

3.4... Σιωπηρή σύσταση δουλείας;............................................................................ 44

3.5... Ανάγκη διαπλατύνσεως ή νέας διόδου............................................................ 45

3.6... Αποζημίωση....................................................................................................... 46

4..... Δίοδος προς δρόμο...................................................................................................... 47

4.1... Δρόμος, προς τον οποίον η δίοδος................................................................. 47

4.2... Περισσότερα ακίνητα κατάλληλα για δίοδο.................................................. 48

4.3... Περισσότερα ακίνητα αναγκαία για δίοδο.................................................... 49

4.4... Δίοδος προς κοινόχρηστα πράγματα;............................................................ 50

5..... Χαρακτήρας του γειτονικού ακινήτου ως εντός συναλλαγής............................... 52

5.1... Γενικά.................................................................................................................. 52

5.2... Και για εκτός συναλλαγής ακίνητα ο περιορισμός ΑΚ 1012 επ.;.............. 53

5.3... Ειδικότερη περιπτωσιολογία........................................................................... 55

6..... Απόδειξη προϋποθέσεων............................................................................................ 57

β..... Η δημιουργούμενη σχέση........................................................................................... 58

7..... Γενικά............................................................................................................................ 58

8..... Τα μέρη.......................................................................................................................... 60

8.1... Γενικά.................................................................................................................. 60

8.2... Δικαιούχος/δανειστής propter rem................................................................. 60

8.3... Υπόχρεος/οφειλέτης propter rem.................................................................... 65

8.4... Ως προς την καταβλητέα αποζημίωση........................................................... 69

9..... Περιεχόμενο της σχέσεως........................................................................................... 70

9.1... Αξιώσεις και υποχρεώσεις............................................................................... 70

9.2... Η παροχή διόδου............................................................................................... 72

9.3... Η (αντι)παροχή αποζημιώσεως....................................................................... 73

10... Θέματα παραγραφής................................................................................................... 75

Β.... ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ/ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΤΗΣ ΔΙΟΔΟΥ....................................................... 76

α..... Γενικά............................................................................................................................ 76

1..... Η παροχή της διόδου................................................................................................... 76

2..... Αυθαίρετη δημιουργία και χρήση διόδου................................................................ 78

2.1... Η δημιουργούμενη κατάσταση........................................................................ 78

2.2... Προστασία του γείτονα/ενστάσεις................................................................... 78

2.3... Το ζήτημα της αποζημιώσεως.......................................................................... 80

2.4... Κτήση δουλείας με χρησικτησία...................................................................... 81

β..... Εξώδικη/συμβατική παροχή διόδου......................................................................... 82

3..... Γενικά............................................................................................................................ 82

4..... Παροχή ενοχικού δικαιώματος διόδου.................................................................... 83

4.1... Γενικά.................................................................................................................. 83

4.2... Τα συμβαλλόμενα μέρη..................................................................................... 83

4.3... Η ενοχική σχέση και ο περιορισμός κατά ΑΚ 1012 επ............................... 85

5..... Συμβατική σύσταση δουλείας διόδου....................................................................... 87

5.1... Γενικά.................................................................................................................. 87

5.2... Σχέση δουλείας διόδου με άλλα εμπράγματα δικαιώματα στο ίδιο ακίνητο  88

5.3... Τα συμβαλλόμενα μέρη..................................................................................... 90

γ...... Δικαστική παροχή διόδου.......................................................................................... 92

6..... Γενικά............................................................................................................................ 92

7..... Αρμόδιο δικαστήριο, διαδικασία.............................................................................. 94

7.1... Κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο.................................................................... 94

7.2... Καθ’ ύλην αρμόδιο δικαστήριο....................................................................... 94

7.3... Ειδικότερα η αυτοτελής αγωγή αποζημιώσεως............................................ 95

7.4... Διαδικασία.......................................................................................................... 95

8..... Ενάγων, εναγόμενος, παρεμβαίνων.......................................................................... 96

8.1... Ενάγων................................................................................................................ 96

8.2... Εναγόμενος......................................................................................................... 98

8.3... Ειδικότερα για την αγωγή αποζημιώσεως.................................................. 100

9..... Η αγωγή και η άμυνα του εναγομένου................................................................... 101

9.1... Γενικά, φύση αγωγής ..................................................................................... 101

9.2... Περιεχόμενο της αγωγής................................................................................ 102

9.3... Ειδικότερα το αίτημα...................................................................................... 104

9.4... Άμυνα εναγομένου, γενικά............................................................................. 106

9.5... Άρνηση της βάσεως της αγωγής.................................................................... 107

9.6... Ενστάσεις – αντενστάσεις............................................................................... 107

10... Η ανάλογη αποζημίωση........................................................................................... 109

10.1. Γενικά................................................................................................................ 109

10.2. Επιδίκαση αποζημιώσεως.............................................................................. 110

10.3. Επί περισσότερων δικαιούχων ή υποχρέων αποζημιώσεως.................... 112

11... Η απόφαση παροχής διόδου.................................................................................... 113

11.1. Φύση της αποφάσεως...................................................................................... 113

11.2. Περιεχόμενο της αποφάσεως......................................................................... 116

12... Τα μετά την απόφαση............................................................................................... 118

12.1. Ένδικα μέσα..................................................................................................... 118

12.2. Δημοσιότητα της αποφάσεως παροχής διόδου,  μεταγραφή;................... 118

12.3. Δεσμευτικότητα της αποφάσεως................................................................... 119

12.4. Εκτελεστότητα της αποφάσεως..................................................................... 120

12.5. Προσωρινή εκτέλεση;..................................................................................... 123

13... Άλλοι τρόποι δικαστικής παροχής διόδου............................................................ 124

13.1. Γενικά................................................................................................................ 124

13.2. Η ανταγωγή...................................................................................................... 124

13.3. Κύρια παρέμβαση............................................................................................ 126

13.4. Ένσταση............................................................................................................ 126

13.5. Ασφαλιστικά μέτρα......................................................................................... 127

14... Δικονομικά θέματα................................................................................................... 129

14.1. Διαδικασία........................................................................................................ 129

14.2. Απόδειξη........................................................................................................... 130

14.3. Εγγραφή στα βιβλία διεκδικήσεων.............................................................. 130

14.4. Δικαστικό ένσημο........................................................................................... 130

14.5. Σχέση παροχής διόδου και ανάλογης αποζημιώσεως............................... 131

Γ.... ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΜΕΤΑΒΟΛΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΟΔΟΥ.......... 132

1..... Γενικά.......................................................................................................................... 132

2..... Λειτουργία της διόδου.............................................................................................. 135

2.1... Γενικά......................................................................................................... ...... 135

2.2... Δημιουργία της διόδου................................................................................... 135

2.3... Συντήρηση της διόδου.................................................................................... 137

2.4... Χρήση της διόδου............................................................................................ 137

2.5... Σχέση δικαιούχου με κατασκεύασμα διόδου............................................... 138

2.6... Προστασία κατά του δικαιούχου κλπ........................................................... 139

3..... Μεταβολή της διόδου................................................................................................ 140

3.1... Γενικά................................................................................................................ 140

3.2... Δικαίωμα μεταβολής του βαρυνομένου με την δίοδο................................ 141

3.3... Δικαίωμα μεταβολής του δικαιούχου της διόδου....................................... 141

3.4... Αλλαγή και του ακινήτου από όπου η δίοδος;............................................ 143

3.5... Διαίρεση του ενός ή του άλλου ακινήτου..................................................... 145

4..... Προστασία της διόδου.............................................................................................. 146

4.1... Η εμπράγματη κατάσταση του δικαιούχου της διόδου.............................. 146

4.2... Η προστασία.................................................................................................... 146

5..... Κατάργηση της διόδου.............................................................................................. 148

5.1... Γενικά................................................................................................................ 148

5.2... Κατάργηση της δουλείας................................................................................ 149

5.3... Κατάργηση της διόδου.................................................................................... 150

5.4... Απόδοση της αποζημιώσεως......................................................................... 151

5.5... Τα εμπλεκόμενα μέρη..................................................................................... 152

5.6... Θέματα παραγραφής....................................................................................... 152

ΕΠΙΜΕΤΡΟ......................................................................................................................... 153

 

ΙΙΙ.. ΚΑΤΑ ΑΡΘΡΟ ΕΡΜΗΝΕΙΑ.......................................................................................... 155

Άρθρο 1012........................................................................................................................ 155

Α. Γενικά.......................................................................................................................... 155

Β. Ερμηνευτικά σχόλια.................................................................................................. 158

α... Επισκόπηση και προϋποθέσεις......................................................................... 158

β... Η δημιουργούμενη σχέση.................................................................................. 163

Άρθρο 1013........................................................................................................................ 165

Άρθρο 1014........................................................................................................................ 169

Άρθρο 1015........................................................................................................................ 169

Άρθρο 1016........................................................................................................................ 171

Άρθρο 1017........................................................................................................................ 172

 

IV. ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ............................................................................................................... 175

1..... Αγωγή παροχής διόδου............................................................................................ 175

2..... Άρνηση και ένσταση εναγομένου........................................................................... 176

3..... Αγωγή κατά περισσοτέρων για διαδοχική διέλευση δουλείας........................... 177

4..... Αγωγή κατά περισσοτέρων διαζευκτικά................................................................ 178

5..... Αγωγή κατά αποκτήσαντος μέρος ακινήτου (ΑΚ 1015)..................................... 178

6..... Ανταγωγή για παροχή διόδου................................................................................. 179

7..... Αγωγή διαπλατύνσεως της διόδου.......................................................................... 179

8..... Αγωγή για παροχή άλλης διόδου, λόγω νέων αναγκών...................................... 179

9..... Αυτοτελής αγωγή αποζημιώσεως............................................................................ 180

10... Αγωγή εμπράγματου δικαιούχου κατά του έχοντος δίοδο.................................. 181

11... Προστασία διόδου (ΑΚ 1016)................................................................................. 182

12... Αγωγή καταργήσεως διόδου.................................................................................... 182

ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ................................................................................................. 183

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ....................................................................................................................... 187