ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΣΤΗ Γ΄ ΕΚΔΟΣΗ................................................. V

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΣΤΗ Β΄ ΕΚΔΟΣΗ............................................... VI

ΠΡΟΛΟΓΟΣ A΄ έκδοσης............................................................................ VII

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ.............................................................................. XXIII

A. Ελληνικές........................................................................................ XXIII

Β. Ξενόγλωσσες.................................................................................... XXIV

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

Ι. Ορισμός του δικαίου της πληροφορικής.......................................................... 1

ΙΙ. Μέθοδος και αντικείμενο............................................................................. 3

ΙΙΙ. Δίκαιο της πληροφορικής ή δίκαιο της πληροφορίας;..................................... 4

IV. Δομή και περιεχόμενο............................................................................... 7

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΕΡΓΩΝ

§ 1. προστασια λογισμικου.................................................................. 11

Ι. Εισαγωγή................................................................................................. 11

1. Η επιλογή του δικαίου της πνευματικής ιδιοκτησίας για την προστασία
του λογισμικού....................................................................................... 11

2. Προστασία του λογισμικού με βάση άλλες νομικές διατάξεις......................... 13

ΙΙ. Βασικά χαρακτηριστικά των ρυθμίσεων του Ν. 2121/1993............................. 16

ΙΙΙ. Έννοια και διακρίσεις του λογισμικού......................................................... 18

IV. Προστασία λογισμικού με το ν. 2121/1993................................................. 20

1. Υποκείμενο του δικαιώματος................................................................... 20

2. Αντικείμενο του δικαιώματος................................................................... 21

3. Προϋποθέσεις προστασίας....................................................................... 24

4. Εξουσίες του δημιουργού......................................................................... 26

5. Εξαιρέσεις............................................................................................ 30

6. Αποσυμπίληση...................................................................................... 34

7. Ειδικά μέτρα προστασίας........................................................................ 36

8. Το λογισμικό ανοικτού κώδικα................................................................ 37

9. Η προσβολή του λογισμικού.................................................................... 39

10. Έννομη προστασία του λογισμικού......................................................... 40

α. Αστική προστασία................................................................................ 40

β. Ποινική προστασία.............................................................................. 46

γ. Διοικητικές κυρώσεις............................................................................ 48

11. Το λογισμικό η/υ στην πτώχευση............................................................ 48

§ 2. Βάσεις δεδομένων........................................................................ 51

Ι. Γενικά..................................................................................................... 51

ΙΙ. Η έννοια της βάσης δεδομένων.................................................................... 53

ΙΙΙ. Προστασία με το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας.................................... 55

1. Προϋποθέσεις και έκταση προστασίας....................................................... 55

2. Το δικαίωμα εκμετάλλευσης της βάσης δεδομένων....................................... 57

3. Εξαιρέσεις από το δικαίωμα του δημιουργού της βάσης δεδομένων................ 59

IV. Προστασία με το ιδιαίτερο δικαίωμα (sui generis)........................................ 60

1. Γενικές έννοιες ..................................................................................... 60

2. Εξουσίες του κατασκευαστή της βάσης δεδομένων....................................... 62

3. Δικαιώματα του νόμιμου χρήστη της βάσης δεδομένων και εξαιρέσεις
από το δικαίωμα ιδιαίτερης φύσης............................................................. 66

4. Διάρκεια προστασίας.............................................................................. 67

V. Έννομη προστασία................................................................................... 68

§ 3. Πολυμέσα........................................................................................ 69

§ 4. Προστασία ψηφιακών έργων στο Διαδίκτυο.............................. 73

1. Γενικά..................................................................................................... 73

2. Οι περιουσιακές εξουσίες του δημιουργού στο ψηφιακό περιβάλλον
και άλλες διατάξεις..................................................................................... 75

3. Διάθεση ανοικτού περιεχομένου.................................................................. 79

4. Ορφανά έργα........................................................................................... 81

5. Συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων στο ψηφιακό περιβάλλον      83

6. Κυρώσεις σε περίπτωση προσβολής δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας
και συγγενικών δικαιωμάτων στο Διαδίκτυο................................................... 87

7. Άρση απορρήτου για προσβολές δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας............ 88

8. Σύνδεσμοι................................................................................................ 88

9. Πρόσβαση σε ψηφιακό περιεχόμενο χωρίς γεωγραφικούς αποκλεισμούς............ 90

§ 5. Ιστοσελίδες..................................................................................... 92

§ 6. Τοπογραφίες προϊόντων ημιαγωγών......................................... 95

§ 7. Προστασία ΥΛΙΚΟΥ η/υ με το δίκαιο της ευρεσιτεχνίας και τη
νομοθεσία περί υποδειγμάτων χρησιμότητας και βιομηχανικών
σχεδίων και υποδειγμάτων............................................................... 100

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΩΝ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΩΝ
ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

§ 1. ΟΝΟΜΑΤΑ ΧΩΡΟΥ (DOMAIN NAMES)............................................. 103

I. Εισαγωγή............................................................................................... 103

ΙΙ. Έννοια και λειτουργία των ονομάτων χώρου ............................................. 104

ΙΙΙ. Η νομική φύση των ονομάτων χώρου........................................................ 107

ΙV. Σύγκρουση ονόματος χώρου και διακριτικών γνωρισμάτων ........................ 108

1. Γενικά................................................................................................ 108

2. Προσβολή σήματος ............................................................................. 110

3. Προσβολή σήματος φήμης..................................................................... 113

4. Προσβολή διακριτικών γνωρισμάτων επιχείρησης .................................... 115

5. Η χρησιμοποίηση ονόματος χώρου ως παράβαση του δικαίου του
ανταγωνισμού (ν. 146/1914)................................................................... 116

6. Προσβολή ονόματος............................................................................. 119

7. Έννομη προστασία............................................................................... 119

V. Διαχείριση και εκχώρηση ονομάτων χώρου................................................ 121

1. Η διαχείριση των ονομάτων χώρου, γενικά.............................................. 121

2. Το περιεχόμενο του δικαιώματος επί ονόματος χώρου................................ 124

3. Προϋποθέσεις εκχώρησης ονομάτων χώρου.............................................. 126

4. Διαδικασία εκχώρησης.......................................................................... 130

5. Διάρκεια εκχώρησης, μεταβίβαση και κατάσχεση ονομάτων χώρου.............. 132

6. Προστασία προσωπικών δεδομένων........................................................ 134

§ 2. Οι μετα-ετικέτες των ιστοσελίδων .......................................... 137

I. Εισαγωγή............................................................................................... 137

ΙΙ. Έννοια και λειτουργία των μετα-ετικετών (Metatags)..................................... 138

1. Εννοιολογικός προσδιορισμός................................................................ 138

2. Η λειτουργία των μετα-ετικετών.............................................................. 139

IΙΙ. Θεωρητική προσέγγιση του ζητήματος....................................................... 139

1. Αξιολόγηση με βάση το δίκαιο των διακριτικών γνωρισμάτων ................... 139

2. Περιορισμοί ....................................................................................... 141

3. Δίκαιο ανταγωνισμού........................................................................... 142

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

§ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ......................................................................................... 145

Ι. Εισαγωγή............................................................................................... 145

§ 2. Συμβάσεις υλικού η/υ.................................................................. 147

Ι. Ορισμός του υλικού η/υ............................................................................ 147

ΙΙ. Πώληση υλικού η/υ................................................................................. 148

ΙΙΙ. Συμβάσεις μίσθωσης - χρησιδανείου.......................................................... 150

IV. Σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης (Leasing)............................................ 150

V. Σύμβαση συντήρησης υλικού η/υ............................................................... 151

§ 3. Συμβάσεις λογισμικού................................................................. 153

Ι. Προδιάθεση............................................................................................ 153

ΙΙ. Σύμβαση παραχώρησης τυποποιημένου λογισμικού...................................... 154

1. Γενικά................................................................................................ 154

2. Οριστική παραχώρηση χρήσης λογισμικού............................................... 155

3. Χρονικά περιορισμένη παραχώρηση λογισμικού....................................... 157

4. Παραχώρηση τροποποιηθέντος τυποποιημένου προγράμματος .................... 157

5. Συμβάσεις προσχώρησης λογισμικού....................................................... 157

ΙΙΙ. Σύμβαση εκπόνησης ατομικού λογισμικού................................................. 158

IV. Σύμβαση συντήρησης λογισμικού............................................................. 159

§ 4. Συμβάσεις παραχώρησης βάσεων δεδομένων....................... 161

Ι. Γενικά.................................................................................................... 161

ΙΙ. Συμβάσεις παραχώρησης χρήσης με παροχή υλικού φορέα πληροφοριών......... 161

1. Οριστική παραχώρηση χρήσης βάσης δεδομένων...................................... 161

2. Παραχώρηση χρήσης βάσης δεδομένων για περιορισμένο χρονικό
διάστημα.............................................................................................. 163

ΙΙΙ. Συμβάσεις παραχώρησης χρήσης βάσης δεδομένων με επιγραμμική
(on line) πρόσβαση.................................................................................. 163

§ 5. Συμβάσεις υπηρεσιών Διαδικτύου............................................. 165

Ι. Εισαγωγή............................................................................................... 165

ΙΙ. Η σύμβαση παροχής πρόσβασης στο Διαδίκτυο........................................... 166

ΙΙΙ. Η σύμβαση φιλοξενίας ιστοσελίδων.......................................................... 168

IV. Απόκτηση ονόματος χώρου Διαδικτύου ................................................... 170

V. Η σύμβαση σχεδιασμού ιστοσελίδων.......................................................... 172

VI. Συμφωνίες σε επίπεδο υπηρεσιών (Service Level Agreements) και
Συμβάσεις Νεφοϋπολογιστικής (Cloud Computing)....................................... 173

1. Εισαγωγή............................................................................................ 173

2. Συμφωνίες σε επίπεδο υπηρεσιών (Service Level Agreements)..................... 174

3. Συμβάσεις Νεφοϋπολογιστικής............................................................... 175

VII. Συμβάσεις διαδικτυακής διαφήμισης........................................................ 178

VIII. Συμβάσεις αγοράς διαδικτυακού περιεχομένου.......................................... 179

§ 6. Εφαρμογή του ν. 3959/2011 στις συμβάσεις πληροφορικής. 181

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ

§ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ......................................................................................... 185

§ 2. Οι ρυθμίσεις του π.δ. 131/2003 για το ηλεκτρονικό εμπόριο 189

1. Πεδίο εφαρμογής.................................................................................... 189

2. Η εγκατάσταση των φορέων παροχής υπηρεσιών.......................................... 191

3. Υποχρεωτικά παρεχόμενες γενικές πληροφορίες........................................... 193

4. Εμπορικές επικοινωνίες............................................................................ 194

5. Η κατάρτιση ηλεκτρονικών συμβάσεων...................................................... 197

6. Ευθύνη των μεσαζόντων παροχής υπηρεσιών Διαδικτύου............................... 200

§ 3. Προστασία των καταναλωτών στις ηλεκτρονικές συναλλαγές 204

1. Εισαγωγή............................................................................................... 204

2. Γενικοί όροι συναλλαγών......................................................................... 204

3. Συμβάσεις από απόσταση......................................................................... 206

4. Διαφήμιση - πωλήσεις.............................................................................. 210

5. Ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών.......................................... 212

6. Προστασία των ανηλίκων......................................................................... 214

 § 4. Ηλεκτρονικά έγγραφα και ηλεκτρονικές υπογραφές........ 217

1. Εισαγωγή............................................................................................... 217

2. Το νομικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές υπογραφές και τις υπηρεσίες
εμπιστοσύνης........................................................................................... 219

3. Εκτελεστικές πράξεις για την εφαρμογή του Κανονισμού 910/2014................. 226

4. Η ηλεκτρονική υπογραφή στο δημόσιο δίκαιο............................................. 227

5. Τυποποίηση των προϊόντων ηλεκτρονικής υπογραφής................................... 229

6. Οι ηλεκτρονικές υπογραφές σε άλλα κανονιστικά κείμενα.............................. 230

7. Η αποδοχή των ηλεκτρονικών υπογραφών στην πράξη................................. 231

§ 5. προστασία των υπηρεσιών που βασίζονται Ή συνίστανται
στην παροχή πρόσβασης υπό όρους...................................... 233

1. Εισαγωγή............................................................................................... 233

2. Το π.δ. 343/2002.................................................................................... 234

§ 6. ζητηματα φορολογικου δικαιου των ηλεκτρονικων
συναλλαγων................................................................................... 237

Ι. Ηλεκτρονική τιμολόγηση.......................................................................... 237

ΙΙ. Φορολόγηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών............................................... 240

§ 7. ΠΡΟτυπα, τεχνικοι κανονεσ και υπηρεσιεσ τησ κοινωνιασ
τησ πληροφοριασ......................................................................... 242

1. Εισαγωγή............................................................................................... 242

2. Η διαδικασία πληροφόρησης αναφορικά με τα τεχνικά πρότυπα και
τους τεχνικούς κανόνες (π.δ. 39/2001)......................................................... 244

3. Οι υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας ως τεχνικοί κανόνες.................. 246

§ 8. Η πληρωμη στΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕς ΣΥΝΑΛΛΑΓΕς μεσω
διαδικτυου..................................................................................... 248

1. Εισαγωγή............................................................................................... 248

2. Πληρωμή με διατραπεζική μεταφορά κεφαλαίων και με αντικαταβολή............. 248

3. Πληρωμή με πιστωτική κάρτα................................................................... 249

4. Πληρωμή με ηλεκτρονικό χρήμα............................................................... 251

5. Τα κρυπτονομίσματα............................................................................... 256

§ 9. Ηλεκτρονικες δημοπρασιες – δημοσιες προμηθειες........ 258

Ι. Ηλεκτρονικές δημοπρασίες........................................................................ 258

1. Εισαγωγή............................................................................................ 258

2. Η τυπολογία των ηλεκτρονικών δημοπρασιών.......................................... 258

3. Προϋποθέσεις για την άσκηση δραστηριότητας ηλεκτρονικών
δημοπρασιών........................................................................................ 260

4. Εφαρμογή του ν. 2251/1994.................................................................. 261

5. Έγκυρη κατάρτιση των ηλεκτρονικών δημοπρασιών.................................. 262

ΙΙ. Ηλεκτρονικές δημόσιες προμήθειες............................................................ 264

1. Γενικά................................................................................................ 264

2. Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες σχετικά με τις ηλεκτρονικές δημόσιες
προμήθειες........................................................................................... 265

3. Η ελληνική νομοθεσία για τις ηλεκτρονικές δημόσιες προμήθειες................. 267

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

§ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ......................................................................................... 273

§ 2. Το συνταγματικό πλαίσιο της προστασίας προσωπικών
δεδομένων................................................................................... 278

§ 3. ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙς ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ           282

3.1. Στοχοθεσία και πεδίο εφαρμογής............................................................ 282

3.2. Νομική θεμελίωση και μορφή του Κανονισμού......................................... 283

3.3. Οι διατάξεις του Κανονισμού................................................................. 283

3.3.1. Βασικές έννοιες.............................................................................. 283

3.3.2. Oι ρυθμίσεις για τη νομιμότητα της επεξεργασίας προσωπικών
δεδομένων............................................................................................ 285

3.3.3. Τα δικαιώματα του υποκειμένου των δεδομένων................................... 288

3.3.4. Υποχρεώσεις του υπεύθυνου επεξεργασίας........................................... 292

3.3.5. Λοιπές διατάξεις............................................................................. 294

3.3.6. Διασυνοριακή ροή δεδομένων σε τρίτες χώρες..................................... 295

3.3.7 Διαβίβαση δεδομένων επιβατών αεροπορικών επιβατών........................ 298

3.4. Βιομετρικά διαβατήρια.......................................................................... 302

3.5. Οδηγία 2016/680 για την προστασία δεδομένων........................................ 303

§ 4. Η προστασία προσωπικών δεδομένων στις ηλεκτρο­νικές
επικοινωνίες................................................................................. 306

Ι. Εισαγωγή............................................................................................... 306

ΙΙ. Πεδίο εφαρμογής.................................................................................... 307

ΙΙΙ. Οι κατ’ ιδίαν ρυθμίσεις του ν. 3471/2006.................................................. 308

1. Απόρρητο των επικοινωνιών................................................................. 308

2. Τα αυτοεγκαθιστώμενα αρχεία cookies.................................................... 311

3. Κανόνες επεξεργασίας........................................................................... 312

4. Δεδομένα κίνησης και θέσης.................................................................. 313

5. Δικαιώματα συνδρομητών και χρηστών................................................... 314

§ 5. Διατηρηση δεδομενων............................................................... 317

Ι. Εισαγωγή............................................................................................... 317

ΙΙ. Οι διατάξεις της οδηγίας 2006/24/ΕΚ........................................................ 320

1. Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής........................................................... 320

2. Τα διατηρούμενα δεδομένα κίνησης......................................................... 321

3. Το χρονικό διάστημα διατήρησης........................................................... 322

4. Περαιτέρω ρυθμίσεις............................................................................. 323

5. Η εφαρμογή της οδηγίας στην Ελλάδα .................................................... 323

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄
ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ Η/Υ

Ι. Εισαγωγή............................................................................................... 327

ΙΙ. Γενικές διατάξεις..................................................................................... 327

ΙΙΙ. Αδικήματα στα οποία οι η/υ χρησιμοποιούνται ως μέσο τέλεσης.................... 331

1. Απάτη με υπολογιστή ........................................................................... 332

2. Παραβίαση απορρήτων σχετιζόμενη με η/υ (άρθρο 370Β ΠΚ)..................... 332

3. Χωρίς δικαίωμα αντιγραφή ή χρησιμοποίηση προγραμμάτων..................... 335

4. Πρόσβαση σε δεδομένα χωρίς δικαίωμα................................................... 337

5. Πλαστογραφία σε ηλεκτρονικό έγγραφο.................................................. 338

ΙV. Το Διαδικτυακό έγκλημα................................................................. 340

1. Γενικά................................................................................................ 341

2. Πορνογραφία και Πορνογραφία ανηλίκων............................................... 341

3. Προσβολή της αιδούς των ανηλίκων στο Διαδίκτυο................................... 343

4. Προσέλκυση παιδιών για γενετήσιους λόγους............................................ 346

5. Προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας στο ψηφιακό περιβάλλον................ 347

6. Πορνογραφικές παραστάσεις ανηλίκων.................................................... 349

7. Πρόκληση βλάβης με συνεχή σκληρή συμπεριφορά................................... 349

8. Διαδικτυακή παρενόχληση..................................................................... 350

9. Ο μισαλλόδοξος λόγος στο Διαδίκτυο...................................................... 351

10. Επιθέσεις κατά συστημάτων πληροφοριών.............................................. 351

ΚΕΦΑΛΑΙΟ H΄
ΟΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

Ι. Εισαγωγή............................................................................................... 355

ΙΙ. Ιστορική αναδρομή................................................................................. 357

ΙΙΙ. Παρουσίαση του ρυθμιστικού πλαισίου των ηλεκτρονικών επικοινωνιών........ 359

1. Πεδίο εφαρμογής................................................................................. 359

2. Ορισμοί – γενικές αρχές........................................................................ 360

3. Καθεστώς αδειών................................................................................. 361

4. Η ρύθμιση της αγοράς των ηλεκτρονικών επικοινωνιών............................. 366

5. Καθολική υπηρεσία.............................................................................. 369

6. Προστασία των χρηστών....................................................................... 370

7. Διοίκηση του τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών................................ 371

8. Διαδικτυακή ουδετερότητα και κατάργηση τέλους περιαγωγής στην ΕΕ......... 372

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Ι. Εισαγωγή............................................................................................... 373

ΙΙ. Εννοιολογική οριοθέτηση και περιγραφή ................................................... 375

ΙΙΙ. Η ενωσιακή και η ελληνική πολιτική για την ανάπτυξη της ηλεκτρονικής
διακυβέρνησης......................................................................................... 379

IV. Η εξέλιξη της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα............................. 383

V. Το νομικό πλαίσιο για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση στην Ελλάδα............... 384

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ........................................................................................ 389

Α. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ..................................................................................... 389

Β. ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ................................................................................. 407

ΛΗΜΜΑΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ....................................................................... 417