ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Σελ.

Πρόλογος τρίτης έκδοσης    VII 

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης    IX

Πρόλογος πρώτης έκδοσης     XI

Έννοια και σκοπός της αναίρεσης     1 

Άρθρο 552  [Δικαστήρια, των οποίων οι αποφάσεις προσβάλλονται με αναίρεση]     4 

Άρθρο 553  [Είδη προσβαλλόμενων αποφάσεων]     9 

Ι.   Οριστικές και τελεσίδικες αποφάσεις      10 

Α. Κατηγορίες τελεσίδικων αποφάσεων      10 

Β. Χρόνος συνδρομής της τελεσιδικίας     11   

Γ. Αποφάσεις διόρθωσης και μη οριστικές αποφάσεις      11

Δ. Τελειωτικές αποφάσεις και εξαιρέσεις     12   

Ε. Εν μέρει οριστικές αποφάσεις      14 

ΣΤ. Ερήμην αποφάσεις πρώτου βαθμού     15 

Ζ. Ερήμην αποφάσεις δεύτερου βαθμού     16    

Η. Κατ’ αντιμωλία αποφάσεις     16 

Θ. Αποφάσεις με περισσότερα κεφάλαια     18 

ΙΙ.  Συνέπειες έλλειψης τελεσιδικίας     19   

Άρθρο 554   [Αναίρεση επί απόρριψης ανακοπής ερημοδικίας]     21 

Άρθρο 555 [Ανεπίτρεπτο δεύτερης αναίρεσης]     23 

Ι.   Αντικειμενικές προϋποθέσεις     23

ΙΙ.  Υποκειμενική προϋπόθεση     26

  Άρθρο 556 [Ενεργητική νομιμοποίηση και έννομο συμφέρον]     29 

Ι. Ενεργητική νομιμοποίηση     30 

Α. Νομιμοποιούμενα πρόσωπα     30 

Β. Πλαγιαστική άσκηση αναίρεσης    38 

ΙΙ. Έννομο συμφέρον ηττηθέντος διαδίκου     40 

  Α. Το έννομο συμφέρον ως διαδικαστική προϋπόθεση     40 

  Β. Η βλάβη του διαδίκου ως προϋπόθεση του εννόμου συμφέροντος     43 

  Γ. Η ήττα του διαδίκου ως στοιχείο του εννόμου συμφέροντος    43 

  1. Η ήττα του ενάγοντος     44 

  2. Η ήττα του εναγομένου     46 

Δ. Το έννομο συμφέρον ως προς κάθε λόγο αναίρεσης     47 

Ε. Το έννομο συμφέρον επί ομοδικίας     47 

ΙΙΙ. Έννομο συμφέρον του νικήσαντος διαδίκου    48 

Α. Έννοια νικήσαντος διαδίκου     48 

Β. Το έννομο συμφέρον του νικήσαντος διαδίκου στη δίκη διαζυγίου     50 

1. Το ηθικό έννομο συμφέρον για τη λύση του γάμου και η παλαιά νομολογία του Αρείου Πάγου    50 

2. Η νομολογιακή μεταστροφή    51 

3. Κριτική - Το αντικείμενο της δίκης διαζυγίου    52 

4. Έννομο συμφέρον για την παραίτηση από το δικαίωμα διάζευξης;     55 

α. Η θέση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου     55 

β. Η ιδία άποψη     57 

Άρθρο 557   [Αναίρεση υπέρ του νόμου]     59 

Ι.  Προέλευση, σκοπός και λειτουργία της αναίρεσης υπέρ του νόμου     60 

  Α.   Προέλευση και σκοπός της αναίρεσης υπέρ του νόμου     60 

  Β.   Λειτουργία της αναίρεσης υπέρ του νόμου - Προσβαλλόμενες αποφάσεις     62 

  Γ.   Η αναίρεση κατ’ άρθρο 699 ΚΠολΔ     63   

  Δ.  Απρόθεσμο το δικαίωμα του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου;     63   

  Ε.    Τρόπος άσκησης     64 

   ΣΤ. Η δίκη επί της αναίρεσης υπέρ του νόμου     64 

ΙΙ. Αποτελέσματα της αναίρεσης υπέρ του νόμου    65   

Άρθρο 558   [Παθητική νομιμοποίηση]     66 

Ι. Παθητική νομιμοποίηση για άσκηση αναίρεσης     66   

  Α. Οι διάδικοι     66   

  Β. Επί ομοδικίας     67   

  Γ. Επί παρέμβασης     69   

  Δ. Επί προσεπίκλησης     70   

ΙΙ.  Σε περίπτωση θανάτου ή λύσης της νομικής προσωπικότητας του αρχικού διαδίκου     71   

ΙΙΙ. Παθητική νομιμοποίηση στην εκούσια δικαιοδοσία     73 

Άρθρο 559  [Λόγοι αναίρεσης]     74

Ι.  Διακρίσεις των λόγων αναίρεσης    85 

ΙΙ. Παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου (559 αριθ. 1)    87 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης     87 

    1.  Η φύση του παραβιασθέντος κανόνα δικαίου     87 

      α. Η διάκριση ουσιαστικών και δικονομικών κανόνων δικαίου     88   

      β. Κριτήρια διάκρισης και οριακά ζητήματα διάκρισης    91   

      γ. Οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής των λόγων αναίρεσης από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 έναντι του λόγου από τον αριθμό 14 του άρθρου 559, ιδίως στο πεδίο της αναγκαστικής εκτέλεσης και της διαιτησίας     98   

    2. Ουσιαστικοί κανόνες δικαίου     105   

      α. Ιεραρχική βαθμίδα     105   

      β. Πηγή προέλευσης     110 

      γ. Η παραβίαση των κανόνων σύγκρουσης ως αντικείμενο του αναιρετικού ελέγχου     110

      δ. Η παραβίαση των γενικών αρχών του δικαίου ως λόγος αναίρεσης;      115

    3. Ερμηνευτικοί κανόνες δικαιοπραξιών     118   

      α. Εσφαλμένη παράλειψη προσφυγής στους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών     123   

      β. Εσφαλμένη προσφυγή στους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιο-πραξιών     135   

      γ. Εσφαλμένη ερμηνεία της δικαιοπραξίας επί εφαρμογής των ερμη-νευτικών κανόνων - Παράβαση των κανόνων της κοινής λογικής - Εσφαλμένος νομικός χαρακτηρισμός της δικαιοπραξίας    135

      δ. Ερμηνεία της δικαιοπραξίας και κατάρτιση αυτής - Ερμηνεία της δικαιοπραξίας και εικονικότητα     137

      ε. Ερμηνεία της δικαιοπραξίας και η διάκριση πραγματικού και νομικού ζητήματος    139

    4.  Διδάγματα κοινής πείρας - Συναλλακτικά ήθη - Χρηστά ήθη - Έθιμα - Αλ-λοδαπό δίκαιο     147   

  Β. Είδη της παράβασης     155   

    1. Προϊσχύσαν δίκαιο     155   

    2. Ψευδής ερμηνεία     156   

    3. Εσφαλμένη εφαρμογή     158   

    4.  Ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση - Διάκριση εσφαλμένης εφαρμογής και έλλειψης νόμιμης βάσης     158 

    5.  Ουσιαστικώς εσφαλμένο διατακτικό  - Επάλληλες αιτιολογίες     161     

    6.  Έλλειψη μείζονος πρότασης στην προσβαλλόμενη απόφαση     162   

      α. Η νομολογία του Αρείου Πάγου     162   

      β. Κριτική    163

  Γ. Tο ορισμένο του λόγου αναίρεσης     169   

    1.  Η νομολογία του Αρείου Πάγου    169   

    2.  Η εφαρμογή της αρχής iura novit curia στην αναιρετική δίκη    170   

    3.  Η πρόσθετη επιχειρηματολογία του Αρείου Πάγου    172   

    4. Κριτική    172 

    5.  Οι προτεινόμενες αμβλύνσεις στη νομολογία του Αρείου Πάγου    174 

    6.  Η νομολογία του ΕΔΔΑ     174     

    7.  Οι αντιδράσεις στη νομολογία του ΕΔΔΑ    178   

      α. Η άποψη Ρήγα    178   

      β. Η άποψη Μαργαρίτη    180             

      γ. Η άποψη Ματθία      181   

    8.  Συμπεράσματα από τη νομολογία του ΕΔΔΑ    182 

    9.  Η αντίδραση της Διοικητικής Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου     185 

      10.  Η ορθή αντιμετώπιση του ζητήματος του ορισμένου του λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 1 του άρθρου 559     195   

      α. Η σταθερή νομολογία του Αρείου Πάγου    195   

      β. Το άρθρο 561 § 2    197 

      γ. Η αρχή iura novit curia    198   

      δ. Το άρθρο 562 § 4    199     

      ε. Τελικές παρατηρήσεις    202   

      στ. Συμπέρασμα    203

    11. Η αναιρετική αντιμετώπιση της αόριστης αγωγής    204   

IΙΙ.  Έλλειψη νόμιμης βάσης και παντελής έλλειψη αιτιολογιών (559 αριθ. 19)     205 

  Α. Προϊστoρία της διάταξης    205 

    1. Προϊσχύσαν δίκαιο    205 

    2.  Προπαρασκευαστικές εργασίες    208 

  Β. Ισχύον δίκαιο    209 

    1. Η έλλειψη παντελώς αιτιολογιών    209 

      α. Νομολογιακές θέσεις    209 

      β. Η παντελής έλλειψη αιτιολογιών ως προς τη μείζονα πρόταση    212 

      γ. Η παντελής έλλειψη αιτιολογιών ως προς την ελάσσονα πρόταση    218

    2.  Η έλλειψη νόμιμης βάσης με στενή έννοια    219

      α. Νομολογιακές θέσεις    219 

      β. Ανεπάρκεια ή αντίφαση αιτιολογιών     221 

      γ. Η λογική ανάλυση της έννοιας της έλλειψης νόμιμης βάσης    222 

      δ. Έλλειψη νόμιμης βάσης και ως προς τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών γεγονότων; Οριακά ζητήματα έλλειψης νόμιμης βάσης και εσφαλμένης εφαρμογής     226 

      ε. Ποιοτικές ή ποσοτικές ελλείψεις στην έκθεση των πραγματικών περι-στατικών;     231 

      στ. Η διάκριση πραγματικού και νομικού ζητήματος επί ενιαίου και συνεπτυγμένου αποδεικτικού και υπαγωγικού πορίσματος στο πλαίσιο της υπαγωγής     233 

      ζ. Έλλειψη νόμιμης βάσης και επί παραβάσεων του αποδεικτικού συλλογισμού;     241 

      η.  Έλλειψη νόμιμης βάσης επί παράβασης δικονομικών διατάξεων;     249

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     255

    1. Η νομολογία του Αρείου Πάγου     255   

    2. Κριτική    256 

ΙV.  Κακή σύνθεση του δικαστηρίου (559 αριθ. 2)    259 

  Α. Γενικές προϋποθέσεις θεμελίωσης του λόγου    259 

    1. Συγκρότηση του δικαστηρίου    259 

    2. Περιπτώσεις κακής σύνθεσης    261 

    3. Ανυπαρξία κακής σύνθεσης    263 

  Β. Ειδικές περιπτώσεις κακής σύνθεσης     269 

V.  Μη εξαίρεση εξαιρετέου δικαστή (559 αριθ. 3)    272 

VI.  Υπέρβαση δικαιοδοσίας (559 αριθ. 4)     273 

  Α. Ύπαρξη διαφορετικών δικαιοδοσιών     273 

  Β. Υπέρβαση δικαιοδοσίας    274 

    1.  Περιπτώσεις υπέρβασης της δικαιοδοσίας    274 

    2.  Συνδρομή περισσότερων ενδίκων βοηθημάτων    279 

VII. Αναρμοδιότητα του δικαστηρίου (559 αριθ. 5)    281 

  Α. Πεδίο εφαρμογής της διάταξης    281 

    1.  Εσφαλμένη κήρυξη αρμοδιότητας ή αναρμοδιότητας καθ’ ύλην    281 

      α. Η νομολογιακή προσέγγιση    282 

      β. Κριτική    282 

    2.   Μη συμμόρφωση προς παραπεμπτική απόφαση κατ’ άρθρο 46    284 

  B.   Η μη τήρηση της προσήκουσας διαδικασίας και λοιπά ζητήματα    284 

    1.  Εφαρμογή εσφαλμένης διαδικασίας     284 

    2. Λοιπά ζητήματα    287

VIII. Παράνομη ερημοδικία (559 αριθ. 6)    290

IX. Παράνομος αποκλεισμός δημοσιότητας (559 αριθ. 7)    295   

X.  Λήψη ή μη λήψη υπόψη πραγμάτων (559 αριθ. 8)    297 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    297 

    1. Πραγματικοί ισχυρισμοί    297 

      α. Έννοια του πραγματικού ισχυρισμού     297 

      β. Προέλευση του πραγματικού ισχυρισμού    302 

      γ. Φύση και λειτουργία του πραγματικού ισχυρισμού    303 

    2. Ουσιώδεις πραγματικοί ισχυρισμοί     308 

      α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις    308 

      β. Η νομολογία του Αρείου Πάγου    310 

      γ. Κριτικές παρατηρήσεις    313 

  Β. Είδη της παράβασης    318 

    1.  Μη λήψη υπόψη προταθέντων ισχυρισμών    318 

    2.  Λήψη υπόψη μη προταθέντων ισχυρισμών    320 

      α. Μη προταθέντες και εξομοιούμενοι μ’ αυτούς ισχυρισμοί    320 

      β. Έγκυρη λήψη υπόψη μη προταθέντων καν ισχυρισμών;    321 

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     325 

    1. Η νομολογία του Αρείου Πάγου    325 

    2. Κριτική    327 

ΧΙ. Παραβάσεις ως προς το αίτημα (559 αριθ. 9)    330 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης - Οι αιτήσεις των διαδίκων    330 

  Β. Είδη της παράβασης    333 

    1. Επιδίκαση μη αιτηθέντος ή πλέον του αιτηθέντος    333 

    2. Αδίκαστη αίτηση    335 

    3. Οριακά ζητήματα διόρθωσης της απόφασης και αναίρεσής της κατ’ άρθρο 559 αριθ. 9     336

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης    339 

ΧΙΙ. Παραδοχή πραγμάτων ως αληθών χωρίς απόδειξη (559 αριθ. 10)    341 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    341 

  Β. Είδος της παράβασης    342 

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     344 

XIII.  Παράβαση των διατάξεων για τα αποδεικτικά μέσα (559 αριθ. 11)    345 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    345 

    1. Δικαιολογητική βάση    345 

    2. Αποδεικτικά μέσα    345

    3. Για απόδειξη ουσιωδών πραγματικών ισχυρισμών    348

  Β. Είδος της παράβασης    349 

    1.  Λήψη υπόψη μη επιτρεπόμενων από τον νόμο αποδεικτικών μέσων    349 

      α. Μη επιτρεπόμενα αποδεικτικά μέσα     49

      β. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     353 

    2.  Λήψη υπόψη αποδείξεων που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έγινε επίκλησή τους     354 

      α. Μη προσκομισθέντα ή μη επικληθέντα αποδεικτικά μέσα    354

      β. Η επίκληση του αποδεικτικού μέσου στη μεταγενέστερη συζήτηση, και ιδίως στο δεύτερο βαθμό    359   

      γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     369 

    3. Μη λήψη υπόψη αποδεικτικών μέσων που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν     370 

      α.  Αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν     370 

      β. Μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο του νομίμως προσαχθέντος και επικληθέντος αποδεικτικού μέσου     373 

      γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     377 

XIV. Παράβαση του νόμου σε σχέση με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων (559 αριθ. 12)    378 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    378

  Β. Είδος της παράβασης    378   

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     383 

XV. Εσφαλμένη εφαρμογή των κανόνων περί βάρους απόδειξης (559 αριθ. 13)     384 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    384 

  Β. Είδος της παράβασης    385 

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     388 

XVI. Παρά το νόμο κήρυξη ή μη κήρυξη ακυρότητας, έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο (559 αριθ. 14)    389 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    389 

    1.  Περιπτώσεις ανισχύρου των διαδικαστικών πράξεων    389 

    2. Έκπτωση από δικαίωμα    391 

  Β. Είδος της παράβασης    392 

    1.  Επί ανυποστάτων διαδικαστικών πράξεων    392 

    2.  Οι περιπτώσεις της δικονομικής ακυρότητας     395 

  α. Γενικώς περί της δικονομικής ακυρότητας    395

    αα. Η έννοια της δικονομικής ακυρότητας    395

  ββ. Υπάρχει και αυτοδίκαιη δικονομική ακυρότητα;    396

  β. Οι κατ’ ιδίαν περιπτώσεις της δικονομικής ακυρότητας    402

    αα. Η ανεξαρτήτως βλάβης επερχόμενη δικονομική ακυρότητα    402

    ββ.  Η ακυρότητα που θεμελιώνει λόγο αναψηλάφησης ή αναίρεσης    404

    γγ. Η συνεπεία βλάβης επερχόμενη δικονομική ακυρότητα    407

    a. Το στοιχείο της βλάβης    407

    b. Διατάξεις δημοσίου και ιδιωτικού συμφέροντος;    409

    δδ. Παράβαση διάταξης που ρυθμίζει τη διαδικασία και ιδίως τον τύπο κάποιας διαδικαστικής πράξης    412

                        a. Εισαγωγή    412 

    b. Ελλείψεις περί τα υποκείμενα    413

    aa. Του δικαστικού οργάνου    413

        bb. Των διαδίκων     414 

      γ. Γενικός δικονομικός λόγος αναίρεσης;     416

      δ. Οι ακυρότητες της αναγκαστικής εκτέλεσης και της διαιτησίας     419

      ε. Ακυρότητες διαδικαστικών πράξεων ενεργουμένων εντός ή και εκτός δίκης;     425

      στ. Ακυρότητες προτεινόμενες ή και αυτεπαγγέλτως λαμβανόμενες υπόψη;     427

    3. Τα δικονομικά απαράδεκτα    427 

      α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις - Περιπτώσεις    427 

      β. Αναιρετικός έλεγχος αόριστης αγωγής     432 

      γ. Το «προσωρινό» απαράδεκτο    433 

      δ. Εκδίκαση της υπόθεσης με εσφαλμένη διαδικασία    436 

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     439 

XVII. Παρά το νόμο ανάκληση οριστικής απόφασης (559 αριθ. 15)    441 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    441 

  Β. Είδος της παράβασης    446

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     447

ΧVIII. Παράβαση του δεδικασμένου (559 αριθ. 16)    448 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    448

  Β. Είδος της παράβασης    449 

    1.  Η δεύτερη εκδοχή του αναιρετικού λόγου    449

    2. Η πρώτη εκδοχή του λόγου αναίρεσης - Προπαρασκευαστικές εργασίες    451 

    3.  Αναιρετικός έλεγχος των προϋποθέσεων του άρθρου 324    454

    4. Προβολή της ένστασης δεδικασμένου - Αυτεπάγγελτη λήψη υπόψη του δεδικασμένου - Αναιρετικός έλεγχος     458 

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     465

XIX. Ύπαρξη αντιφατικών διατάξεων στην ίδια απόφαση (559 αριθ. 17)    467

  A. Αντικείμενο και είδος της παράβασης     467

  Β. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     468 

ΧΧ. Μη συμμόρφωση προς την αναιρετική απόφαση (558 αριθ. 18)    469

  A. Αντικείμενο και είδος της παράβασης     469

  Β. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     476 

ΧΧΙ. Παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου (559 αριθ. 20)    477 

  Α. Αντικείμενο της παράβασης    477 

  B. Είδος της παράβασης    481 

  Γ. Το ορισμένο του λόγου αναίρεσης     485 

Άρθρο 560  [Λόγοι αναίρεσης στις υποθέσεις ειρηνοδικείου]     491

Ι.  Εισαγωγή     492   

ΙΙ.    Παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου    493   

ΙΙΙ.  Μη νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου    494 

ΙV.    Υπέρβαση δικαιοδοσίας και παράβαση της καθ’ ύλην αρμοδιότητας     495     

V.    Παράνομος αποκλεισμός δημοσιότητας     496

VI.   Παρά το νόμο λήψη ή μη λήψη υπόψη πραγμάτων    496

VΙI.   Ελλείψη νομικής Βάσης      496

VΙΙΙ.  Διαχρονικό δίκαιο      496

Άρθρο 561  [Διάκριση πραγματικού και νομικού ζητήματος και εκτίμηση διαδικαστικών εγγράφων]    497

Ι.  Διάκριση πραγματικού και νομικού ζητήματος - Αόριστες νομικές έννοιες    502   

  Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις    502     

        1. Η διάταξη του άρθρου 561 § 1    502

        2. Προπαρασκευαστικές εργασίες    502 

      3.  Πραγματικό γεγονός - Πραγματικός ισχυρισμός - Πραγματικό ζήτημα    503   

  Β.    Αναιρετικός έλεγχος και δικανικός συλλογισμός    505   

      1. Δικανικός συλλογισμός - Υπαγωγικός συλλογισμός    507   

      2. Η λογική ανάλυση της δικαστικής απόφασης    512

        α. Ο δικανικός συλλογισμός ως συλλογισμός     512

        β. Η λογική διεργασία της υπαγωγής    515

        γ. Οι λογικές, νοητικές και γνωσιολογικές δυσχέρειες της υπαγωγής    520

          αα. Η υπαγωγή ως συλλογιστική διαδικασία    520

      ββ. Η υπαγωγική κρίση στην κλίμακα του τελολογικού συστήματος του δικαίου    522

           a.  H έννοια του τελολογικού συστήματος του δικαίου     522

         b.  Η υπαγωγή ως η πρώτη μετά την κατώτατη βαθμίδα της τελολογικής κλίμακας του δικαίου     524

                i.  Ο τελικός και οι επιμέρους υπαγωγικοί συλλογισμοί στην προκαθεστηκυία και οριστική τους μορφή     524

  Γ.    Ζητήματα διάκρισης πραγματικού και νομικού ζητήματος κατά την ανεύρεση και ερμηνεία του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου    529

      1. Η ανεύρεση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου    529

       α. Η σημασία της προκαθεστηκυίας υπαγωγής και η σχέση της με την οριστική υπαγωγή    529

      2. Η ανεύρεση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου επί κενών του δικαίου    533

      3.  Η ερμηνεία του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου     541 

    Δ. Η διάκριση πραγματικού και νομικού ζητήματος κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του κανόνα δικαίου     542   

        1. Νομικές έννοιες και εξειδίκευση αυτών    542

        2. Ορισμός των νομικών εννοιών και προκαθεστηκυία υπαγωγή    548 

    3.  Αναιρετικές πλημμέλειες του υπαγωγικού συλλογισμού εξειδίκευσης των αόριστων νομικών εννοιών - Η λειτουργία του ενδιάμεσου κανόνα δικαίου     550

    4. Η διάκριση πραγματικού και νομικού ζητήματος επί δικαστικής διακριτικής ευχέρειας     554

      α. Η διάρθωση του δικανικού συλλογισμού και των επιμέρους υπα-γωγικών συλλογισμών    554

      β. Οι επιμέρους αναιρετικές πλημμέλειες - Τα όρια του αναιρετικού ελέγχου    558

      γ. Η αντιμετώπιση του ζητήματος από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας    562

  Ε. Συμπερασματικές παρατηρήσεις    564

    1.   Αναιρετικός έλεγχος και δικανικός συλλογισμός    564

    2.   Αόριστες έννοιες και επιτρεπτός αναιρετικός έλεγχος     565

    3.   Η διάκριση πραγματικού και νομικού ζητήματος     569

  Στ. Ο αναιρετικός έλεγχος της επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης κατ’ άρθρο 932 ΑΚ    570

    1.   Εισαγωγή     570

    2.   Η έκταση του αναιρετικού ελέγχου     573

      α. Οι βασικές κρίσεις της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου     573

      αα. Αναιρετικός έλεγχος ως προς το στοιχείο του ευλόγου της χρηματικής ικανοποίησης     573

      ββ. Αναιρετικός έλεγχος ως προς την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας    576

    β. Σχολιασμός των βασικών θέσεων των Ολομέλειας του Αρείου Πάγου    580

      αα. Γενικές παρατηρήσεις     580

      ββ. Ειδικές παρατήσεις     581

    3. Τελικές παρατηρήσεις     586

ΙΙ. Έλεγχος εγγράφων     588

  Α.  Αποδεικτικά έγγραφα    588 

  Β.  Διαδικαστικά έγγραφα     589   

      1. Έννοια διαδικαστικών εγγράφων    589   

      2.  Έκταση του ελέγχου    590   

      3. Έλεγχος διαδικαστικών εγγράφων και εκτίμηση των αποδείξεων    591   

      4. Έκταση ελέγχου της αγωγής    593   

      5. Έκταση ελέγχου των προτάσεων    595   

    6.  Έλεγχος δικαστικών αποφάσεων     596

Άρθρο 562  [Απαράδεκτα λόγων αναίρεσης και αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενοι λόγοι]     598

Ι.  Προσβολή της απόφασης του δικαστηρίου της παραπομπής    600     

IΙ.  Νέοι ισχυρισμοί στον Άρειο Πάγο    600   

  Α. Πεδίο εφαρμογής    601   

  Β. Έκταση εφαρμογής    603   

  Γ.  Ισχυρισμός νομίμως επαναφερθείς κατ’ άρθρο 240;    604   

    1. Η ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 240    604     

    2. Όταν αναιρεσείων είναι ο εκκαλών    608     

  Δ.  Μνεία στο δικόγραφο της αναίρεσης    610     

  Ε.  Εξαιρέσεις    611     

    1. Όταν η παράβαση δεν μπορούσε να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας    611   

      2.  Όταν το σφάλμα προκύπτει από την ίδια την απόφαση    612   

    3.  Όταν πρόκειται για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη    613 

        α. Έννοια δημόσιας τάξης    613     

        β. Κριτήρια διάκρισης    614     

        γ. Ισχυρισμοί, που ανήκουν ή δεν ανήκουν στη δημόσια τάξη    616     

III. Απαράδεκτο λόγου αναίρεσης από τη συμπεριφορά του αναιρεσείοντος    619   

IV.   Αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενοι λόγοι αναίρεσης     620

  Α. Προδικασία και εκκρεμοδικία των αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενων λόγων αναίρεσης    620       

  Β. Συμφωνία της διάταξης του άρθρου 562 § 4 με το Σύνταγμα και η τελολογία της ρύθμισης    624

    1. Το προϊσχύσαν του ν. 4335/2015 δίκαιο    624

    2. Η επελθούσα με τον ν. 4335/2015 τροποποίηση    628

Άρθρο 563  [Αρμοδιότητα ολομέλειας και τμημάτων]     629 

Ι.   Τμήματα Αρείου Πάγου    630   

ΙΙ.   Ολομέλεια του Αρείου Πάγου     631   

    A. Πλήρης και τακτική Ολομέλεια     631   

    B. Αρμοδιότητα Ολομέλειας     632     

    Γ. Κατανομή αρμοδιότητας μεταξύ πλήρους και τακτικής Ολομέλειας    633 

Άρθρο 564  [Προθεσμία αναίρεσης]     636

Ι.   Η προθεσμία ως διαδικαστική προϋπόθεση     637     

ΙΙ.   Η γνήσια προθεσμία    638   

ΙΙΙ. Η καταχρηστική προθεσμία    641   

IV. Επί θανάτου του διαδίκου     643   

V.  Παράταση και αναστολή της προθεσμίας     644

VI. Διαχρονικό Δίκαιο    644

Άρθρο 565  [Αναστολή εκτέλεσης]     646

Ι.   Οι προπαρασκευαστικές εργασίες του ΚΠολΔ    648

ΙΙ. Η επελθούσα νομοθετική μεταβολή με τους νόμους 733/1977 και 1329/1983 ως προς τις αποφάσεις επιμέλειας και επικοινωνίας τέκνων     651

ΙΙΙ.  Οι προϋποθέσεις αναστολής εκτέλεσης των προσβαλλόμενων με αναίρεση αποφάσεων    652

  Α. Άσκηση και προσδιορισμός αίτησης αναίρεσης    652   

  Β.   Πιθανολόγηση κινδύνου βλάβης    652   

    1. Έννοια βλάβης    652   

    2. Χρόνος  επέλευσης της βλάβης    653   

    3.  Πιθανολόγηση παραδεκτού και βασιμότητας της αίτησης αναίρεσης και των λόγων της;    657   

    4.   Βλάβη από εκτέλεση της προσβαλλόμενης με αναίρεση απόφασης     658   

  Γ.  Αναστολή της ισχύος των αναγνωριστικών αποφάσεων    659   

  1. Η νομολογιακή εξέλιξη    659 

  2. Η στάση της θεωρίας    661 

  Δ. Ειδικότερα το ζήτημα της αναστολής των διαπλαστικών αποφάσεων     662

    1. Η στάση της νομολογίας    662 

  2. Η «εκτέλεση» των διαπλαστικών αποφάσεων    665     

  3. Συμπερασματικές παρατηρήσεις    673   

ΙV.   Η διαδικασία χορήγησης της αναστολής - Αποτελέσματα της αναστολής     674 

V. Αυτοδίκαιη αναστολή εκτέλεσης επί αναίρεσης του Δημοσίου, των ΝΠΔΔ και των ΟΤΑ     677

  A. Το νομοθετικό πλαίσιο     677

  B. Η νομολογιακή αντιμετώπιση του ζητήματος     679

  Γ. Η ορθή αντιμετώπιση του ζητήματος     684

Άρθρο 566  [Περιεχόμενο του αναιρετηρίου]    685

Ι.   Άσκηση της αναίρεσης    686     

  Α. Οι όροι άσκησης της αναίρεσης     686

  Β. Η κατάθεση παράβολου     690

ΙΙ.  Περιεχόμενο της αίτησης  αναίρεσης    691     

  Α.  Γενικά στοιχεία του δικογράφου     692   

  Β. Οι λόγοι αναίρεσης ως στοιχείο του δικογράφου    693       

    1. Η θεώρηση της αίτησης αναίρεσης ως ακυρωτικής αγωγής    693     

    2. Μη αναγκαία η θεώρηση της αίτησης αναίρεσης ως ακυρωτικής αγωγής    694     

  Γ. Λοιπά στοιχεία του δικογράφου    695     

ΙΙΙ. Παραδεκτό της αναίρεσης     696 

Άρθρο 567  [Διαδικασία επί αναίρεσης εισαγγελέα]    698

Άρθρο 568  [Προσδιορισμός δικασίμου και κλήση για συζήτηση]    700 

Ι.   Προσδιορισμός δικασίμου     701

ΙΙ. Κλήση για συζήτηση    703

Άρθρο 569  [Πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης]     706 

Ι.  Προϋπόθεση του παραδεκτού των πρόσθετων λόγων: Η άσκηση παραδεκτής αναίρεσης    707   

ΙΙ. Αντικείμενο προσβολής    709     

  Α.  Η προσβαλλόμενη με αναίρεση απόφαση    709     

  Β.  Τα ίδια κεφάλαια και τα αναγκαίως συνεχόμενα μ’ αυτά    709     

    1. Έννοια κεφαλαίων    710   

    2. Τα αναγκαίως συνεχόμενα κεφάλαια    711     

       α. Οι υπαγόμενες περιπτώσεις    711   

         β.  Ειδικότερα οι περιπτώσεις της κοινής ιστορικής βάσης ή κοινού βιοτικού συμβάντος    714     

ΙΙΙ.   Νομιμοποίηση για την άσκηση πρόσθετων λόγων    717   

IV. Νομότυπη άσκηση    717 

  Α. Η προθεσμία άσκησης αναφέρεται στην αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο;    718   

  Β.  Άσκηση των πρόσθετων λόγων και επίδοση αυτών    720   

  Γ. Υπολογισμός της προθεσμίας    721   

    1. Νομολογιακές διακυμάνσεις    721   

    2. Προθεσμία ενέργειας ή προπαρασκευαστική προθεσμία;    723   

        α.  Η διπλή όψη των δικονομικών προθεσμιών - Η άποψη της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου    723   

    β. Η ορθή τοποθέτηση του ζητήματος     727 

Άρθρο 570  [Κατάθεση προτάσεων και εγγράφων]     730 

Ι.  Προαιρετική κατάθεση προτάσεων      731   

ΙΙ. Υποχρεωτική κατάθεση προτάσεων    732 

ΙΙΙ. Κατάθεση τυχόν αποδεικτικών εγγράφων    733 

Άρθρο 571  [Έκθεση του εισηγητή]     735 

Ι.   Η διαδικασία επί του παραδεκτού της αναίρεσης    737 

ΙΙ. Η κατάργηση της εισηγητικής έκθεσης και διαδικαστικά ζητήματα του προ-ληπτικού ελέγχου του παραδεκτού    739 

Άρθρο 572  [Εφαρμογή διατάξεων επί αναίρεσης εισαγγελέων]     744

Άρθρο 573  [Κανόνες της αναιρετικής διαδικασίας]     745 

Άρθρο 574  [Συζήτηση στο ακροατήριο]     749 

Άρθρο 575  [Αναβολή της συζήτησης]     751 

Άρθρο 576  [Ερημοδικία στην αναιρετική δίκη]     755

Ι.   Παράσταση κατά τη συζήτηση     756

ΙΙ.   Ερημοδικία     757

Άρθρο 577 [Εξέταση του παραδεκτού της αναίρεσης και του παραδεκτού και βασίμου των λόγων της]     760

I.   Όροι ισχύος της αίτησης αναίρεσης και των λόγων αναίρεσης     761 

  A. Όροι ισχύος της αίτησης αναίρεσης     761 

  B.   Όροι ισχύος των λόγων αναίρεσης    762 

    1. Οι βαθμίδες δικονομικής αξιολόγησης των λόγων αναίρεσης     762

    2. Διαφοροποιήσεις στους όρους ισχύος της αίτησης αναίρεσης και των λόγων αναίρεσης     763 

ΙΙ.  Έρευνα του παραδεκτού της αναίρεσης     764 

ΙΙΙ. Έρευνα παραδεκτού και βασίμου των λόγων αναίρεσης    764

ΙV. Λογικοί και νομικοί συσχετισμοί των σωρευόμενων λόγων αναίρεσης     766

  A. Το ζήτημα της αντίφασης των περισσοτέρων λόγων αναίρεσης υπό το πρίσμα των νομικών συσχετισμών των σωρευόμενων λόγων αναίρεσης     766

  B. H λογική ανάλυση των λόγων αναίρεσης     768

  Γ. Τελικές παρατηρήσεις     772

Άρθρο 578  [Αναίρεση ως προς τις αιτιολογίες]     773 

Ι.   Εισαγωγικά     774 

ΙΙ.   Έννοια αιτιολογιών και όρια αυτεπάγγελτης ενέργειας του Αρείου Πάγου    775   

  Α. Έννοια αιτιολογιών κατ’ άρθρο 578     775

  Β. Όρια αυτεπάγγελτης δικαιοδοτικής ενέργειας του Αρείου Πάγου κατά την εφαρμογή του άρθρου 578     777

ΙΙΙ.  Η εξαιρετική περίπτωση του άρθρου 578    786     

  Α.  Δυσμενές δεδικασμένο λόγω διαφορετικής βαθμίδας δικονομικής αξιολόγησης της αυτοτελούς αίτησης    786

  Β.   Δυσμενές δεδικασμένο επί προδικαστικού ή και κυρίου ζητήματος     789   

IV. Ο κανόνας του άρθρου 578     792

  Α. Το πεδίο εφαρμογής της διάταξης     792

  Β. Νομολογιακή διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής     795

V. Το έννομο συμφέρον     797 

Άρθρο 579  [Συνέπειες της αναίρεσης και επαναφορά των πραγμάτων]     798 

Ι.  Συνέπειες της αναίρεσης της απόφασης    799 

  Α.  Ανατροπή των συνεπειών της αναιρεθείσας απόφασης    800 

  Β.  Ανατροπή καταστάσεων και πράξεων, που απορρέουν από την αναιρεθείσα απόφαση    802   

  Γ. Τύχη λοιπών αποφάσεων    802   

  Δ.  Τύχη των μη κριθέντων λόγων αναίρεσης     804

ΙΙ.  Επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση    810   

  Α.  Επαναφορά και αποζημίωση    810 

    Β.   Προϋποθέσεις της επαναφοράς των πραγμάτων    812   

    1. Εκούσια ή αναγκαστική εκτέλεση    812   

    2. Εκτέλεση της αναιρεθείσας απόφασης;    814   

    3. Αντικείμενο της επαναφοράς    817   

    4. Αίτηση επαναφοράς     819 

    5. Υποχρεωτική προαπόδειξη    820   

    Γ.  Απόφαση επί της αίτησης επαναφοράς     821   

Άρθρο 580  [Διαδικασία μετά την αναίρεση]     822   

Ι.    Διαδικασία μετά την αναίρεση     824 

ΙΙ.    Δεσμευτικότητα αποφάσεων Αρείου Πάγου    830 

ΙΙΙ. Προσβολή των αποφάσεων του Αρείου Πάγου με ένδικα μέσα ή βοηθήματα;     836

  Α. Προσβολή των αποφάσεων του Αρείου Πάγου με το ένδικο μέσον της αναψηλάφησης     836

  Β. Προσβολή των αποφάσεων του Αρείου Πάγου με το ένδικο βοήθημα της τριτανακοπής     843

Άρθρο 581  [Διαδικασία στο δικαστήριο της παραπομπής]    845 

Ι.    Διαδικασία στο δικαστήριο της παραπομπής    846   

ΙΙ.    Έκταση της συζήτησης στο δικαστήριο της παραπομπής    847 

ΙΙΙ. Εφαρμοστέα διαδικασία    851   

Άρθρο 582  [Σημείωση της αναιρετικής απόφασης στο περιθώριο]    854 

Βιβλιογραφικός πίνακας     855 

Αλφαβητικό ευρετήριο     871