ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Β΄ ΕΚΔΟΣΗΣ................................................................................. V

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α΄ ΕΚΔΟΣΗΣ................................................................................ VΙΙ

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ.................................................................................... XLVΙΙ

ΓΕΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ................................................................................ XLIX

 

ΚΩΔΙΚΑΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (Ν. 4172/2013)

(ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΤ’ ΑΡΘΡΟ ΜΕ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
ΣΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ Ν. 2238/1994)

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΗ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ
ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΜΑΣ

Τμήμα Πρώτο: Νομική έννοια του φορολογικού εισοδήματος........................................ 1

Ι.. Στενή νομική έννοια του φορολογικού εισοδήματος............................................ 2

Α. Η σταθερότητα της πηγής.......................................................................... 3

Β. Η περιοδικότητα του προϊόντος.................................................................. 5

Γ. Ο χρηματικός χαρακτήρας ή τουλάχιστον η δυνατότητα άμεσης αποτίμη­σής του σε χρηματικές μονάδες                 6

ΙΙ. Ευρεία νομική έννοια του φορολογικού εισοδήματος........................................... 8

Α. Η θεωρία της οικονομικής επαύξησης.......................................................... 8

Β. Διεύρυνση της νομικής έννοιας του εισοδήματος της χώρας μας με τις δια­τά­ξεις του ΚΦΕ                       9

α. Οικονομικά στοιχεία εισοδήματος με χαρακτήρα ωφελήματος....................... 10

αα. Κατά τις διατάξεις του προηγούμενου ΚΦΕ (Ν. 2238/1994)...................... 10

ββ. Κατά τις διατάξεις του νέου ΚΦΕ (Ν. 4172/2013)................................... 11

β. Οικονομικά στοιχεία κεφαλαιουχικού χαρακτήρα...................................... 11

αα. Κατά τις διατάξεις του Ν. 2238/1994.................................................. 11

ββ. Κατά τις διατάξεις του νέου ΚΦΕ (Ν. 4172/2013)................................... 14

Τμήμα Δεύτερο: Ιστορική επισκόπηση της νομοθεσίας περί φορολογίας του εισο­δή­μα­τος στη χώρα μας               15

Ι.. Τα πρώτα νομοθετήματα περί φορολογίας του εισοδήματος νεοσύστατου Ελληνι­κού Κράτους                   15

ΙΙ. Η υιοθέτηση του συστήματος του ενιαίου φόρου................................................ 17

ΙΙΙ. Το ισχύον σύστημα του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (γενικές παρα­τηρήσεις).... 20

Α. Γενικές παρατηρήσεις............................................................................. 20

Β. Διάρθρωση των διατάξεων του Κ.Φ.Ε......................................................... 21

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 1. Πεδίο Εφαρμογής.............................................................................. 23

1... Πεδίο εφαρμογής του ΚΦΕ.......................................................................... 23

2... Τρόπος φορολόγησης κατά κατηγορίες εισοδημάτων και τρόπος απόδοσης των φόρων   23

Άρθρο 2. Ορισμοί........................................................................................... 24

1... Γενική παρατήρηση.................................................................................... 25

2... Φορολογούμενος...................................................................................... 25

3... Νομική έννοια του φυσικού προσώπου.......................................................... 25

α. Κατά τις διατάξεις του άρθρου 34 ΑΚ.......................................................... 25

β. Πρόσωπα στο όνομα των οποίων εκδίδεται η καταλογιστική του φόρου πράξη κατά τις διατάξεις των προηγούμενων νόμων περί φορολογίας εισοδήματος.................................................................. 26

4... Περίπτωση θανάτου του φορολογούμενου...................................................... 26

α. Κατά τον ΚΦΔ (Ν. 4174/2013).................................................................... 26

β. Κατά τον Ν. 2238/1994............................................................................ 27

5... Έννοιες του νομικού προσώπου και της νομικής οντότητας (παρατηρήσεις στη διατύπωση της διάταξης)                   27

6... Σχολάζουσα κληρονομία............................................................................ 29

α. Έννοια κατά τον ΑΚ............................................................................... 29

β. Κατά τον ΚΦΕ...................................................................................... 30

γ. Κατά τον Ν. 2238/1994............................................................................ 30

7... Υπόχρεος σε παρακράτηση φόρου................................................................ 30

8... Συγγενικό πρόσωπο................................................................................. 30

9... Συνδεδεμένο πρόσωπο κατά τον ΚΦΕ........................................................... 30

10. Συνδεδεμένες επιχειρήσεις κατά το άρθρο 39 παρ. 2 του Ν. 2238/1994.................... 33

Άρθρο 3. Υποκείμενα του φόρου....................................................................... 34

1... Υποκείμενα του φόρου με βάση τα κριτήρια της κατοικίας και της πηγής.................. 34

α. Με βάση το κριτήριο της φορολογικής κατοικίας............................................. 34

β. Με βάση το κριτήριο της πηγής του εισοδήματος............................................ 34

γ. Εξαιρέσεις για το αλλοδαπό προσωπικό του α.ν. 89/1967............................... 35

2... Αντίστοιχες ρυθμίσεις του Ν. 2238/1994........................................................... 35

α. Του άρθρου 2 παρ. 1 για τα φυσικά πρόσωπα.............................................. 35

β. Φυσικά πρόσωπα υπηρετούντα στην αλλοδαπή (κάτοικοι Ελλάδας).................. 36

γ. Η σχολάζουσα κληρονομία, οι προσωπικές εταιρίες κτλ.................................. 36

δ. Φυσικά πρόσωπα με συνήθη διαμονή στην Ελλάδα....................................... 36

Άρθρο 4. Φορολογική κατοικία.......................................................................... 37

1... Γενικές παρατηρήσεις................................................................................. 38

2... Προϋποθέσεις απόκτησης φορολογικής κατοικίας από φυσικό πρόσωπο............... 39

α. Πραγματική κατοικία (ο κανόνας)............................................................... 39

β. Πλασματική κατοικία (παρέκκλιση)............................................................. 39

γ. Φυσική παρουσία στην Ελλάδα επί 183 ημέρες............................................. 40

δ. Χωριστή φορολογική κατοικία συζύγου στην αλλοδαπή.................................. 41

3... Προϋποθέσεις για την απόκτηση φορολογικής κατοικίας από νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα             43

4... Κριτήρια του τόπου άσκησης πραγματικής διοίκησης στην Ελλάδα των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων   ........................................................................................................ 43

5... Έννοια της φορολογικής κατοικίας κατά τις διατάξεις του Ν. 2238/1994................... 44

α. Προϋποθέσεις απόκτησης φορολογικής κατοικίας......................................... 44

β. Μεταφορά φορολογικής κατοικίας.............................................................. 46

γ. Έννοια της φορολογικής κατοικίας για τα νομικά πρόσωπα............................. 47

6... Έννοια «της συνήθους κατοικίας» κατ’ εφαρμογή των ρυθμίσεων της οδηγίας 83/182/ΕΟΚ «καθεστώς της προσωρινής εισαγωγής οχημάτων από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ»......................................................... 48

7... Τρόπος απόδειξης της φορολογικής κατοικίας (ΠΟΛ 1260/2014)............................ 49

8... Διαδικασία μεταβολής της φορολογικής κατοικίας κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Ν. 4142/2013 και του Ν. 4174/2013 (Απόφαση ΓΓΔΕ/ΠΟΛ. 1058/2015)............................................................................... 51

9... Φορολογική μεταχείριση αλλοδαπού εμπιστεύματος (trust) και ιδρύματος (foundation)      53

Άρθρο 5. Εισόδημα που προκύπτει στην ημεδαπή.............................................. 55

1... Εισοδήματα από πηγές Ελλάδας.................................................................. 56

2... Εισοδήματα αλλοδαπής............................................................................. 57

Άρθρο 6. Μόνιμη εγκατάσταση.......................................................................... 58

1... Γενικές παρατηρήσεις................................................................................. 59

2... Ορισμός της μόνιμης εγκατάστασης κατά τον ΚΦΕ............................................. 60

3... Περιπτώσεις μόνιμης εγκατάστασης............................................................... 60

4... Διατήρηση εργοταξίου ή έργου κατασκευής ή συναρμολόγησης κτλ. για διάστημα τριών μηνών                   61

5... Αλλοδαπό ν.π. φορολογικός κάτοικος κράτους που δεν έχει σε ισχύ με την Ελλάδα Σ.Α.Δ.Φ και αποκτά εισόδημα στην Ελλάδα από την εκμετάλλευση ακινήτου.................................................................... 61

6... Δραστηριότητες μη αποτελούσες μόνιμη εγκατάσταση......................................... 61

7... Μόνιμη εγκατάσταση δραστηριότητας μέσω αντιπροσώπου................................. 62

8... Μη μόνιμη εγκατάσταση δραστηριότητας μέσω ανεξάρτητου πράκτορα.................... 62

9... Μη απόκτηση αυτοδίκαια μόνιμης εγκατάστασης μέσω ελεγχόμενης ή ελέγχουσας ημεδαπής επιχείρησης                  63

10. Περιπτώσεις μόνιμης εγκατάστασης του Ν. 2238/1994......................................... 63

11. Προβλήματα από την παράλληλη ισχύ των διατάξεων του Ν. 2238/1994 και των διμερών ΣΑΔΦ                  64

Άρθρο 7. Φορολογητέο εισόδημα...................................................................... 66

1... Γενική παρατήρηση.................................................................................... 66

2... Αναλυτικό σύστημα φορολογίας εισοδήματος κατά τον ΚΦΕ................................ 66

3... Αντιστοιχία των κατηγοριών εισοδήματος μεταξύ ΚΦΕ και Ν. 2238/1994.................. 67

4... Στενή ερμηνεία των διατάξεων περί κατηγοριών εισοδήματος............................... 67

5... Το σύστημα του ενιαίου φόρου κατά το Ν. 2238/1994.......................................... 68

Άρθρο 8. Φορολογικό έτος............................................................................... 71

1... Έννοια του φορολογικού έτους (κανόνας)....................................................... 71

2... Παρεκκλίσεις για νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες που ανήκουν σε ποσοστό πάνω από 50% σε αλλοδαπά νομικά πρόσωπα............................................................................................................ 72

3... Χρόνος απόκτησης του εισοδήματος (κανόνας)................................................. 72

4... Παρεκκλίσεις για είσπραξη καθυστερημένων αποδοχών..................................... 73

5... Φορολογικό έτος κατά την έναρξη και παύση εργασιών ή δραστηριοτήτων............... 74

6... Αντίστοιχες ρυθμίσεις του Ν. 2238/1994........................................................... 74

α.. Κρίσιμος ο χρόνος απόκτησης του εισοδήματος (κανόνας).............................. 74

β.. Παρεκκλίσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες.......................................... 75

γ.. Εκχώρηση των ανείσπρακτων τόκων και μισθωμάτων στο Δημόσιο.................. 75

δ.. Αρχή της αυτοτέλειας των χρήσεων............................................................ 76

ε... Διάρκεια της διαχειριστικής περιόδου........................................................ 76

στ. Παρεκκλίσεις στην αρχή της αυτοτέλειας των χρήσεων.................................... 76

ζ... Αρχές «του δεδουλευμένου των εξόδων» και «της συσχέτισης των εξόδων με τα έσοδα»                      77

Άρθρο 9. Πίστωση φόρου αλλοδαπής................................................................ 78

1... Περιπτώσεις διπλής φορολογίας για τους κατοίκους ημεδαπής............................. 78

2... Μέτρα αποφυγής της διπλής φορολογίας......................................................... 78

3... Πίστωση φόρου αλλοδαπής κατά τον ΚΦΕ...................................................... 79

4... ΠΟΛ 1067/2015, Πίστωση φόρου αλλοδαπής................................................... 80

5... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994........................................................... 81

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 10. Αντικείμενο του φόρου εισοδήματος των φυσικών προσώπων................. 83

1... Αντικείμενο του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων................................... 83

Άρθρο 11. Εξαρτώμενα μέλη............................................................................. 84

1... Γενικές παρατηρήσεις................................................................................. 85

2... Τέκνα στρατευμένα.................................................................................... 86

3... Εισοδηματικά κριτήρια εξαρτώμενων μερών και εισοδήματα μη λαμβανόμενα υπόψη       86

4... Εισόδημα ανηλίκων τέκνων......................................................................... 87

α. Προστίθεται στο εισόδημα του ασκούντος τη γονική μέριμνα (κανόνας)................ 87

β. Φορολογείται στο όνομα του ανηλίκου τέκνου (εξαίρεση)................................. 88

5... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994........................................................... 88

α. Πρόσωπα που βαρύνουν τους φορολογούμενους.......................................... 88

β. Το εισόδημα των ανηλίκων τέκνων προστίθεται στο εισόδημα του γονέα............. 89

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄

ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΑΠΟ ΜΙΣΘΩΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 12. Εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις...................................... 90

1... Γενικές παρατηρήσεις................................................................................. 91

2... Έννοια του ακαθάριστου εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις............. 91

3... Έννοια της σύμβασης εργασίας (γενική).......................................................... 92

4... Ειδικές έννοιες της εργασιακής σχέσης κατά τον ΚΦΕ......................................... 93

5... Πάγια αντιμισθία δικηγόρων........................................................................ 95

6... Μορφές ακαθαρίστων εισοδημάτων από μισθωτή εργασία και συντάξεις................. 95

7... Παροχές για μελλοντική εργασία................................................................... 96

8... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994........................................................... 96

9... Θέσεις της νομολογίας των δικαστηρίων επί των διατάξεων του άρθρου 45 παρ. 1 του Ν. 2238/1994            96

α.. Αναδρομικά και αποζημίωση λόγω παράνομης ενέργειας δημοσίου οργάνου (άρθρο 105Εισαγ.Ν.ΑΚ)                96

β.. Αποζημίωση για δαπάνες εκτελέσεως υπηρεσιών......................................... 97

γ.. Η αποζημίωση για να είναι αφορολόγητη πρέπει να υπολογίζεται με βάση τα παραστατικά των εξόδων              97

δ.. Το εφάπαξ που καταβάλλεται από τα ταμεία προνοίας.................................. 97

ε... Οι διπλές αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων με εκπαιδευτική άδεια φορολο­γούνται                       98

στ. Πάγια αποζημίωση μελών ΔΕΠ για δημιουργία και ενημέρωση βιβλιοθήκης........ 98

ζ... Επιμίσθιο εξωτερικού των εκπαιδευτικών................................................... 98

η.. Τα τυχερά των κληρικών......................................................................... 99

θ.. Χρόνος φορολόγησης των αναδρομικών.................................................... 99

ι... Ειδικό ερευνητικό επίδομα μελών ΔΕΠ.................................................... 100

ια. Κατάργηση από το φορολογητέο ποσό της βουλευτικής αποζημίωσης των δα­πανών άσκησης του λειτουργήματος του βουλευτή...................................................................................................... 100

Άρθρο 13. Παροχές σε είδος........................................................................... 101

1... Γενική παρατήρηση επί των παροχών σε είδος που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι ή οι συνταξιούχοι               102

2... Κάθε παροχή σε είδος που λαμβάνει ο εργαζόμενος ή συγγενικό του πρόσωπο άνω των 300 ευρώ                        103

3... Τρόπος προσδιορισμού της αγοραίας αξίας παραχώρησης οχήματος.................... 103

α. Κατά τον ΚΦΕ..................................................................................... 103

β. Κατά τον Ν. 2238/1994........................................................................... 105

4... Παροχή σε είδος με τη μορφή δανείου στον εργαζόμενο.................................... 106

5... Παροχή σε είδος με τη μορφή δικαιωμάτων προαίρεσης..................................... 106

6... Παροχή σε είδος με την παραχώρηση κατοικίας............................................... 107

7... Παροχή σε είδος εταιρικού οχήματος με τις νέες διατάξεις του άρθρου 13 παρ. 2 ΚΦΕ (ΠΟΛ 1045/2017)                     107

8... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 110

α. Παροχές σε είδος................................................................................. 110

β. Η μειωμένη χρέωση στην κατανάλωση του ηλεκτρικού ρεύματος στους εργα­ζόμενους και συνταξιούχους της ΔΕΗ αποτελεί φορολογητέο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες......................................... 110

Άρθρο 14. Απαλλαγές εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις................. 111

Α.. Εξαιρέσεις από το φόρο εισοδήματος μισθωτών και συνταξιούχων (παρ. 1)............ 113

1... Αποζημίωση εξόδων διαμονής και σίτισης................................................ 113

2... Αποζημίωση για έξοδα κίνησης.............................................................. 113

3... Το επίδομα αλλοδαπής που χορηγείται σε υπαλλήλους του Υπουργείου Εξω­τερικών             114

4... Κρατήσεις υπέρ ασφαλιστικών ταμείων και ασφαλιστικές εισφορές εργαζό­μενου        115

5... Το εφάπαξ από τα ταμεία προνοίας του Δημοσίου...................................... 115

6... Διατακτικές τροφής αξίας μέχρι 6 ευρώ. Παροχές ασήμαντης αξίας................... 115

7... Ασφάλιστρα ομαδικής ασφάλισης........................................................... 116

8... Ασφάλιστρα για ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή κάλυψη του προσωπικού       116

Β.. Απαλλαγές από το φόρο εισοδήματος μισθωτών και συνταξιούχων (παρ. 2)........... 116

1... Αλλοδαπό προσωπικό διπλωματικής αντιπροσωπείας............................... 116

α. Κατά τον ΚΦΕ................................................................................ 116

β. Κατά τις διατάξεις του Ν. 2238/1994...................................................... 117

2... Διατροφή με δικαστική απόφαση ή με συμβολαιογραφική πράξη..................... 117

3... Συντάξεις αναπήρων και θυμάτων πολέμου και ειρηνικής περιόδου στρατιω­τικών      118

4... Τα επιδόματα επικίνδυνης εργασίας των ενστόλων..................................... 118

5... Αμοιβές των μελών Διοικητικών Συμβουλίων ΑΕ με ποσοστό αναπηρίας του­λάχιστον 80%                  118

6... Έξοδα κίνησης και παράστασης προϊσταμένων υπηρεσιακών λειτουργιών της ΟΤΕ ΑΕ                       118

Γ... Αντίστοιχες ρυθμίσεις του Ν. 2238/1994 (νομολογιακές θέσεις)............................. 119

1... Παροχές στο μισθωτό για την κάλυψη δαπανών καλής εκτέλεσης της υπηρε­σίας (άρθρο 45 παρ. 4 περ. α΄ και β΄)   ................................................................................................... 119

2... Αποζημίωση (μηνιαία) μελών ΔΕΠ για την κάλυψη δαπανών βιβλιοθήκης και συμμετοχής σε συνέδρια               119

3... Η βουλευτική αποζημίωση.................................................................... 119

4... Τα έξοδα κίνησης των Ακαδημαϊκών δεν αποτελούν εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες                      120

5... Οδοιπορικά έξοδα κίνησης και διαμονής δεν υπόκεινται σε εισφορές του ΙΚΑ.... 120

6... Διπλές αποδοχές υπαλλήλων σε εκπαιδευτική άδεια στο εξωτερικό................ 120

7... Αναδρομικά των δικαστών................................................................... 120

8... Επίδομα των δικαστών για την αποτελεσματικότερη περαίωση των υποθέσεων        121

9... ΔΕΤΕ τελωνειακών υπαλλήλων............................................................. 121

10. Το επίδομα αλλοδαπής των πολιτικών υπαλλήλων του Δημοσίου και των δικα­στών (ΣτΕ 1961/2014)                  121

11. Αποζημίωση ιατρών του ΕΣΥ – Επίδομα βιβλιοθήκης (ΣτΕ Ολ. 2306/ 2014)....... 121

Άρθρο 15. Φορολογικός συντελεστής............................................................... 123

1... Κλίμακα φόρου εισοδήματος από μισθούς και συντάξεις................................... 124

2... Πλήρωμα εμπορικού ναυτικού (συντελεστές αυτοτελούς φορολόγησης).................. 125

3... Κλίμακα φορολόγησης εφάπαξ αποζημίωσης................................................. 126

4... Συντελεστές φορολόγησης του καταβαλλόμενου ασφαλίσματος........................... 126

5... Μείωση φόρου για τους κατοίκους των μικρών νησιών...................................... 126

6... Η εισφορά αλληλεγγύης για εισοδήματα άνω των 12.000 ευρώ............................ 127

7... Αναπροσαρμογή (αύξηση) της εισφοράς αλληλεγγύης με το άρθρο 1 παρ. 7 του Ν. 4334/2015                     128

8... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 129

α. Κλίμακα Μισθωτών - Συνταξιούχων.......................................................... 130

β. Κλίμακα μη μισθωτών (ατομικές επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες)......... 130

γ. Εισόδημα από ατομική γεωργική επιχείρηση............................................... 130

δ. Κλίμακα φορολόγησης εισοδημάτων από ακίνητα και κινητές αξίες που φο­ρολογούνται με τις γενικές διατάξεις      ..................................................................................................... 131

ε.. Συντελεστές φορολόγησης του εισοδήματος των πληρωμάτων εμπορικού ναυ­τικού      131

στ. Αυτοτελής φορολόγηση του εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες................... 131

9... Συγκριτικές παρατηρήσεις μεταξύ των αντιστοίχων διατάξεων ΚΦΕ και Ν. 2238/ 1994       131

α. Κλίμακα φόρου εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις..................... 132

β. Κλίμακα φόρου εισοδήματος μη μισθωτών................................................. 132

γ. Συντελεστής φόρου εισοδήματος ατομικής γεωργικής επιχείρησης..................... 132

δ. Κλίμακα φορολόγησης των αποζημιώσεων λόγω διακοπής της εργασιακής σχέ­σης     132

10. Νομολογία του ΣτΕ επί της εισφοράς αλληλεγγύης........................................... 132

Άρθρο 16. Μείωση φόρου εισοδήματος............................................................. 134

1... Μείωση φόρου για εισοδήματα από μισθωτή εργασία και συντάξεις...................... 136

2... Οι μειώσεις του άρθρου 16 εφαρμόζονται και για τους κατ’ επάγγελμα αγρότες........ 137

3... Προσκόμιση αποδείξεων για τη μείωση φόρου εισοδήματος από μισθούς και συ­ντά­ξεις και για το φορολογικό έτος 2014          ........................................................................................................ 137

4... Μειώσεις φόρου μέσω ηλεκτρονικών συναλλαγών........................................... 138

5... Τροποποιήσεις στην κλίμακα φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων με το άρ­θρο 12 Ν. 4472/2017 (ΦΕΚ 74/Α΄)       ........................................................................................................ 139

Άρθρο 17. Πρόσθετες μειώσεις φόρου............................................................... 141

1... Μείωση φόρου 200 ευρώ για τον φορολογούμενο και κάθε εξαρτώμενο μέλος......... 141

2... Περιπτώσεις πρόσθετης μείωσης του φόρου................................................... 141

3... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994 (σύγκριση)............................................ 142

4... Ανάπηροι εθνικής αντίστασης – Ανάπηροι εμφυλίου πολέμου – Θύματα εμφυλίου πολέμου (έννοιες)                        142

Άρθρο 18. Μειώσεις φόρου για ιατρικές δαπάνες................................................. 145

1... Μείωση φόρου κατά 10% και μέχρι 3.000 ευρώ για ιατρικές δαπάνες ποσού άνω του 5% του εισοδήματος                 146

2... Είδη των ιατρικών δαπανών...................................................................... 146

3... Συνυπολογισμός ιατρικών δαπανών για τα εξαρτώμενα μέλη............................. 147

4... Οι μη κάτοικοι Ελλάδας δεν δικαιούνται την έκπτωση των ιατρικών εξόδων........... 147

5... Αναγνώριση των ιατρικών δαπανών μόνο με ηλεκτρονικές πληρωμές................... 147

6... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 147

Άρθρο 19. Μειώσεις φόρου για δωρεές.............................................................. 149

1... Μείωση φόρου 10% για δωρεές άνω των 100 ευρώ ετησίως και με όριο 5% του φορολογητέου εισοδήματος               149

2... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 149

3... Ορισμός των φορέων ως δωρεοδόχων με εξουσιοδοτική διάταξη........................ 150

4... Κατάθεση των δωρούμενων ποσών σε τράπεζα της ημεδαπής ή άλλου κράτους μέλους της ΕΕ ή του Ε.Ο.Χ.              150

5... Καθορισμός των φορέων προς τους οποίους πρέπει να γίνονται οι δωρεές............ 151

6... Εναρμόνιση της έκπτωσης των ιδιωτικών δωρεών προς πολιτικά κόμματα και βου­λευτές με τις δωρεές προς κοινωφελή ιδρύματα και άλλους δημόσιους φορείς..................................................................... 152

Άρθρο 20. Πίστωση φόρου και ρυθμίσεις για τους φορολογούμενους που δεν έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα................................................................................................................. 153

1... Φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής μη δικαιούμενοι τις μειώσεις του φόρου (κα­νόνας)       153

2... Φορολογικοί κάτοικοι άλλων κρατών μελών της ΕΕ και του ΕΟΧ δικαιούμενοι τις μειώσεις φόρου (εξαίρεση)             153

3... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 154

4... Νομολογιακό προηγούμενο του ΔΕΕ για τις ρυθμίσεις του άρθρου 20 ΚΦΕ............ 154

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄

ΚΕΡΔΗ ΑΠΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Άρθρο 21. Κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα.......................................... 155

1... Γενικές παρατηρήσεις επί του κεφαλαίου Γ΄ του ΚΦΕ (Κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα)                 156

2... Έννοια του κέρδους από «επιχειρηματική δραστηριότητα»................................. 158

3... Κέρδη από αγροτική εκμετάλλευση.............................................................. 158

4... ΠΟΛ. 1041/2015, Αγροτικό εισόδημα από 1.1.2014........................................... 158

5... Προσδιορισμός (λογιστικός) κέρδους από επιχειρηματική δραστηριότητα............... 160

6... Εφαρμογή των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων........................................... 160

7... ΠΟΛ. 1019, ΦΕΚ Β 221/17-02-2015. Απαλλαγή ορισμένων κατηγοριών οντοτήτων που εφαρμόζουν απλογραφικό λογιστικό σύστημα στην τήρηση λογιστικών αρ­χείων (βιβλίων) από την τήρηση αρχείου αποθεμάτων και τη διενέργεια φυσικής απογραφής........................................................................................................... 162

8... Έννοια της «επιχειρηματικής συναλλαγής»..................................................... 164

9... Συστηματική διενέργεια πράξεων................................................................. 165

α.. Κανόνας............................................................................................... 165

β.. Εξαίρεση............................................................................................... 165

10. Εξουσιοδοτική διάταξη............................................................................. 165

11. Προσαύξηση περιουσίας από παράνομη ή αδικαιολόγητη ή άγνωστη πηγή ή αιτία... 166

12. Συγκριτική επισκόπηση μεταξύ των διατάξεων του άρθρου 15 παρ. 2 Ν. 3888/2010 και του άρθρου 17 Ν. 2238/1994     ........................................................................................................ 169

13. Η θεωρία της οικονομικής επαύξησης ως θεωρητικό θεμέλιο του εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα       ........................................................................................................ 170

α. Γενική παρατήρηση............................................................................... 170

β. Κατά το Ν. 2238/1994............................................................................ 171

γ. Κατά τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013)............................ 172

14. Συγγραφικά δικαιώματα δημοσίων υπαλλήλων και συνταξιούχων (τρόπος φορο­λόγησης)             173

α. Το προϊσχύον καθεστώς του Ν. 2238/1994.................................................. 173

β. Το ισχύον καθεστώς του ΚΦΕ................................................................. 175

Άρθρο 22. Εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες............................................. 177

1... Γενικές παρατηρήσεις............................................................................... 177

2... Συγκριτική θεώρηση μεταξύ των διατάξεων του άρθρου 22 ΚΦΕ και του άρθρου 31 Ν. 2238/1994                 179

3... Θέσεις της νομολογίας των δικαστηρίων και της Διοίκησης υπό το καθεστώς του Ν. 2238/1994                   182

α. Αναγνώριση παραγωγικών δαπανών....................................................... 182

β. Επισφαλείς απαιτήσεις.......................................................................... 184

γ. Έξοδα διαφήμισης............................................................................... 184

δ. Παράλειψη του υπόχρεου να δηλώσει τη ζημία............................................ 184

ε.. Κατάλογος παραγωγικών δαπανών κατά το άρθρο 31 παρ. 20 του Ν. 2238/ 1994        185

4... Χρόνος αναγνώρισης ασφαλιστικών εισφορών προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα            185

5... ΠΟΛ 1113/2.6.2015, εκπιπτόμενες και μη εκπιπτόμενες δαπάνες από τα ακαθά­ρι­στα έσοδα επιχειρηματικής δραστηριότητας     ........................................................................................................ 187

Άρθρο 22Α. Δαπάνες Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας........................... 190

1... Δαπάνες επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας εκπίπτουν προσαυξημένες κατά 30%   190

2... Έλεγχος πραγματοποίησης των δαπανών..................................................... 191

3... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 192

4... ΠΟΛ 1113/2.6.2015, Οι φορολογικά εκπιπτόμενες δαπάνες επιστημονικής και τε­χνολογικής έρευνας από τα ακαθάριστα έσοδα επιχειρηματικής δραστηριότητας.................................................................. 192

Άρθρο 23. Μη εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες......................................... 195

Γενικές παρατηρήσεις.................................................................................... 196

Α.. Δαπάνες μη εκπιπτόμενες λόγω του είδους τους.............................................. 197

1.. Τόκοι δανείων μη τραπεζικών που υπερβαίνουν το επιτόκιο αλληλόχρεων λο­γαριασμών                     197

2.. Τόκοι υπερημερίας και δανείων κατά το Ν. 2238/1994................................... 197

3.. Δαπάνες άνω των 500 ευρώ χωρίς τη χρήση τραπεζικού μέσου πληρωμής.......... 198

4.. Μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές (περ. γ΄)....................................... 199

5.. Δαπάνες στο πλαίσιο εργασιακής σχέσης.................................................. 199

6.. Προβλέψεις....................................................................................... 200

α. Κατά τον ΚΦΕ................................................................................ 200

β. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.................................................. 200

7.. Πρόστιμα και ποινές, προσαυξήσεις......................................................... 201

8.. Αμοιβές που συνιστούν αδίκημα............................................................. 201

9.. Φόρος εισοδήματος - τέλος επιτηδεύματος - ΦΠΑ εισροών - έκτακτες εισφορές.... 201

α. Κατά τον ΚΦΕ................................................................................ 201

β. Κατά το Ν. 2238/1994........................................................................ 201

10. Μη αναγνώριση δαπανών, έστω και αν είναι πραγματικές, όταν προκύπτουν από πλαστά παραστατικά έγγραφα, ακόμη και στην περίπτωση που ο αγορα­στής αγνοούσε την πλαστότητα αυτών................ 202

Β.. Δαπάνες μη εκπιπτόμενες λόγω του είδους και του ύψους τους........................... 202

1.. Τεκμαρτό μίσθωμα από ιδιόχρηση ακινήτου............................................... 202

α. Κατά τον ΚΦΕ................................................................................ 202

β. Κατά το Ν. 2238/1994........................................................................ 202

2.. Δαπάνες οργάνωσης ημερίδων και συναντήσεων για σίτιση και διαμονή........... 203

α. Κατά τον ΚΦΕ................................................................................ 203

β. Κατά το Ν. 2238/1994........................................................................ 203

3.. Δαπάνες εορταστικών εκδηλώσεων για σίτιση και διαμονή άνω των 300 ευρώ ανά συμμετέχοντα (περ. ι΄)             204

4.. Δαπάνες ψυχαγωγίας (περ. ια΄)............................................................... 204

5.. Προσωπικές καταναλωτικές δαπάνες (περ. ιβ΄)........................................... 204

Γ... Δαπάνες καταβαλλόμενες σε πρόσωπα, φορολογικούς κατοίκους κρατών μη συ­νεργάσιμων ή με προνομιακό φορολογικό καθεστώς.............................................................................................. 204

α.. Κατά τον ΚΦΕ.................................................................................... 204

β.. Κατά το Ν. 2238/1994 (συγκριτική θεώρηση με τον ΚΦΕ)................................ 206

Δ.. ΠΟΛ 1113/2.6.2015, Οι φορολογικά μη εκπιπτόμενες δαπάνες από τα ακαθάριστα έσοδα επιχειρηματικής δραστηριότητας        ........................................................................................................ 207

Άρθρο 24. Φορολογικές Αποσβέσεις................................................................ 218

Α.. Διατάξεις του ΚΦΕ................................................................................... 221

1.. Γενικές παρατηρήσεις........................................................................... 221

2.. Δικαιούχος διενέργειας των αποσβέσεων................................................. 222

3.. Έννοια και κριτήρια σύναψης χρηματοδοτικής μίσθωσης (παρ. 2)..................... 222

α. Έννοια χρηματοδοτικής μίσθωσης....................................................... 222

β. Κριτήρια χρηματοδοτικής μίσθωσης...................................................... 222

4.. Χρονικός προσδιορισμός των διατάξεων του άρθρου 24 ΚΦΕ........................ 223

5.. Πάγια στοιχεία ενεργητικού μη υποκείμενα σε απόσβεση.............................. 223

6.. Συντελεστές απόσβεσης........................................................................ 224

7.. Υπολογισμός και έναρξη διενέργειας αποσβέσεων...................................... 224

8.. Περιορισμός του ποσού της φορολογικής απόσβεσης μέχρι του ποσού του κόστους κτήσης ή κατασκευής. Δυνατότητα απόσβεσης στο έτος που αποκτή­θηκε στοιχείου αξίας μέχρι 1.500 ευρώ............ 224

9.. Δυνατότητα αναβολής της φορολογικής απόσβεσης κατά τα τρία πρώτα έτη λειτουργίας των επιχειρήσεων            .................................................................................................... 224

10. Υπολογισμός της τιμής κτήσης σύμφωνα με τα άρθρα 41 και 42 ΚΦΕ................ 224

11. ΠΟΛ 1073/2015, Οδηγίες για την απόσβεση πάγιων περιουσιακών στοιχείων οι οποίες εκπίπτουν από το σύνολο των εσόδων από επιχειρηματικές συναλλαγές για τον προσδιορισμό του κέρδους από επιχειρηματική δραστηριότητα βάσει άρθρου 24 ΚΦΕ...................................................................................................... 225

12. Πρόσθετες διευκρινίσεις για αποσβέσεις σε άυλα στοιχεία και δικαιώματα......... 235

Β.. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 235

1.. Διατάξεις του άρθρου 31 παρ. 1 περ. στ΄.................................................... 235

2.. Αποσβέσεις των πάγιων στοιχείων που εξαγοράζονται από εξωχώρια εταιρία... 238

3.. Αποσβέσεις των πάγιων περιουσιακών στοιχείων με βάση τις διατάξεις του άρ­θρου 31 παρ. 1 περ. στ΄, όπως αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 3 παρ. 22 του Ν. 4110/2013 και ίσχυαν κατά τη διαχειριστική περίοδο που άρχισε την 1.1.2013 και έκλεισε την 31.12.2013 (Ερμηνευτική Εγκύκλιος ΠΟΛ. 1216/2013).................................... 238

Άρθρο 25. Αποτίμηση αποθεμάτων και ημικατεργασμένων προϊόντων.................... 239

1... Ελεύθερη επιλογή μεθόδου αποτίμησης αποθεμάτων και ημικατεργασμένων προϊό­ντων, αλλά υποχρεωτική για τέσσερα συναπτά έτη....................................................................................................... 239

2... Διατάξεις εφαρμοζόμενες για την αποτίμηση των αποθεμάτων και ημικατεργα­σμέ­νων προϊόντων                239

Άρθρο 26. Επισφαλείς απαιτήσεις................................................................... 241

1... Προβλέψεις επισφαλών απαιτήσεων............................................................ 243

α. Κανόνας............................................................................................ 243

β. Εξαιρέσεις.......................................................................................... 244

2... Ανάκτηση πρόβλεψης επισφαλών απαιτήσεων............................................... 244

3... Προϋποθέσεις διαγραφής επισφαλούς απαίτησης............................................ 244

4... Ειδικοί τρόποι υπολογισμού των προβλέψεων επισφαλών απαιτήσεων............... 245

α. Για τις τράπεζες................................................................................... 245

β. Για τις εταιρίες χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing)........................................ 245

γ. Για τις εταιρίες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring)................. 245

5... Για προβλέψεις επισφαλών απαιτήσεων, που έχουν σχηματισθεί τα έτη 2010, 2011, 2012, 2013, θα εφαρμόζεται το άρθρο 31 παρ. 1 εδ. θ΄ Ν. 2238/1994................................................................................ 245

6... Περί προβλέψεων απόσβεσης επισφαλών απαιτήσεων..................................... 246

7... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994 (άρθρο 31 παρ. 1 εδ. θ΄)........................... 246

8... Νομολογία τoυ ΣτΕ υπό το καθεστώς του Ν. 2238/1994..................................... 248

9... Διαφορές μεταξύ των αντιστοίχων διατάξεων του ΚΦΕ (N. 4172/2013) και του Ν. 2238/1994                        250

Άρθρο 27. Μεταφορά ζημιών........................................................................... 252

1... Έννοια της ζημίας.................................................................................... 254

2... Μεταφορά και συμψηφισμός ζημίας με τα κέρδη των επόμενων πέντε ετών............. 254

3... Μεταφορά ζημίας για συμψηφισμό μόνο με κέρδη από επιχειρηματική δραστη­ριότητα       255

4... Έκπτωση της χρεωστικής διαφοράς που προκύπτει από την ανταλλαγή των ελλη­νικών ομολόγων στα 30 επόμενα έτη ........................................................................................................ 256

5... Μη συμψηφισμός της ζημίας που προκύπτει στην αλλοδαπή με εξαίρεση τις ζημίες σε κράτος μέλος της ΕΕ ή του ΕΟΧ  ........................................................................................................ 261

6... Μεταφορά χρεωστικής διαφοράς λόγω πιστωτικού κινδύνου (διαγραφής χρεών οφειλετών κατά το Ν. 4307/2014)        ........................................................................................................ 261

7... Περιορισμοί του δικαιώματος για τη μεταφορά της ζημίας όσον αφορά τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου άνω του 33% (μαχητό τεκμήριο για τον φορολογούμενο)................................................................ 262

8... Αντίστοιχες ρυθμίσεις του Ν. 2238/1994......................................................... 264

α. Μεταφορά της ζημίας για συμψηφισμό στα κέρδη των 5 επόμενων ετών με την τήρηση επαρκών και ακριβών βιβλίων           ..................................................................................................... 264

β. Μη μεταφορά της ζημίας στις περιπτώσεις που το εισόδημα προσδιορίζεται με βάση την ετήσια τεκμαρτή δαπάνη     ..................................................................................................... 265

γ. Νόμιμος τίτλος μεταφοράς της ζημίας......................................................... 265

δ. Υποχρέωση δήλωσης της ζημίας μέχρι το τέλος του οικονομικού έτους στο οποίο προέκυψε                  265

ε.. Ζημία αλλοδαπής συμψηφίζεται μόνο με κέρδη επίσης αλλοδαπής................... 266

στ. Πρόσφατη νομολογία του ΣτΕ................................................................ 266

Άρθρο 27Α. Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση.............................................. 268

1... Έννοια και λειτουργία της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης (ΑΦΑ) (deferred tax asset)                    275

2... Σημαντικότερες τροποποιήσεις του άρθρου 27 Α με τις διατάξεις του άρθρου 43 παρ. 2 α Ν. 4465/2017 ΦΕΚ 47 Α/ 4.4.2017        ........................................................................................................ 279

3... Καταβολή προμήθειας για την υπερβάλλουσα αναβαλλόμενη φορολογική απαί­τηση       280

Άρθρο 28. Μέθοδος προσδιορισμού εσόδων..................................................... 282

1... Γενική παρατήρηση.................................................................................. 282

2... Έμμεσοι μέθοδοι προσδιορισμού εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριό­τητα.. 283

3... Περιπτώσεις προσδιορισμού του εισοδήματος με έμμεσες μεθόδους κατά τον ΚΦΔ.. 283

3α. Προσδιορισμός του εισοδήματος φυσικών προσώπων με κάθε στοιχείο και με έμ­μεσες τεχνικές ελέγχου ανεξάρτητα από την άσκηση επιχειρηματικής δραστη­ριότητας.................................................................. 283

4... Μη εφαρμογή της επιεικέστερης λύσης του άρθρου 28 ΚΦΕ σε ανέλεγκτες χρήσεις πριν από το 2014             284

5... Σχετικές διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας.................................. 284

6... Εγκύκλιος ΠΟΛ. 1050/2014 σχετική με την εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών ελέγχου        285

7... Περιπτώσεις εξωλογιστικού (τεκμαρτού) προσδιορισμού του εισοδήματος κατά το Ν. 2238/1994                  293

8... Νομολογιακές θέσεις του ΣτΕ σχετικά με τον εξωλογιστικό προσδιορισμό του εισοδήματος των εμπορικών επιχειρήσεων κατά το άρθρο 32 του Ν. 2238/1994......................................................................... 296

9... Η προσαύξηση περιουσίας φορολογείται ως εισόδημα από ελευθέρια επαγ­γέλματα        300

10. Η φορολόγηση της επαύξησης περιουσίας σύμφωνη με την αρχή της νομιμότητας του φόρου                       301

11. Έμμεσες τεχνικές ελέγχου υπό το καθεστώς του Ν. 2238/1994............................. 301

12. ΠΟΛ 1259/2014, Έμμεσες τεχνικές ελέγχου, «Παροχή οδηγιών για τον τρόπο εφαρ­μογής της ΠΟΛ 1050/2014             302

Άρθρο 29. Φορολογικός συντελεστής............................................................... 304

1... Κλίμακα φόρου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα......................... 305

2... Μείωση κατά 50% του φορολογικού συντελεστή του πρώτου κλιμακίου για τα τρία πρώτα έτη λειτουργίας των ατομικών επιχειρήσεων........................................................................................................... 306

3... Συντελεστές φόρου για τις ατομικές αγροτικές επιχειρήσεις................................. 306

4... Συντελεστής φόρου για προσαύξηση περιουσίας.............................................. 308

5... Αύξηση του ποσού εισοδήματος του πρώτου κλιμακίου κατά 50% για τους κα­τοίκους των νησιών με πληθυσμό κάτω από 3.100 κατοίκους.............................................................................................. 308

6... Απαλλαγή από το φόρο των πολύ μικρών επιχειρήσεων που εκμεταλλεύονται φω­τοβολταϊκά συστήματα μέχρι 10 Kw  ........................................................................................................ 309

7... Αντίστοιχες ρυθμίσεις του Ν. 2238/1994......................................................... 309

α. Τελευταία μορφή της φορολογικής κλίμακας................................................ 309

β. Προτελευταία μορφή της φορολογικής κλίμακας........................................... 310

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

Άρθρο 30. Εναλλακτικός τρόπος υπολογισμού της ελάχιστης φορολογίας.............. 311

1... Γενικές παρατηρήσεις στο καθεστώς του τεκμαρτού προσδιορισμού του εισοδή­μα­τος φυσικών προσώπων                312

α. Έννοια και διαχρονική εξέλιξη των τεκμηρίων στα διάφορα κράτη.................... 312

β. Λόγοι υπέρ της υιοθέτησης των τεκμηρίων.................................................. 313

γ. Ιστορική επισκόπηση του καθεστώτος των φορολογικών τεκμηρίων στην ελ­ληνική νομοθεσία                314

δ. Αιτιάσεις της θεωρίας κατά της συνταγματικότητας των τεκμηρίων (θέσεις της νομολογίας του ΣτΕ)                        315

ε.. Άποψη υπέρ της συνταγματικότητας των τεκμηρίων....................................... 317

2... Εναλλακτικός τρόπος προσδιορισμού του ελαχίστου εισοδήματος κατά τον ΚΦΕ.. . 318

3... Έννοια του συνολικού εισοδήματος............................................................. 318

4... Πρόσωπα εξαιρούμενα από την εφαρμογή των τεκμηρίων.................................. 318

5... Αντίστοιχες ρυθμίσεις του Ν. 2238/1994......................................................... 319

α. Τα αλλοδαπά μέλη της διπλωματικής αντιπροσωπείας ξένου κράτους............... 319

β. Πρόσωπα μη μόνιμοι κάτοικοι Ελλάδας που ασχολούνται σε επιχειρήσεις υπα­γόμενες σε αναπτυξιακούς νόμους   ..................................................................................................... 319

Άρθρο 31. Αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες................................................ 320

1... Προσδιορισμός του τεκμαρτού εισοδήματος με βάση τις αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες                    326

2... Περιπτώσεις αμφισβήτησης της αντικειμενικής δαπάνης από τον φορολογούμενο.... 327

2α. ΠΟΛ 1076/2015, Για την ορθή εφαρμογή του εναλλακτικού τρόπου υπολογισμού της ελάχιστης φορολογίας εισοδήματος (αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες)......................................................... 327

3... Επιβολή φόρου πολυτελούς διαβίωσης (άρθρο 44 Ν. 4111/2013)......................... 339

4... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 341

α. Αντικειμενική δαπάνη με βάση την έκταση σε τ.μ. της κατοικίας (κύριας και δευτερεύουσας)                     341

β. Αντικειμενική δαπάνη ΙΧΕ αυτοκινήτου για τους εταίρους, διαχειριστές, διευθύ­νοντες συμβούλους κτλ. εταιριών      ..................................................................................................... 342

γ. Αντικειμενική δαπάνη που καταβάλλεται για δίδακτρα ιδιωτικών σχολείων........ 343

δ. Περιπτώσεις αμφισβήτησης των τεκμηρίων.................................................. 343

ε.. Νομολογία του ΣτΕ.............................................................................. 343

Άρθρο 32. Δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων..................................... 346

1... Γενική παρατήρηση.................................................................................. 347

2... Περιπτώσεις αγοράς ή χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing)................................. 347

3... Αποτελεί τεκμήριο «πόθεν έσχες» η αγορά από 1.1.2014 επιχειρήσεων ή σύσταση ή αύξηση του κεφαλαίου επιχειρήσεων         ........................................................................................................ 348

4... Αγορά ή χρηματοδοτική μίσθωση ακινήτων, ανέγερση οικοδομών, κατασκευή δεξαμενής κολύμβησης (περ. γ΄)           ........................................................................................................ 348

α. Κατάργηση της αναστολής του τεκμηρίου αγοράς ακινήτων............................. 348

β. Αξία των αγοραζόμενων ακινήτων σε περιοχές του αντικειμενικού συστήματος.... 349

γ. Αξία αγοραζόμενων ακινήτων σε περιοχές εκτός αντικειμενικού συστήματος....... 349

δ. Έννοια της αξίας κινητών πραγμάτων....................................................... 349

ε.. Πραγματική δαπάνη απόκτησης ακινήτου................................................... 349

5... Χορήγηση δανείων.................................................................................. 350

6... Δαπάνες για δωρεές, γονικές παροχές και χρηματικών ποσών άνω των 300 ευρώ... 350

7... Αποτελούν τεκμήριο δαπάνης η απόσβεση δανείων και πιστώσεων..................... 351

7α. ΠΟΛ 1076/2015, Για την ορθή εφαρμογή του εναλλακτικού τρόπου υπολογισμού της ελάχιστης φορολογίας εισοδήματος (Δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων)............................................................ 351

8... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 354

α. Γενικές παρατηρήσεις............................................................................ 354

β. Νομολογία......................................................................................... 355

Άρθρο 33. Μη εφαρμογή αντικειμενικών δαπανών και υπηρεσιών.......................... 358

1... Γενική παρατήρηση στη μη εφαρμογή των αντικειμενικών δαπανών...................... 359

2... Περιπτώσεις μη εφαρμογής των αντικειμενικών δαπανών.................................. 359

α.. Για ένα αυτοκίνητο ΙΧΕ αναπήρου (περ. α΄)............................................... 359

β.. Για ΙΧΕ αυτοκίνητο και με μη μόνιμη διαμονή στην Ελλάδα ή με μόνιμη δια­μονή στο εξωτερικό που χρησιμοποιεί το αλλοδαπό προσωπικό των επιχει­ρήσεων που λειτουργούν στην Ελλάδα βάσει αναπτυξιακών νόμων (α.ν. 89/1967, α.ν. 378/1968, άρθρο 25 του Ν. 27/1975) (περ. β΄).................................................................... 359

γ... Επιχειρήσεις μεταπώλησης μεταχειρισμένων αυτοκινήτων (άρθρο 45 του Ν. 2859/2000) (περ. γ΄)             360

δ.. Σκάφη αναψυχής κατοίκων εξωτερικού (περ. δ΄)......................................... 360

ε... Πάγιος εξοπλισμός επαγγελματικής χρήσης (περ. ε΄).................................... 360

στ. Αγορά ΙΧΕ αυτοκινήτων για πρόσωπα με κινητικές αναπηρίες άνω του 67% (περ. στ΄)             360

ζ... Αντικειμενικές δαπάνες υπολογίζονται μειωμένες κατά 30% για συνταξιούχους άνω των 65 ετών (περ. ζ΄)            360

η... Φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής εφόσον αποκτούν τεκμαρτά εισοδήματα και δεν αποκτούν πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα........................................................................................... 360

2α. ΠΟΛ 1076/2015, Περιπτώσεις μη εφαρμογή των αντικειμενικών δαπανών και υπη­ρεσιών και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων........................................................................................................... 361

3... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 363

α. Γενικές παρατηρήσεις............................................................................ 363

β. Νομολογία......................................................................................... 363

Άρθρο 34. Διαφορά εισοδήματος και υπολογισμός του φόρου αυτής..................... 364

1... Προσθήκη της διαφοράς μεταξύ τεκμαρτού και του συνολικού εισοδήματος στο φορολογητέο εισόδημα                    375

2... Χρηματικά ποσά που μειώνουν την τεκμαρτή δαπάνη....................................... 376

2α. Η ανάλωση κεφαλαίου παρελθόντων ετών.................................................... 377

3... Μη έκπτωση της ζημίας από τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα............... 377

4... Κυρώσεις για τη μη ή ανακριβή αναγραφή των στοιχείων για τον προσδιορισμό της τεκμαρτής δαπάνης                    379

5... ΠΟΛ 1076/2015, Προσαύξηση φορολογητέου εισοδήματος με τη διαφορά λόγω αντικειμενικών δαπανών διαβίωσης και δαπανών απόκτησης............................................................................................. 379

6... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 385

α.. Γενική παρατήρηση............................................................................. 385

β.. Κατηγορία εισοδήματος στην οποία προστίθεται η διαφορά μεταξύ δηλούμε­νου και τεκμαιρόμενου εισοδήματος   ................................................................................................... 385

γ... Περιπτώσεις μη δήλωσης εισοδήματος..................................................... 386

δ.. Προσδιορισμός κεφαλαίου ανά έτος (παράδειγμα)...................................... 386

ε... Συμψηφισμός της τεκμαρτής δαπάνης μεταξύ συζύγων.................................. 387

στ. Φορολογούμενοι κάτοικοι εξωτερικού..................................................... 387

ζ... Νομολογία....................................................................................... 387

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄

ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΑΠΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Άρθρο 35. Εισόδημα από κεφάλαιο.................................................................. 391

1... Έννοια του εισοδήματος από κεφάλαιο........................................................ 391

2... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 392

Άρθρο 36. Μερίσματα.................................................................................. . 393

1... Έννοια του όρου «μερίσματα».................................................................... 393

2... Παρακράτηση του φόρου με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης των φυσι­κών προσώπων                 394

3... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 394

α. Τα μερίσματα αποτελούν εισόδημα από κινητές αξίες.................................... 394

β. Παρακράτηση του φόρου στα διανεμόμενα μερίσματα.................................... 395

γ. Μη παρακράτηση φόρου στα διανεμόμενα μερίσματα από ελληνικές θυγατρι­κές ΑΕ προς τις μητρικές τους άλλων κρατών μελών της ΕΕ............................................................................................... 395

4... ΠΟΛ 1042/2015, Έννοια του όρου «μερίσματα»............................................... 396

Άρθρο 37. Τόκοι........................................................................................... 401

1... Φορολόγηση των τόκων κατά το πρότυπο Σύμβασης του ΟΟΣΑ.......................... 401

2... Έννοια των τόκων κατά τον ΚΦΕ................................................................ 402

3... Απαλλάσσονται από το φόρο οι τόκοι από τίτλους δημοσίων δανείων που απο­κτούν τα φυσικά πρόσωπα              402

4... Απαλλαγή από το φόρο των τόκων ομολόγων του ΕΤΧΣ με δικαιούχους φυσικά πρό­σωπα                      402

5... Παρακράτηση του φόρου με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης των φυσι­κών προσώπων                 403

6... Η απαλλαγή από το φόρο των τόκων τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου ενδεχο­μένως παραβιάζει τις διατάξεις του άρθρου 63 ΣΛΕΕ (ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων)......................................................... 403

7... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 403

8... Φορολόγηση των τόκων αποταμίευσης από καταθέσεις φυσικών προσώπων κατοίκων Ελλάδας σε πιστωτικό ίδρυμα άλλου κράτους μέλους της ΕΕ (Οδηγία 2003/48/ΕΚ)................................................... 405

9... ΠΟΛ 1042/2015, Έννοια του όρου «τόκοι»..................................................... 409

10. Οι ανείσπρακτοι τόκοι φορολογούνται και δεν επιτρέπεται η εκχώρησή τους στο Δημόσιο             413

Άρθρο 38. Δικαιώματα (royalties)...................................................................... 414

1... Φορολόγηση των δικαιωμάτων κατά το πρότυπο Σύμβασης του ΟΟΣΑ................. 414

2... Έννοια των δικαιωμάτων κατά τον ΚΦΕ....................................................... 415

3... Παρακράτηση φόρου με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης των φυσικών προσώπων                      416

4... Απαλλαγή της παρακράτησης φόρου στις ενδοομιλικές πληρωμές επιχειρήσεων διαφορετικών κρατών μελών καθώς και ελληνικών επιχειρήσεων......................................................................................... 416

5... Συγγραφικά δικαιώματα συγγραφέων δημοσίων υπαλλήλων και συνταξιούχων...... 417

5α. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 417

α. Κέρδος ή ωφέλεια από την εκχώρηση δικαιώματος, προνομίου κτλ................... 417

β. Καταβολή δικαιωμάτων, αποζημιώσεων σε αλλοδαπές επιχειρήσεις................ 418

γ. Καταβολή δικαιωμάτων σε συνδεδεμένες κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις των άλλων κρατών μελών της ΕΕ              419

6... ΠΟΛ 1042/2015, Έννοια του όρου «δικαιώματα»............................................. 421

Άρθρο 39. Εισόδημα από ακίνητη περιουσία..................................................... 425

1... Φορολόγηση του εισοδήματος από ακίνητη περιουσία κατά το πρότυπο Σύμβα­σης του ΟΟΣΑ                   427

2... Έννοια εισοδήματος από ακίνητη περιουσία κατά τον ΚΦΕ............................... 427

3... Περιπτώσεις εισοδήματος από ακίνητη περιουσία............................................ 428

4... Εισόδημα από υπεκμίσθωση (έννοια)........................................................... 429

5... Αποτίμηση του εισοδήματος σε είδος στην αγοραία αξία ή σε ποσοστό 3% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου – Απαλλαγή από το φόρο η δωρεάν παραχώ­ρηση χρήσης ακινήτου μέχρι 200 τ.μ. σε ανιόντες ή κατιόντες    429

6... Δαπάνες εκπιπτόμενες από το μίσθωμα ακινήτου............................................ 430

α.. Τεκμαρτός τρόπος έκπτωσης δαπανών από το εισόδημα ακινήτων................. 430

β.. Εκμισθωτής φυσικό πρόσωπο............................................................... 430

γ... Εκμισθωτής ΝΠΔΔ.............................................................................. 430

δ.. Εκμισθωτής ΝΠΙΔ............................................................................... 430

ε... Το αρχικό μίσθωμα σε περίπτωση υπεκμίσθωσης....................................... 430

στ. Οι δαπάνες αντιπλημμυρικών έργων και έργων αποξήρανσης ελών σε ποσο­στό 10%             430

ζ... Το ποσό της αποζημίωσης που καταβάλλει βάσει νόμου ο εκμισθωτής στο μισθωτή για τη λύση της μισθωτικής σχέσης του ακινήτου.......................................................................................... 430

η... Δεν αποτελεί εισόδημα από ακίνητα η αποζημίωση λόγω αναγκαστικής έξω­σης από το μίσθιο             431

7... Υποκείμενα του φόρου εισοδήματος από ακίνητα είναι τα φυσικά πρόσωπα και τα μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα           ........................................................................................................ 431

8... Χρόνος φορολόγησης του εισοδήματος από ακίνητα........................................ 431

9... Ανείσπρακτα μισθώματα........................................................................... 431

10. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 432

α.. Συγκριτικές παρατηρήσεις..................................................................... 432

β.. Εισοδήματα σε είδος........................................................................... 433

γ... Εισόδημα από ακίνητα στις περιπτώσεις επιφανειών και εμφυτεύσεων............. 433

δ.. Δεν λογίζεται εισόδημα από ακίνητα από την ιδιοχρησιμοποίηση εργοστασίου ή γαιών                      434

ε... Τεκμαρτός προσδιορισμός του εισοδήματος από ακίνητα.............................. 434

στ. Κατάργηση της φορολόγησης του δικαιώματος της επικαρπίας στο όνομα άλ­λου προσώπου εκτός του κυρίου του ακινήτου ................................................................................................... 434

11. ΠΟΛ 1069/23.3.2015 Φορολόγηση του εισοδήματος από ακίνητη περιουσία μετά την έναρξη ισχύος των διατάξεων των άρθρων 39 και 40 του ΚΦΕ....................................................................................... 435

12. ΠΟΛ 1103/2015, Φορολόγηση του εισοδήματος από ακίνητα σε περίπτωση ανέ­γερ­σης κτίσματος ή βελτιώσεων με δαπάνες του μισθωτή σε ακίνητο του εκμι­σθωτή............................................................... 443

Άρθρο 39Α. Εισόδημα από βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων στο πλαίσιο της οικο­νομίας διαμοιρασμού                  448

1... Άρθρο 39 Α ΚΦΕ..................................................................................... 451

2... Άρθρο 111 Ν. 4446/2016 (μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 84 Ν. 4472/ 2017)... 451

3... Υπουργική απόφαση ΠΟΛ 1187 (ΦΕΚ Β΄ 4232) 5.12.2017. Βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων στο πλαίσιο της οικονομίας του διαμοιρασμού......................................................................................... 454

Άρθρο 40. Φορολογικός συντελεστής για το εισόδημα από κεφάλαιο...................... 461

1... Φορολογικοί συντελεστές για το εισόδημα από κεφάλαιο.................................. 461

2... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 462

α. Συντελεστές φόρου εισοδήματος από μερίσματα........................................... 462

β. Συντελεστές φόρου εισοδήματος από τόκους............................................... 462

γ. Συντελεστής φόρου εισοδήματος από δικαιώματα........................................ 462

δ. Συντελεστές φόρου εισοδήματος από ακίνητα και κινητές αξίες........................ 463

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄

ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΑΠΟ ΥΠΕΡΑΞΙΑ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Άρθρο 41. Μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας...................................................... 464

A.. Κράτος φορολόγησης της υπεραξίας από την εκποίηση κεφαλαίου κατά το πρό­τυπο Σύμβασης του ΟΟΣΑ                468

B.. Ιστορική επισκόπηση και νομική φύση του Φόρου Αυτομάτου Υπερτιμήματος (ΦΑΥ) στην ελληνική έννομη τάξη          ........................................................................................................ 468

1.. Ιστορική επισκόπηση........................................................................... 468

2.. Νομική φύση του ΦΑΥ.......................................................................... 470

3.. Λόγοι της μη επιτυχούς εφαρμογής του ΦΑΥ στην Ελλάδα κατά το παρελθόν..... 471

Γ... Το ισχύον νομικό καθεστώς του φόρου εισοδήματος από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου κατά τον ΚΦΕ               471

1.. Λόγοι της θέσπισης αυτοτελών διατάξεων για το εισόδημα από υπεραξία με­ταβίβασης κεφαλαίου                      471

2.. Υποκείμενο και αντικείμενο του ΦΑΥ (άρθρο 41 παρ. 1 ΚΦΕ)......................... 472

α. Υποκείμενο του ΦΑΥ....................................................................... 472

β. Αντικείμενο του ΦΑΥ........................................................................ 472

3.. Ορισμός της υπεραξίας......................................................................... 472

4.. Προσδιορισμός της τιμής κτήσης (στη δηλωθείσα στο συμβόλαιο τιμής ή στην φορολογητέα αξία λόγω κληρονομίας κτλ)       .................................................................................................... 473

5.. Προσδιορισμός της τιμής πώλησης (στη δηλωθείσα στο συμβόλαιο τιμής)........... 475

6.. Ως υπεραξία θεωρείται και η αντικειμενική αξία του κτίσματος που ανεγέρθηκε με δαπάνες του μισθωτή               475

7.. Χρόνος κτήσης ακίνητης περιουσίας......................................................... 476

8.. Αρνητική υπεραξία............................................................................... 477

9.. Συντελεστές απομείωσης της υπεραξίας..................................................... 477

10. Υπεραξία από πώληση και επαναμίσθωση ακινήτου (lease back).................... 477

11. Έννοια του όρου «μεταβίβαση».............................................................. 478

12. Περιπτώσεις μη θεωρούμενες «μεταβίβαση»............................................... 478

13. Μείωση της υπεραξίας κατά 25.000 ευρώ μετά από πενταετή διακατοχή του ακινήτου   479

14. Μηδενική υπεραξία για ακίνητα που αποκτήθηκαν μέχρι την 31.12.1994............ 479

15. Λόγοι καθυστέρησης και αναστολή της εφαρμογής του άρθρου 41 ΚΦΕ............. 480

16. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994...................................................... 480

17. Θέματα μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας από φυσικά πρόσωπα. Ερμηνευτική εγκύκλιος Υ.Ο. ΠΟΛ. 1122/2014     .................................................................................................... 481

18. Νομολογία του ΣτΕ επί των αιτήσεων ακυρώσεως της ΠΟΛ 1121/2014 του ΓΓΔΕ, Τρόπος υποβολής, τύπος και περιεχόμενο της δήλωσης υπολογισμού του φόρου υπεραξίας............................................. 493

Άρθρο 42. Μεταβίβαση τίτλων......................................................................... 495

1... Γενική παρατήρηση.................................................................................. 497

2... Υπεραξία από τη μεταβίβαση τίτλων και ολόκληρης της επιχείρησης..................... 498

3... Παράγωγα προϊόντα (ενδεικτική απαρίθμηση)................................................ 498

4... Έννοια της υπεραξίας............................................................................... 499

5... Τιμή κτίσης και τιμή πώλησης για εισηγμένους και μη εισηγμένους τίτλους............... 499

6... Μεταφορά της ζημίας από τη μεταβίβαση τίτλων και παράγωγων χρηματοοικο­νο­μικών προϊόντων              499

7... Απαλλαγή των κεφαλαιακών κερδών από την ανταλλαγή ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου ή εταιρικών ομολόγων με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου................................................................ 500

8... Απαλλαγή υπεραξίας από εισφορά ενεργητικού, ανταλλαγή μετοχών, συγχωνεύ­σεις - διασπάσεις              500

9... Απαλλαγή φυσικών προσώπων κατοίκων κρατών με τα οποία η Ελλάδα έχει συ­νάψει ΣΑΔΦ                   500

10. Υποβολή δήλωσης μαζί με τα υπόλοιπα εισοδήματα του φορολογούμενου............ 501

11. Αποφάσεις και ερμηνευτικαί εγκύκλιοι Υ.Ο..................................................... 501

12. ΠΟΛ. 1032/2015, Φορολογική μεταχείριση του εισοδήματος από υπεραξία μεταβί­βαση τίτλων και ολόκληρης της επιχείρησης     ........................................................................................................ 504

13. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 517

α.. Γενικές παρατηρήσεις........................................................................... 517

β.. Κέρδος από τη μεταβίβαση όλης της επιχείρησης ή εταιρικών μεριδίων ή με­ρίδων       517

γ.. Η μεταβίβαση όλων των μετοχών ΑΕ εξομοιώνεται με μεταβίβαση όλης της επιχείρησης                       518

δ.. Μεταβίβαση επιχείρησης από γονέα σε τέκνα............................................. 518

ε.. Κέρδος από την εκχώρηση δικαιώματος ή προνομίου συναφούς με την άσκηση της δραστηριότητας                     519

στ. Ποσό πέρα από μισθώματα καταβαλλόμενο από τον μισθωτή στον εκμισθωτή ακινήτου (περ. γ΄)                       520

ζ.. Τα παραπάνω εισοδήματα όταν αποκτώνται από νομικό πρόσωπο κερδοσκο­πικού χαρακτήρα φορολογούνται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις............................................................................. 521

η.. Υπεραξία από μεταβίβαση μετοχών ΑΕ μη εισηγμένων................................. 522

θ.. Κέρδη από την πώληση μετοχών εισηγμένων στο ΧΑΑ................................. 523

ι... Κέρδη από μεταβίβαση ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου και εταιρικών ομο­λόγων             523

ια. Η αυτόματη υπερτίμηση του παγίου κεφαλαίου επιχείρησης............................ 523

ιβ. Αντισυνταγματική η αναδρομική φορολόγηση των αποθεματικών ΑΕ............... 524

Άρθρο 43. Φορολογικός συντελεστής............................................................... 525

1... Ο φορολογικός συντελεστής στα εισοδήματα από υπεραξία κεφαλαίου είναι 15%.... 525

2... Ο φόρος από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου επιβάλλεται στα φυσικά πρόσωπα που δεν ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα........................................................................................................... 525

3... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 525

Άρθρο 43Α. Επιβολή ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης στα φυσικά πρόσωπα............. 526

1... Υπολογισμός της εισφοράς αλληλεγγύης σύμφωνα με το σύστημα της κλιμακωτής προοδευτικότητας                        528

2... Τροποποιήσεις στην κλίμακα της εισφορά αλληλεγγύης..................................... 530

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 44. Αντικείμενο της φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων και νομι­κών οντοτήτων               531

1... Γενική παρατήρηση.................................................................................. 531

2... Αντικείμενο φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων.. 531

3... Όλες οι κατηγορίες του εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων αποτελούν εισοδήματα από επιχειρηματική δραστηριότητα........................................................................................ 531

4... Όλα τα εισοδήματα των νομικών προσώπων φορολογούνται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις                  532

5... ΠΟΛ 1044/2015, Αντικείμενο της φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων                   532

Άρθρο 45. Υποκείμενα του φόρου.................................................................... 534

1... Νομικά πρόσωπα που συστάθηκαν στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή.................... 534

2... Νομικά πρόσωπα ανεξάρτητα από το κράτος σύστασής τους.............................. 535

3... Νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες με απλογραφικά βιβλία ΚΦΑΣ................ 535

4... Κριτήρια διάκρισης των νομικών προσώπων σε κερδοσκοπικά και μη κερδοσκο­πικά      536

α. Τυπικό κριτήριο με βάση τη διάταξη του νόμου............................................. 536

β. Ουσιαστικό κριτήριο της φύσης των ενεργούμενων πράξεων............................ 536

γ. Τυπικό κριτήριο του τύπου της εταιρίας...................................................... 537

5... Νομικά πρόσωπα και οντότητες, κερδοσκοπικά, εφόσον ασκούν επιχείρηση ή επάγγελμα                        538

6... Μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα............................................................ 538

7... Συγκριτική εξέταση μεταξύ των αντίστοιχων διατάξεων του Ν. 2238/ 1994 και του ΚΦΕ      539

α. Υποκείμενα της φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων κατά το άρθρο 101 Ν. 2238/1994             539

β. Διαφορές μεταξύ ΚΦΕ και Ν. 2238/1994..................................................... 540

8... Κατάργηση της διάκρισης μεταξύ αλλοδαπών (κοινοτικών) και ημεδαπών προσωπι­κών εταιριών κατά το Ν. 2238/1994 με βάση το άρθρο 48 ΣυνθΕΚ (άρθρο 54 ΣΛΕΕ)............................................................. 541

9... Τελευταίες τροποποιήσεις (με το Ν. 4110/2013) στον τρόπο φορολόγησης του εισο­δήματος προσωπικών εταιριών κατά το άρθρο 10 του Ν. 2238/1994.................................................................................. 542

10. ΠΟΛ 1044/2015, Υποκείμενο του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων και νο­μικών οντοτήτων             543

Άρθρο 46. Απαλλασσόμενα νομικά πρόσωπα.................................................... 547

1... Απαλλασσόμενοι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης............................................ 547

2... Οι εταιρίες επενδύσεων χαρτοφυλακίου και οι οργανισμοί συλλογικών επενδύ­σεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) απαλλάσσονται από το φόρο.......................................................................................... 548

3... Το Ταμείο Εθνικής Άμυνας και το Ταμείο Αεροπορικής Άμυνας δεν απαλλάσσονται του φόρου εισοδήματος              548

4... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 548

5... Νομολογία ΣτΕ....................................................................................... 552

6... ΠΟΛ 1044/2015, Απαλλασσόμενα νομικά πρόσωπα........................................ 552

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄

ΦΟΡΟΛΟΓΗΤΕΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ

Άρθρο 47. Κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα.......................................... 559

1... Κέρδος από επιχειρηματική δραστηριότητα.................................................... 560

2... Όλα τα έσοδα των νομικών προσώπων φορολογούνται ως έσοδα από επιχειρημα­τική δραστηριότητα                     561

3... Τα νομικά πρόσωπα φορολογούνται για τα εισοδήματά τους σύμφωνα με το σύ­στημα του ενιαίου φόρου                  562

3α. Απόσβεση φορολογικών ζημιών................................................................. 562

4... Νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που εφαρμόζουν τα ΔΛΠ....................... 563

5... Νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που τηρούν απλογραφικά βιβλία............. 563

6... Απαλλαγή από το φόρο των τόκων και της υπεραξίας των ομολόγων των νομικών προσώπων κατά το σύστημα των ομολόγων του Δημοσίου που εκδίδονται από το Ε.Τ.Χ.Σ................................................. 563

7... Απαλλαγή από το φόρο της υπεραξίας στις περιπτώσεις μεταβίβασης κρατικών τίτλων από νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες μη φορολογικοί κάτοικοι Ελ­λάδας............................................................... 564

8... Απαλλάσσονται από το φόρο εισοδήματος τα ακίνητα των ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού εφ’ όσον ιδιοχρησιμοποιούνται ή διατίθενται χωρίς αντάλλαγμα στο Δημόσιο για κοινωφελείς σκοπούς................................. 564

9... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 564

Α. Κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα............................................................ 565

α. Λογιστικός προσδιορισμός του καθαρού εισοδήματος............................... 565

β. Εξωλογιστικός προσδιορισμός του καθαρού εισοδήματος.......................... 568

γ. Ειδικές ρυθμίσεις του άρθρου 105 παρ. 18 Ν. 2238/1994 (εταιρίες εφαρμό­ζουσες ΔΛΠ)                       569

Β. Μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα........................................................ 570

α.. Λόγοι που δυσχεραίνουν τη διάκριση μεταξύ κερδοσκοπικών και μη κερδο­σκοπικών νομικών προσώπων      ................................................................................................ 570

β.. Κριτήρια για το χαρακτηρισμό ενός νομικού προσώπου ως μη κερδοσκο­πικού      570

γ.. Υποκείμενα της φορολογίας εισοδήματος μη κερδοσκοπικά νομικά πρό­σωπα      571

δ.. Φορολογητέα εισοδήματα των μη κερδοσκοπικών νομικών προσώπων....... 572

ε... Φορολογητέα εισοδήματα των αλλοδαπών μη κερδοσκοπικών νομικών προσώπων                      572

στ. Κατάργηση της φορολογικής απαλλαγής για εισοδήματα από οικοδομές και εκμίσθωση γαιών των κοινωφελών νομικών προσώπων................................................................................. . 573

ζ... Προσδιορισμός του καθαρού κέρδους των μη κερδοσκοπικών νομικών προ­σώπων                       573

Γ.. Ορισμένες αυξήσεις και μειώσεις για τη διαμόρφωση του τελικού ποσού του φορολογητέου εισοδήματος των νομικών προσώπων........................................................................................ 574

α.. Αφαιρούνται τα μερίσματα από τη συμμετοχή σε άλλες εταιρίες.................... 574

β.. Προστίθεται στα φορολογητέα κέρδη το μέρος των αφορολόγητων εσό­δων που αναλογεί στα διανεμόμενα κέρδη μετά την αναγωγή τους σε μικτό ποσό με την προσθήκη του αναλογούντος σε αυτά φόρου  575

γ.. Για τον προσδιορισμό των διανεμόμενων κερδών λαμβάνονται υπόψη τα συνολικά κέρδη (με την προσθήκη των μερισμάτων από συμμετοχή σε άλλη εταιρία και των αφορολόγητων εσόδων)................ 575

δ.. Αφορολόγητα αποθεματικά............................................................... 576

Δ. Υπολογισμός του φόρου....................................................................... 576

α.. Εφαρμογή του κοινού συντελεστή φόρου στα καθαρά κέρδη...................... 576

β.. Μειωμένοι συντελεστές φόρου............................................................ 577

γ.. Συμπληρωματικός φόρος 3% για το εισόδημα (τεκμαρτό ή πραγματικό) από ακίνητα                        578

δ.. Προκαταβολή φόρου....................................................................... 579

ε... Εκπτώσεις από τον αναλογούντα φόρο................................................ 580

στ. Ευθυνόμενοι (διοικούντες, εκπρόσωποι) σε περίπτωση κήρυξης σε πτώχευ­ση ΑΕ  581

ζ... Μερική φορολογική απαλλαγή στις επιχειρήσεις που επενδύουν σε κινημα­το­γραφικά έργα               581

η.. Σύμφωνη με το Σύνταγμα η έκτακτη εισφορά του Ν. 3845/2010 στα εισο­δήματα από την εκμετάλλευση πλοίων.   ................................................................................................ 582

Άρθρο 48. Απαλλαγή ενδοομιλικών μερισμάτων................................................. 583

1... Οδηγία 2011/96/ΕΕ.................................................................................. 584

2... Γενική παρατήρηση επί του άρθρου 48 ΚΦΕ (μερίσματα αποκτώμενα από ελλη­νικές μητρικές εταιρίες)                      595

3... Απαλλαγή από το φόρο των μερισμάτων που αποκτά ελληνικό νομικό πρόσωπο (μητρική εταιρία) από συνδεδεμένο νομικό πρόσωπο (θυγατρική εταιρία), φορο­λογικό κάτοικο κράτους μέλους της ΕΕ......... . 596

4... Υπολογισμός του χρόνου συμμετοχής........................................................... 597

5... Αναγνώριση του φορολογικού πλεονεκτήματος και κατά τη διανομή κερδών με­ταξύ ελληνικών συνδεδεμένων νομικών προσώπων........................................................................................................... 598

6... Εφαρμογή της διάταξης και όταν η λήπτρια των μερισμάτων εταιρία άλλου κρά­τους μέλους έχει τη μόνιμη εγκατάστασή της στην Ελλάδα και η διανέμουσα εταιρία είναι θυγατρική της σε άλλο κράτος-μέλος........... 599

7... Προσωρινή απαλλαγή από την καταβολή φόρου στα αποκτώμενα μερίσματα με την κατάθεση εγγυητικής επιστολής    ........................................................................................................ 599

8... Μη έκπτωση των επιχειρηματικών δαπανών από τη συμμετοχή σε άλλο νομικό πρόσωπο                        600

9... Αποφυγή διπλής απαλλαγής των εισπραττόμενων μερισμάτων........................... 600

10. Κανόνας αντικατάχρησης.......................................................................... 601

α. Νομικό πλαίσιο της Οδηγίας................................................................... 601

β. Μεταφορά της οδηγίας στην εσωτερική νομοθεσία........................................ 601

11. Αντίστοιχες ειδικές διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας εκτός του ΚΦΕ.................. 604

12. Απόφαση του ΔΕΕ κατά της Ελλάδας (υπόθεση C-294/99, Αθηναϊκή Ζυθοποιία)..... 605

Άρθρο 49. Υποκεφαλαιοδότηση...................................................................... 606

1... Έννοια της υποκεφαλαιοδότησης................................................................ 606

2... Το κριτήριο της μη υπέρβασης ποσοστού 30% των φορολογητέων κερδών (ΕΒΙΤDΑ) για την αναγνώριση των δαπανών από τόκους στη δανειολήπτρια εταιρία......................................................................... 610

3... Δεν απαιτείται να υπάρχει σχέση εξάρτησης μεταξύ των συναλλασσόμενων επι­χειρήσεων             610

4... Έννοια του όρου «πλεονάζουσες δαπάνες τόκων».......................................... 611

5... Οι δαπάνες τόκων εκπίπτουν όταν δεν υπερβαίνουν το ποσό των 3.000.000 ευρώ.. 611

6... Μεταφορά μη εκπιπτόμενης δαπάνης χωρίς χρονικό περιορισμό......................... 611

7... Οι περιορισμοί της υποκεφαλαιοδότησης δεν εφαρμόζονται στα πιστωτικά ιδρύ­ματα, στις εταιρίες χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) και τις εταιρίες πρακτο­ρείας επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring)......... 612

8... Η δαπάνη τόκων μπορεί να καταβάλλεται και από επιχειρήσεις με έδρα την Ελ­λάδα       612

8α. Μεταβατικές διατάξεις σταδιακής εφαρμογής των μέτρων κατά της υποκε­φα­λαιοδότησης   613

9... Αντίστοιχες ρυθμίσεις του Ν. 2238/1994......................................................... 613

α. Δεν εκπίπτουν δαπάνες τόκων που υπερβαίνουν το τριπλάσιο των ιδίων κε­φαλαίων της διανειολήπτριας εταιρίας  ..................................................................................................... 613

β. Στο ποσό των δανείων προστίθενται και τα δάνεια με τρίτες επιχειρήσεις εγγυη­μένα από συνδεδεμένη επιχείρηση  ..................................................................................................... 614

γ. Εξαίρεση από τις διατάξεις περί υποκεφαλαιοδότησης των επιχειρήσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης, πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων, ειδικού σκοπού, τραπεζικών εταιριών κτλ............ 614

δ. Δεν εκπίπτουν οι καταβαλλόμενοι δεδουλευμένοι τόκοι κατά το μέρος που υπερβαίνουν το τριπλάσιο των ιδίων κεφαλαίων από συμβάσεις δανείων μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων.......................... 615

10. ΠΟΛ 1037/2015, Προσδιορισμός των εκπιπτόμενων τόκων σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και τα οριζόμενα στο Ψήφισμα του Συμβουλίου ΕΕ της 8.6.2010 περί υπο­κεφαλαιοδότησης.................................... 616

11. Οδηγία 2016/1164/ΕΕ του Συμβουλίου, της 12 Ιουλίου 2016, για τη θέσπιση κα­νόνων κατά πρακτικών φοροαποφυγής που έχουν άμεση επίπτωση στην λει­τουργία της εσωτερικής αγοράς.................................... 619

Άρθρο 50. Ενδοομιλικές συναλλαγές................................................................ 622

1... Έννοια των ενδοομιλικών συναλλαγών........................................................ 622

2... Συναλλαγές μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων με όρους διαφορετικούς σε σχέ­ση με τους όρους μεταξύ μη συνδεδεμένων επιχειρήσεων. Αναπροσαρμογή των κερδών με βάση την αρχή των ίσων αποστάσεων     623

3... Ερμηνεία των διατάξεων περί ενδοομιλικών συναλλαγών σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ........................................................................................................... 624

4... Φάκελοι τεκμηρίωσης ενδοομιλικών συναλλαγών (άρθρο 21 του Ν. 4174/2013)....... 625

5... Κυρώσεις σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προς τις διατάξεις του άρθρου 21 ΚΦΔ.. 626

6... Προέγκριση Μεθοδολογίας Ενδοομιλικής Συναλλαγής (άρθρο 22 ΚΦΔ)................ 627

7... Διαδικασία για την προέγκριση μεθοδολογίας ενδοομιλικής τιμολόγησης κτλ......... 630

8... Καθορισμός του ακριβούς περιεχομένου και των στοιχείων που περιέχονται στους Φακέλους Τεκμηρίωσης Ενδοομιλικών Συναλλαγών κτλ...................................................................................... 637

9... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 645

α.. Διόρθωση των κερδών τιμολογήσεων μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων........ 645

β.. Αντικειμενική ευθύνη των επιχειρήσεων που παραβιάζουν την αρχή των ίσων αποστάσεων                  648

γ.. Η πολυμερής σύμβαση διαιτησίας 90/496/ΕΟΚ............................................ 648

δ.. Υποχρέωση τήρησης Φακέλου Τεκμηρίωσης τιμών τεκμηρίωσης....................... 649

ε.. Προσδιορισμός μη τεκμηριωμένων τιμών ενδοομιλικών συναλλαγών............... 650

στ. Συγκριτική θεώρηση μεταξύ του άρθρου 39 Ν. 2238/1994 και του άρθρου 50 ΚΦΕ        651

ζ.. Κατάργηση της παράλληλης εφαρμογής των άρθρων 39 Ν. 2238/1994 και 26 του Ν. 3728/2008                652

η.. Προέγκριση μεθοδολογίας ενδοομιλικών συναλλαγών (άρθρο 39Γ Ν. 2238/1994)       652

θ.. Νομολογία επί του άρθρου 39 Ν. 2238/1994 και των αντιστοίχων διατάξεων των προηγούμενων νόμων               652

Άρθρο 51. Μεταφορά λειτουργιών.................................................................... 656

1... Έννοια της μεταφοράς λειτουργιών κατά το άρθρο 51 ΚΦΕ................................ 657

2... Έννοια της επιχειρηματικής αναδιάρθρωσης που πραγματοποιούν συνδεδεμένα πρόσωπα                      658

3... Έννοια του πακέτου μεταβίβασης................................................................ 658

4... Το αντίτιμο των συναλλαγών στις επιχειρηματικές αναδιαρθρώσεις πρέπει να ανταποκρίνεται στην αρχή των ίσων αποστάσεων........................................................................................................... 658

5... Δυνατότητα μη αναπροσαρμογής των τιμών αναδιαρθρώσεων με την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων από τον φορολογούμενο...................................................................................... 660

6... Σε περίπτωση μη ύπαρξης αποδεικτικών στοιχείων καθορίζεται ένα αντικείμενο με βάση την αρχή των ίσων αποστάσεων        ........................................................................................................ 660

7... Κατανομή κινδύνων................................................................................. 661

8... Υποχρέωση τήρησης Φακέλου Τεκμηρίωσης................................................... 661

Άρθρο 52. Εισφορές ενεργητικού έναντι τίτλων................................................... 662

1... Εφαρμογή της οδηγίας 90/434/ΕΟΚ (2009/133/ΕΚ) μόνον όσον αφορά τις πράξεις εισφοράς ενεργητικού                   664

2... Έννοια του όρου «εισφορά ενεργητικού»....................................................... 665

3... Έννοια του όρου «κλάδος δραστηριότητας»................................................... 666

4... Η μετατροπή υποκαταστήματος σε νέα εταιρία συνιστά εισφορά ενεργητικού........... 666

5... Μη απόδοση από την λήπτρια εταιρία στα εισφερόμενα προς αυτήν περιουσιακά στοιχεία φορολογητέα αξία μεγαλύτερη από την αξία που είχαν στην εισφέρουσα αμέσως πριν από την εισφορά ενεργητικού.......... 666

6... Μεταφορά αποσβέσεων, ανάληψη αποθεματικών και προβλέψεων, καθώς και ανάληψη ζημιών από τη λήπτρια εταιρία με τους ίδιους όρους που θα ίσχυαν για την εισφέρουσα εταιρία, εάν δεν είχε γίνει μεταβίβαση    666

7... Κατά την εισφορά ενεργητικού έναντι τίτλων η εισφέρουσα εταιρία απαλλάσσεται οριστικά από τον φόρο που προκύπτει για την υπεραξία και η εισφέρουσα εταιρία αποτιμά τους τίτλους που λαμβάνει από την λήπτρια στην αγοραία τους αξία κατά τον χρόνο της εισφοράς ενεργητικού. Κατ’ εξαίρεση εάν η εισφέρουσα εταιρία μεταβιβάσει τους αποκτώμενους τίτλους εντός τριετίας από την ολοκλήρωση της εισφοράς ενεργητικού, ως τιμή κτήσης των τίτλων αυτών λαμβάνεται η αξία που είχαν τα εισφερόμενα περιουσιακά στοιχεία αμέσως πριν από την εισφορά......................................................... 667

8... Οι εισφέρουσες και οι λήπτριες εταιρίες να έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα ή σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ      ........................................................................................................ 667

9... Περιπτώσεις φορολογικής κατοικίας των συμβαλλόμενων εταιριών που εμπίπτουν στην εφαρμογή του άρθρου 52      ........................................................................................................ 667

10. Αναλογική εφαρμογή του άρθρου 52 στις μόνιμες εγκαταστάσεις.......................... 668

11. Τύποι εταιριών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 52.................... 669

12. Ρήτρα αποφυγής καταχρήσεων................................................................... 669

13. Οδηγία 2009/133/ΕΚ του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 2009 σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το εφαρμοστέο στις συγχωνεύσεις, διασπάσεις, μερι­κές διασπάσεις, εισφορές ενεργητικού και ανταλλαγές μετοχών που αφορούν εταιρείες διαφορετικών κρατών μελών καθώς και με τη μεταφορά της κατα­στατικής έδρας μιας SE ή μιας SCE από ένα κράτος μέλος σε άλλο........................................................................................................... 670

14. Μεταφορά των διατάξεων της αρχικής οδηγίας 90/494/ΕΟΚ στην ελληνική έννομη τάξη     686

Άρθρο 53. Ανταλλαγή τίτλων........................................................................... 697

1... Ανταλλαγή μετοχών ή εταιρικών μεριδίων...................................................... 698

2... Έννοια της ανταλλαγής τίτλων.................................................................... 699

3... Απαλλαγή του μετόχου ή εταίρου από το φόρο υπεραξίας.................................. 700

4... Μη απόδοση στους ανταλλασσόμενους τίτλους μεγαλύτερης φορολογητέας αξίας.... 700

5... Επέκταση των ρυθμίσεων της οδηγίας και στις πράξεις μεταξύ εταιριών με φορο­λογική κατοικία την Ελλάδα (παρ. 6)   ........................................................................................................ 700

6... Προϋποθέσεις εφαρμογής της διάταξης......................................................... 700

7... Τύποι των υπαγομένων εταιριών, φορολογική κατοικία αυτών και είδος φόρου....... 701

Άρθρο 54. Συγχωνεύσεις και διασπάσεις........................................................... 702

1... Συγχωνεύσεις και διασπάσεις μεταξύ κεφαλαιουχικών επιχειρήσεων, εφόσον πλη­ρούνται οι όροι των επόμενων θεμάτων        ........................................................................................................ 705

2... Έννοια της συγχώνευσης (τύποι συγχώνευσης)............................................... 706

α. Συγχώνευση με απορρόφηση.................................................................. 706

β. Συγχώνευση με σύσταση νέας εταιρίας....................................................... 706

3... Έννοια της διάσπασης (τύποι διάσπασης)..................................................... 706

α. Ολική διάσπαση σε νέες ή υφιστάμενες εταιρίες............................................ 706

β. Μερική διάσπαση................................................................................. 707

γ. Έννοια του κλάδου δραστηριότητας.......................................................... 707

4... Διάσπαση με καταβολή χρηματικού ποσού στους εταίρους της εισφέρουσας εταιρίας        707

5... Οι εταιρίες να είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και/ή άλλου κράτους της ΕΕ...... 708

6... Τύποι των εταιριών, φορολογική κατοικία αυτών και είδος φόρου εισοδήματος στον οποίο υπόκεινται                    708

7... Ανάλογη εφαρμογή για δύο ή περισσότερες εταιρίες......................................... 709

8... Απαλλαγή της εταιρίας από το φόρο της προκύπτουσας υπεραξίας...................... 709

9... Διενέργεια αποσβέσεων της εισφέρουσας από τη λήπτρια εταιρία........................ 709

10. Μεταφορά αποθεματικών και προβλέψεων της εισφέρουσας προς τη λήπτρια εται­ρία       709

11. Μεταφορά ζημιών της εισφέρουσας προς τη λήπτρια......................................... 709

12. Απαλλαγή από το φόρο της υπεραξίας στην περίπτωση ακύρωσης της συμμετοχής της λήπτριας στο κεφάλαιο της εισφέρουσας  ........................................................................................................ 710

13. Προϋποθέσεις κατά τη μεταβίβαση στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού ώστε να ισχύσουν οι διατάξεις του άρθρου 54 ........................................................................................................ 710

14. Εφαρμογή του άρθρου 54 όταν η εισφέρουσα, φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, μεταβιβάζει τη μόνιμη εγκατάστασή της σε άλλο κράτος μέλος και η λήπτρια είναι φορολογικός κάτοικος άλλου κράτους μέλους της ΕΕ     711

15. Ο εταίρος ή μέτοχος της εισφέρουσας απαλλάσσεται από το φόρο υπεραξίας, με εξαίρεση το φόρο για το καταβαλλόμενο τυχόν χρηματικό ποσό...................................................................................... 711

16. Μη απόδοση μεγαλύτερης φορολογητέας αξίας στους τίτλους από τον εταίρο ή μέτοχο της εισφέρουσας                    711

17. Προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 54: ο μέτοχος ή εταίρος που ανταλλάσσει τίτλους να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας........................................................................................................... 712

18. Γενικές παρατηρήσεις στο άρθρο 54 ΚΦΕ...................................................... 712

α. Με τις διατάξεις του άρθρου 54 στην ουσία αναστέλλεται η φορολόγηση της υπεραξίας και φορολογείται όταν αυτή πραγματοποιείται............................................................................ 712

β. Υποχρεωτική εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας και στις περιπτώσεις διενέργειας πράξεων αναδιάρθρωσης μεταξύ εταιριών του ίδιου κράτους μέλους κατά τη νομολογία του ΔΕΕ................... 712

Άρθρο 55. Μεταφορά της καταστατικής έδρας μίας SE ή μίας SCE......................... 714

1... Σχετικά νομοθετήματα ενωσιακού δικαίου..................................................... 715

2... Μεταφορά καταστατικής έδρας SE ή SCE από Ελλάδα σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ       715

3... Αναβολή φορολόγησης των προσαρτώμενων υπεραξιών στην Ελλάδα................. 716

4... Φορολογική μεταχείριση των αποσβέσεων, προβλέψεων ή αποθεματικών και μεταφορά της ζημίας από τη μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα.......................................................................................... 716

Άρθρο 56. Μη εφαρμογή ευεργετημάτων............................................................ 717

1... Γενική παρατήρηση.................................................................................. 717

2... Άρση των πλεονεκτημάτων σε περίπτωση διαπιστώσεως φοροδιαφυγής ή φορο­αποφυγής                        717

α. Κατά τις διατάξεις της οδηγίας 2009/133/ΕΚ (90/434/ΕΟΚ)............................... 717

β. Κατά τις διατάξεις του ΚΦΕ..................................................................... 718

3... Τεκμήριο φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής η διενέργεια πράξεων για οικονομικά μη θεμιτούς λόγους                       719

4... Αντίστοιχες διατάξεις του άρθρου 8 του Ν. 2578/1998........................................ 719

Άρθρο 57. Εκκαθάριση................................................................................... 720

1... Προϊόν εκκαθάρισης αποτελεί το κέρδος νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας... 720

2... Εκκαθάριση (ΠΟΛ 1059/2015)..................................................................... 720

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ

Άρθρο 58. Φορολογικός συντελεστής............................................................... 723

1... Φορολογικός συντελεστής στα εισοδήματα νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων με διπλογραφικά βιβλία (29%) από 1.1.2019 26%.......................................................................................... 724

2... Φορολογικός συντελεστής στα εισοδήματα νομικών προσώπων με απλογραφικά βιβλία              725

3... Φορολογικός συντελεστής στα εισοδήματα των αγροτικών συνεταιρισμών και των ομάδων παραγωγών                  725

4... Εισοδήματα υποκείμενα σε παρακράτηση φόρου (μερίσματα, τόκοι κτλ.) προστί­θενται στα φορολογητέα εισοδήματα πριν την αφαίρεση του φόρου ο οποίος εκπίπτει......................................................... 726

5... Μείωση φορολογικού συντελεστή κατά 40% για τα εισοδήματα από επιχειρη­ματική δραστηριότητα σε νησιά μέχρι 3100 κατοίκων........................................................................................................... 726

6... Αφορολόγητα τα κέρδη των πολύ μικρών επιχειρήσεων από τη διάθεση ηλεκτρι­κής ενέργειας (φωτοβολταϊκά συστήματα μέχρι 10 kw)...................................................................................................... 727

7... Παρατήρηση (Στα εισοδήματα των νομικών προσώπων εφαρμόζεται το σύστημα του ενιαίου φόρου)                        727

8... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 727

α.. Εφαρμογή του συστήματος του ενιαίου φόρου με κοινό συντελεστή 26%............ 727

β.. Τρόπος φορολόγησης του εισοδήματος των αλλοδαπών προσωπικών εται­ριών (άρθρο 109 Ν. 2238/1994)            .................................................................................................... 728

γ.. Συμπληρωματικός φόρος 3% στα ακαθάριστα έσοδα από ακίνητα................... 728

δ.. Έκπτωση του παρακρατηθέντος φόρου στα εισοδήματα από κινητές αξίες και υπεραξίες                      728

ε.. Παρακράτηση φόρου κατά την μετατροπή ΑΕ σε προσωπική εταιρία................. 729

στ. Παρακράτηση φόρου κατά τη μετατροπή ΕΠΕ σε προσωπική εταιρία................ 729

9... Σύσταση της Επιτροπής, της 6ης Μαΐου 2003, σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον και για τον ΕΟΧ)................................... 729

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ ΦΟΡΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄

ΦΟΡΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΗΓΗ

Άρθρο 59. Φορολόγηση στην πηγή.................................................................. 735

1... Υπόχρεοι παρακράτησης φόρου σύμφωνα με το σύστημα της φορολόγησης στην πηγή     735

2... Η ευθύνη προσώπων που καταβάλλουν μισθούς για παρακράτηση φόρου............ 736

3... Εισόδημα απαλλασσόμενο από το φόρο δεν υπόκειται σε παρακράτηση.............. 736

Άρθρο 60. Φορολογικός συντελεστής............................................................... 737

1... Υπολογισμός της παρακράτησης φόρου σε μισθωτούς και συνταξιούχους.............. 738

2... Παρακράτηση φόρου στους μισθούς των πληρωμάτων του εμπορικού ναυτικού....... 738

3... Μείωση του φόρου κατά 1,5% κατά την παρακράτηση....................................... 738

4... Παρέχεται εξουσιοδότηση στον Υ.Ο. να καθορίσει με απόφασή του τα θέματα σχετικά με την παρακράτηση               739

5... Παρακράτηση φόρου σε ποσοστό 20% για αναδρομικά μισθών και συντάξεων και μη τακτικές αποδοχές                 739

6... Παρακράτηση ενεργείται και έναντι της εισφοράς αλληλεγγύης............................. 739

7... Προθεσμία απόδοσης παρακρατούμενου φόρου από μισθούς και συντάξεις.......... 739

8... Εξαιρούνται από την υποχρέωση παρακράτησης η Ιερά Κοινότητα, οι Ιερές Μονές του Αγίου Όρους και τα εξαρτήματα αυτών    ........................................................................................................ 739

9... ΠΟΛ 1072/2015, Οδηγίες για την παρακράτηση φόρου σε μισθούς και συντάξεις...... 740

10. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 751

α. Υπολογισμός παρακρατούμενου φόρου από μισθωτές υπηρεσίες.................... 751

β. Καταβολή μισθού ελεύθερου φόρου......................................................... 751

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄

ΠΑΡΑΚΡΑΤΗΣΗ ΦΟΡΟΥ

Άρθρο 61. Υπόχρεοι σε παρακράτηση.............................................................. 753

1... Υπόχρεοι σε παρακράτηση φόρου............................................................... 753

2... Φορείς της Γενικής Κυβέρνησης................................................................... 754

3... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 754

α. Παρακράτηση φόρου στα εισοδήματα από μισθωτές υπηρεσίες (άρθρο 57).......... 754

β. Παρακράτηση φόρου στα εισοδήματα από κινητές αξίες................................. 755

αα. Μερίσματα.................................................................................... 755

ββ. Τόκοι.......................................................................................... 755

γγ.. Δικαιώματα................................................................................... 756

γ. Παρακράτηση φόρου στα εισοδήματα από εμπορικές επιχειρήσεις (άρθρο 55)...... 756

δ. Παρακράτηση φόρου στο εισόδημα από ελευθέρια επαγγέλματα (άρθρο 58)....... 757

ε.. Παρακράτηση φόρου σε ποσό της αποζημίωσης που καταβάλλεται από τον εκμισθωτή λόγω αναγκαστικής έξωσης (Γνμδ ΝΣΚ 386/2007)........................................................................................... 758

Άρθρο 62. Πληρωμές υποκείμενες σε παρακράτηση............................................ 759

1... Πληρωμές υποκείμενες σε παρακράτηση φόρου............................................... 760

2... Δεν υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου οι αμοιβές από υπηρεσίες που λαμβάνουν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες, φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας................................................................... 760

3... Γίνεται παρακράτηση φόρου στις αμοιβές για υπηρεσίες διοίκησης παρεχόμενες από νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, μη φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας................................................................... 761

4... Καταβολή του φόρου υπεραξίας στον συμβολαιογράφο.................................... 762

5... Δεν γίνεται παρακράτηση φόρου κατά την απόκτηση αμοιβών για δικαιώματα (royalties) από νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες, φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας ή με μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα............. 762

Άρθρο 63. Απαλλαγή για ορισμένες ενδοομιλικές πληρωμές................................. 763

1... Οδηγία 2003/49/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Ιουνίου 2003, για την καθιέρωση κοι­νού συστήματος φορολόγησης των τόκων και των δικαιωμάτων που κατα­βάλ­λονται μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών διαφορετικών κρατών μελών                 765

2... Απαλλαγές από παρακράτηση φόρου σε ορισμένες ενδοομιλικές πληρωμές με­ρισμάτων   776

3... Προϋποθέσεις για τη μη παρακράτηση φόρου στις πληρωμές από μερίσματα.......... 777

Α) Το νομικό πρόσωπο που προβαίνει στη διανομή (καταβάλλων το μέρισμα):....... 777

α. περιλαμβάνεται στους τύπους που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι Μέρος Α΄ της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ, όπως ισχύει,       ................................................................................................. 777

β. είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους της ΕΕ, σύμφωνα με τη νο­μοθεσία του κράτους αυτού και δεν θεωρείται κάτοικος τρίτου κράτους εκτός ΕΕ κατ’ εφαρμογή όρων σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας που έχει συναφθεί με αυτό το τρίτο κράτος και..................................................................................... 777

γ.. υπόκειται, χωρίς τη δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής, σε έναν από τους όρους που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι Μέρος Β΄ της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ ή σε οποιονδήποτε άλλον φόρο αντικαταστήσει έναν από τους φόρους αυτούς.       ................................................................................................. 777

Β. Το νομικό πρόσωπο που εισπράττει........................................................ 778

α.. Να κατέχει τουλάχιστον το 10% στο κεφάλαιο ή στα δικαιώματα ψήφου της θυγατρικής                    778

β.. Το ποσοστό συμμετοχής να διακρατείται για τουλάχιστο 24 μήνες............... 778

γ... Θέσεις της νομολογίας του ΔΕΕ όσον αφορά την έναρξη του χρόνου παρα­χώρησης του πλεονεκτήματος της μη παρακράτησης του φόρου................................................................. 778

δ.. Να περιλαμβάνεται στους τύπους των εταιριών της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ....... 779

ε... Να είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους..................................... 779

στ. Να υπόκειται σε ένα από τους φόρους του παραρτήματος της οδηγίας 2011/96/ΕΕ              780

4... Απαλλαγές από την παρακράτηση φόρου στις ενδοομιλικές πληρωμές τόκων και δικαιωμάτων                  780

5... Προϋποθέσεις για τη μη παρακράτηση φόρου στις πληρωμές από τόκους και δικαιώματα             781

6... Προσωρινή απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου με την καταβολή τραπεζικής εγγύησης                       783

7... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 784

α. Σε σχέση με τα διανεμόμενα μερίσματα...................................................... 784

β. Σε σχέση με τα διανεμόμενα δικαιώματα.................................................... 784

Άρθρο 64. Συντελεστές παρακράτησης φόρου................................................... 787

1... Συντελεστές παρακράτησης φόρου............................................................... 789

2... Συντελεστές παρακράτησης στις περιπτώσεις προμηθειών από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης                   790

3... Με την παρακράτηση του φόρου εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση.................. 791

4... Πίστωση φόρου όταν δεν εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση.......................... 791

5... Απαλλαγή από την παρακράτηση για πιστωτικά ιδρύματα................................. 791

6... Μέγιστος χρόνος απόδοσης παρακρατούμενου φόρου...................................... 791

7... Υπόχρεος καταβολής του φόρου υπεραξίας δεν είναι ο συμβολαιογράφος αλλά ο μεταβιβάζων την ακίνητη περιουσία            ........................................................................................................ 791

8... Απαλλαγή των αλλοδαπών νομικών προσώπων, μη φορολογικών κατοίκων Ελλάδας, για τόκους από τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου.............................................................................................. 792

9... Αυτοτελής φορολόγηση αποθεματικών που σχηματίσθηκαν μέχρι 31.12.2013 κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση αυτών           ........................................................................................................ 792

10. Για ισολογισμούς που κλείνουν από 1.1.2014 δεν τηρούνται λογαριασμοί αφορο­λόγητων αποθεματικών                 793

11. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 793

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ

ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΦΟΡΟΑΠΟΦΥΓΗΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΔΙΑΦΥΓΗΣ

Άρθρο 65. Κράτη μη συνεργάσιμα στο φορολογικό τομέα και κράτη με προνο­μιακό φορολογικό καθεστώς               795

1... Καθορισμός των μη συνεργάσιμων κρατών με βάση τις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 65 του Ν. 4172/2013 (ΚΦΕ), για το έτος 2016............................................................................................... 797

2... Καθορισμός κρατών με προνομιακό φορολογικό καθεστώς για το έτος 2015 σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 6 και 7 του άρθρου 65 του Ν. 4172/ 2013 (ΚΦΕ)......................................................... 798

3... Ενσωμάτωση των διατάξεων της οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συ­νεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ στον τομέα της φορολογίας, στην ελληνική φορολογική νομοθεσία............................. 799

4... Κράτη μη συνεργάσιμα και κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς................ 801

α. Κράτη μη συνεργάσιμα.......................................................................... 801

β. Κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς.............................................. 802

5... Σύμβαση διοικητικής συνδρομής.................................................................. 804

6... ΟΔΗΓΙΑ (ΕΕ) 2016/1164 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, της 12ης Ιουλίου 2016, για τη θέσπιση κανόνων κατά πρακτικών φοροαποφυγής που έχουν άμεση επίπτωση στη λει­τουρ­γία της εσωτερικής αγοράς............................. 804

Άρθρο 66. Ελεγχόμενες αλλοδαπές εταιρείες (ΕΑΕ).............................................. 835

1... Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρίες (ΕΑΕ) – Έννοια και σκοπός ίδρυσής τους........... 836

2... Πράξεις φοροαποφυγής μέσω σύστασης Ε.Α.Ε................................................ 838

3... Το μη διανεμηθέν εισόδημα των Ελεγχόμενων Αλλοδαπών Εταιριών φορολογείται (παρ. 1)                      839

4... Προϋποθέσεις φορολόγησης του εισοδήματος των ΕΑΕ.................................... 839

5... Περιπτώσεις μη φορολόγησης του μη διανεμηθέντος εισοδήματος........................ 840

6... Υπολογισμός του φορολογητέου εισοδήματος από τα μη διανεμόμενα κέρδη......... 840

7... Κατηγορίες εισοδήματος που λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος                841

8... Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρίες και ενωσιακό δίκαιο (έννοια της επίπλαστης κατάστασης ως λόγος εφαρμογής των διατάξεων περί ΕΑΕ).............................................................................................. 841

9... Επέκταση των κανόνων για τις ΕΑΕ και στα κέρδη των μονίμων εγκαταστάσεων των εταιριών σε άλλα κράτη με την Οδηγία 2016/1164/ΕΕ του Συμβουλίου, της 12 Ιουλίου 2016, για τη θέσπιση κανόνων κατά πρακτικών φοροαποφυγής που έχουν άμεση επίπτωση στην λειτουργία της εσωτερικής αγοράς............................................ 843

ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ

ΥΠΟΒΟΛΗ ΔΗΛΩΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΗ ΦΟΡΟΥ

Άρθρο 67. Υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και καταβολή του φόρου             845

1... Σχετικές διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013)................ 848

2... Έννοια και νομική φύση της φορολογικής δήλωσης.......................................... 851

3... Τα φυσικά πρόσωπα ηλικίας τουλάχιστον 18 ετών υποχρεούνται να δηλώσουν ηλεκτρονικά όλα τα εισοδήματά τους  ........................................................................................................ 853

4... Δήλωση των παρακρατούμενων φόρων για τα εισοδήματα που φορολογούνται αυτοτελώς                       853

5... Προθεσμία υποβολής της δήλωση (παρ. 3)..................................................... 853

6... Υπόχρεοι σε δήλωση σε περίπτωση θανάτου ή μεταφοράς της φορολογικής κα­τοικίας στην αλλοδαπή                     853

7... Κοινή δήλωση των συζύγων, αλλά χωριστή φορολόγηση του εισοδήματός τους....... 854

8... Περιπτώσεις υποβολής χωριστής δήλωσης από τους συζύγους........................... 854

α. Στην περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης....................................... 854

β. Ο ένας από τους συζύγους έχει τεθεί σε κατάσταση πτώχευσης ή έχει υπο­βληθεί σε δικαστική συμπαράσταση        ..................................................................................................... 855

γ. Όταν ο ένας από τους δύο συζύγους είναι φορολογικός κάτοικος εξωτερικού...... 855

9... Αρμόδιος υποβολής δήλωσης για τα εισοδήματα των ανηλίκων τέκνων................ 855

10. Υπόχρεοι για την υποβολή φορολογικής δήλωσης στις λοιπές περιπτώσεις (άρθρο 67 παρ. 5)                   856

α. Στις περιπτώσεις πτώχευσης ή σχολάζουσας κληρονομίας ή επιδικίας ή μεσεγ­γύησης (περ. α΄)                856

β. Για τους ανήλικους ή αυτούς που έχουν τεθεί σε δικαστική συμπαράσταση (περ. β΄)      856

γ. Σε περίπτωση θανάτου του φορολογούμενου (περ. γ΄)................................... 857

11. Υπολογισμός του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων με βάση τη δήλωση (παρ. 6)  857

α. Άμεσος και διοικητικός προσδιορισμός του φόρου....................................... 857

β. Εκπτώσεις φόρου................................................................................ 857

γ. Επιστροφή του επί πλέον προκαταβληθέντος ή παρακρατηθέντος φόρου........... 858

δ. Ο φόρος καταβάλλεται σε τρεις ίσες μηνιαίες δόσεις...................................... 858

ε.. Υποβολή δήλωσης και καταβολή του φόρου μέχρι την 31 Δεκεμβρίου του φο­ρολογικού έτους                858

12. Λεπτομέρειες σχετικά με τον τύπο, τη διαδικασία, το περιεχόμενο και τα δι­καιολογητικά της δήλωσης καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών...................................................................... 859

13. Δήλωση εισοδήματος Μερών Συμφώνου Συμβίωσης......................................... 859

14. ΠΟΛ 1067/2015, Υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικών προ­σώπων και καταβολή του φόρου (υπόχρεοι, τρόπος υποβολής, δηλούμενα ει­σοδήματα).............................................................. 860

15. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 863

α.. Υπόχρεοι για υποβολή δήλωσης (γενικά).................................................. 863

β.. Υπόχρεοι για υποβολή φορολογικής δήλωσης σε ειδικές περιπτώσεις............. 863

γ.. Ανάκληση της υποβληθείσας δήλωσης (νομολογία)..................................... 864

δ.. Δήλωση με επιφύλαξη (άρθρο 61 παρ. 5)................................................... 865

ε... Δικαιολογητικά για τους κατοίκους εξωτερικού (άρθρο 61 παρ. 7).................... 866

στ. Δυνατότητα ανάκλησης της δήλωσης για λόγους συγγνωστής πλάνης............... 867

Άρθρο 67Α. Υποβολή της δήλωσης υπολογισμού του φόρου υπεραξίας από μετα­βίβαση ακίνητης περιουσίας        ............................................................................................................... 868

1... ΠΟΛ. 1121/2014 Τρόπος υποβολής, τύπος και περιεχόμενο της δήλωσης του φό­ρου υπεραξίας                  869

2... Απόφαση 134/2014 του ΣτΕ επί του αιτήματος των συμβολαιογράφων για την αναστολή εκτέλεσης της ΠΟΛ. 1121/2014            ........................................................................................................ 871

3... Απόφαση 1261/2015 του ΣτΕ σχετικά με την επαγγελματική ελευθερία και τις υποχρεώσεις των συμβολαιογράφων στο πλαίσιο της επιβολής και είσπραξης του φόρου υπεραξίας ακινήτων.................................... 871

Άρθρο 68. Υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων και καταβολή του φόρου................................................................................................................. 873

1... Υποχρέωση υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος από τα νομικά πρόσω­πα και τις νομικές οντότητες           ........................................................................................................ 874

2... Νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που δεν έχουν την φορολογική κατοικίας τους στην Ελλάδα και αποκτούν εισόδημα από ακίνητη περιουσία στην ημεδαπή................................................................. 875

3... Χρόνος υποβολής της δήλωσης.................................................................. 875

α. Για την ετήσια τακτική δήλωση................................................................. 875

β. Για τα νομικά πρόσωπα υπό εκκαθάριση................................................... 876

γ. Για τα διαλυόμενα και μη υποβαλλόμενα σε εκκαθάριση νομικά πρόσωπα........ 876

4... Υπολογισμός του φόρου με βάση τη δήλωση.................................................. 876

5... Φορολόγηση των μερισμάτων που λαμβάνει η μητρική ημεδαπή εταιρία από «μη συνδεδεμένη», κατά την οδηγία 2011/96/ΕΕ, θυγατρική ημεδαπή ή αλλοδαπή με έδρα άλλο κράτος μέλος της ΕΕ..................... 878

6... Καταβολή του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων σε 8 δόσεις                     878

7... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 879

α.. Υπόχρεοι σε δήλωση........................................................................... 879

β.. Τρόπος και προθεσμία υποβολής δήλωσης............................................... 879

γ.. Ημεδαπά νομικά πρόσωπα υπό εκκαθάριση............................................. 879

δ.. Από τα διαλυόμενα νομικά πρόσωπα...................................................... 880

ε... Τροποποιητική δήλωση ημεδαπών ΑΕ για κέρδη αφορολόγητα και φορολο­γηθέντα με ειδικό τρόπο                  880

στ. Υπολογισμός του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων (άρθρο 109)........... 880

ζ... Φορολόγηση του εισοδήματος των υποκαταστημάτων αλλοδαπών προσωπι­κών εταιριών [Απόφαση του ΔΕΕ της 23ης Απριλίου 2009 (υπόθ. C-406/07)]............................................................. 881

η.. Καταβολή του φόρου (άρθρο 110)........................................................... 882

Άρθρο 69. Προκαταβολή του φόρου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριό­τητα που αποκτούν φυσικά πρόσωπα        ............................................................................................................... 883

1... Προκαταβολή φόρου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα για τα φυ­σικά πρόσωπα                  885

2... Έκπτωση του παρακρατηθέντος φόρου χωρίς εξάντληση της φορολογικής υπο­χρέωσης    885

3... Λήψη υπόψη του τεκμαρτού εισοδήματος κατά τον υπολογισμό του προκα­τα­βλητέου φόρου                      885

4... Μείωση προκαταβολής φόρου κατά 50% σε περίπτωση αρχικής υποβολής δή­λωσης       885

5... Βεβαίωση προκαταβλητέου φόρου σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης.............. 886

6... Προκαταβολή φόρου στις αμοιβές αρχιτεκτόνων και μηχανικών.......................... 886

α. Υπολογισμός του προκαταβλητέου φόρου................................................. 886

β. Ειδικά στις αμοιβές για επίβλεψη εκτέλεσης τεχνικών έργων ο φόρος επιβάλ­λεται πριν από τη θεώρηση των σχετικών εργασιών από την αρμόδια αρχή.......................................................................... 886

γ. Προκειμένου για εκπόνηση μελετών ή σχεδίων του δημόσιου τομέα καθώς και των κοινωφελών ή θρησκευτικών ιδρυμάτων, ο προκαταβλητέος φόρος υπο­λογίζεται στο ποσό της συμβατικής αμοιβής............ 886

7... Προκαταβλητέος φόρος στις αμοιβές των δικηγόρων........................................ 886

8... ΠΟΛ 1067/2015, Προκαταβολή του φόρου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα φυσικά πρόσωπα ........................................................................................................ 887

9... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 891

α. Προκαταβολή φόρου με συντελεστή 55% στα εισοδήματα με εξαίρεση από μι­σθωτές υπηρεσίες               891

β. Προκαταβολή φόρου στις δικηγορικές αμοιβές............................................ 892

γ. Προκαταβολή φόρου στις αμοιβές των αρχιτεκτόνων και μηχανικών................. 892

δ. Νομολογία ΣτΕ................................................................................... 893

ε.. Γενική παρατήρηση............................................................................... 893

Άρθρο 70. Μείωση προκαταβλητέου φόρου από επιχειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν τα φυσικά πρόσωπα            ............................................................................................................... 894

1... Προϋποθέσεις μείωσης προκαταβλητέου φόρου.............................................. 895

2... Ανακοίνωση της απόφασης της Φορολογικής Διοίκησης στον φορολογούμενο μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή της αίτησης (παρ. 2)................................................................................................. 895

3... Δικαίωμα του φορολογουμένου για μειωμένη προκαταβολή σε περίπτωση άπρακτης παρόδου της προθεσμίας (παρ. 3)           ........................................................................................................ 895

4... Μείωση προκαταβολής λόγω νέας εκκαθάρισης μετά από τροποποιητική δήλωση (παρ. 4)                        895

4α. ΠΟΛ 1067/2015, Μείωση προκαταβλητέου φόρου από επιχειρηματική δραστη­ριότητα       895

5... Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994.......................................................... 896

Άρθρο 71. Προκαταβολή του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων                  897

1... Προκαταβολή φόρου 100% στα εισοδήματα του διανυόμενου φορολογικού έτους των νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων........................................................................................................... 898

2... Το εν λόγω ποσοστό προκαταβολής φόρου ειδικά για τις τράπεζες είναι 100% (ΚΑΤΑΡΓΗΘΗΚΕ από 19.8.2015)        ........................................................................................................ 899

3... Για νομικά πρόσωπα των περιπτώσεων β΄, γ΄, ε΄ και στ΄ (προσωπικές εταιρίες που συστάθηκαν στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου, σωματεία, ιδρύματα, κοινωνίες αστικού δικαίου κτλ.) μόνο για κοινοπραξίες προσωπικών εταιριών, του άρθρου 45 ΚΦΕ, το ποσοστό της προκαταβολής φόρου είναι 100% (παρ. 2)................................................................................................. 899

4... Μείωση προκαταβολής φόρου για νέα νομικά πρόσωπα στο 50%, με εξαίρεση τα νομικά πρόσωπα που προέρχονται από τη μετατροπή ή συγχώνευση.......................................................................... 900

5... Η βεβαίωση προκαταβολής του φόρου γίνεται έναντι του αναλογούντος φόρου στο εισόδημα του διανυόμενου φορολογικού έτους. Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης ή μη ύπαρξη οριστικού τίτλου, η προκαταβολή φόρου υπολογίζεται με βάση τα στοιχεία του εγγύτερου φορολογικού έτους (παρ. 4).......................................................... 900

6... Η παρακράτηση ενεργείται και στις προσωρινές φορολογικές δηλώσεις των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων που υποβάλλουν όταν έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση (παρ. 5).................................... 900

7... Ανάλογη εφαρμογή της παρακράτησης φόρου και στα νομικά πρόσωπα μηχα­νικών και δικηγορικών εταιριών           ........................................................................................................ 900

8... Από το ποσό του φόρου που βεβαιώνεται εκπίπτει ο φόρος που έχει παρακρα­τηθεί από πηγή Ελλάδας (παρ. 6)       ........................................................................................................ 900

8α. Αν μειωθεί το εισόδημα, το ποσό της προκαταβολής φόρων των νομικών προ­σώπων και νομικών οντοτήτων του άρθρου 45 ΚΦΕ μπορεί να μειωθεί με ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 70 (παρ. 7)...... 901

9... Περιπτώσεις μη βεβαίωσης προκαταβολής φόρου εισοδήματος (παρ. 9)................ 901

10. Αντίστοιχες διατάξεις του Ν. 2238/1994 (άρθρο 111).......................................... 902

α.. Προκαταβολή του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων σε ποσοστό 80%.... 902

β.. Αυξήσεις και μειώσεις του προκαταβλητέου φόρου...................................... 902

γ.. Η προκαταβολή εφαρμόζεται και στις περιπτώσεις που τα νομικά πρόσωπα έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση και υποβάλλουν προσωρινές δηλώσεις (παρ. 2)............................................................... 902

δ.. Από το ποσό του προκαταβλητέου φόρου εκπίπτει ο φόρος που έχει παρα­κρατηθεί στην πηγή Ελλάδας καθώς και ο φόρος που παρακρατείται για τα εισοδήματα από επιχειρήσεις ή επαγγέλματα των περιπτώσεων του άρθρου 13 παρ. 1 και 2        .................................................................................................... 902

ε... Σε περίπτωση μείωσης του εισοδήματος εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις που ισχύουν για τη φορολόγηση των φυσικών προσώπων, δηλαδή του άρθρου 53......................................................... 903

στ. Περιπτώσεις μη προκαταβολής φόρου...................................................... 903

ζ... Γενική παρατήρηση.............................................................................. 903

ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ

Άρθρο 71Α. Κίνητρα Ευρεσιτεχνίας.................................................................. 905

1. . Κίνητρα ευρεσιτεχνίας............................................................................... 906

2... Έννοια και προϋποθέσεις απόκτησης της «διεθνώς αναγνωρισμένης ευρεσιτε­χνίας» (ΠΟΛ 1203/2010)                     907

Άρθρο 71Β. Κεφαλαιοποίηση αφορολόγητων αποθεματικών εισηγμένων εται­ρειών... 909

1. . Γενική ρύθμιση του άρθρου 72 παρ. 12.......................................................... 910

2... Φορολογική μεταχείριση των αφορολόγητων αποθεματικών ανωνύμων εταιριών εισηγμένων στο χρηματιστήριο κατά την κεφαλαιοποίηση αυτών σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 71 Β ΚΦΕ............... 910

Άρθρο 71Γ. Κεφαλαιοποίηση αφορολόγητων αποθεματικών μη εισηγμένων εται­ρειών και Ε.Π.Ε.                 912

1... Φορολογική μεταχείριση των αφορολόγητων αποθεματικών ανωνύμων εταιριών μη εισηγμένων στο χρηματιστήριο καθώς και των ΕΠΕ κατά την κεφαλαιοποίηση αυτών σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 71 Γ ΚΦΕ     913

ΜΕΡΟΣ ΟΓΔΟΟ

ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 72. Μεταβατικές διατάξεις και έναρξη ισχύος............................................. 915

1... Γενικές παρατηρήσεις στις διατάξεις των παρ. 12 και 13 του άρθρου 72 ΚΦΕ........... 922

2... ΠΟΛ 1264/2014, Πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με την αυτοτελή φορολόγηση αφορολόγητων αποθεματικών του Ν. 2238/1994 με βάση τις διατάξεις των παρ. 12 και 13 του άρθρου 72 του Ν. 4172/2013.................. 923

3... ΠΟΛ 1261/2014, Διευκρινίσεις για την ορθή εφαρμογή της παρ. 15 του άρθρου 72 του Ν. 4172/2013 [μη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 3 και 4 ΚΦΕ (προϋποθέσεις απόκτησης φορολογικής κατοικίας από νομικά πρόσωπα) στις εταιρίες που λειτουργούν σύμφωνα με το Ν. 27/1975 και ν.δ. 2687/1953]................................. 925

4... Διευκρινίσεις σχετικά με τη νέα παρ. 35 του άρθρου 72 του ΚΦΕ.......................... 927

ΛΗΜΜΑΤΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ............................................................................. 929