Πρόλογος...................................................................................................................................

V

Συντομογραφίες.......................................................................................................................

XIX

Εισαγωγικό σημείωμα...................................................................................................................................

XXV

ΜΕΡΟΣ Α΄

Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ; .....................................................................................................................................................  

1

Εναλλακτικοί τρόποι επίλυσης διαφορών και διαιτησία....................................................................................................................................

1

Η θέση του κοινοτικού δικαίου ως προς τον εναλλακτικό τρόπο επίλυσης διαφορών..................................................................................................................................

11

Η αναθεωρημένη συμφωνία του ΠΟΕ για τις Δημόσιες Συμβάσεις (06/04/2014) .....................................................................................................................................................

14

Η ιδιαιτερότητα των κατασκευαστικών διαφωνιών.................................................................................................................................

16

Η κατασκευαστική διαιτησία....................................................................................................................................

19

Παράγοντες που διαφοροποιούν τις κατασκευαστικές διαφορές....................................................................................................................................

20

Η συντεχνιακή φύση των κατασκευαστικών διαφωνιών.................................................................................................................................

22

Η κατασκευαστική διαιτησία του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου...........................................................................................................................

23

Έλλειψη εμπιστοσύνης στους νομικούς από τον τεχνικό κόσμο.........................................................................................................................................

27

Η διεθνοποίηση των συναλλαγών..............................................................................................................................

29

Μεγάλα κρατικά έργα και έκφραση δυσπιστίας στην εθνική δικαιοσύνη.................................................................................................................................

30

Η κατασκευαστική διαιτησία στην Ευρώπη......................................................................................................................................

31

Οι πρότυπες κατασκευαστικές συμβάσεις..................................................................................................................................

35

Οι πρότυπες συμβάσεις (FIDIC κ.λπ.) και η διαιτησία ως κατεξοχήν τρόπος επίλυσης των διαφορών μεταξύ των μερών.........................................................................................................................................

36

Η επίλυση των διαφορών κατά τις πρότυπες κατασκευαστικές συμβάσεις..................................................................................................................................

39

Η εδραίωση της κατασκευαστικής διαιτησίας στις συναλλαγές – Πλεονεκτή­μα­τα και μειονεκτήματα..........................................................................................................................

44

Πλεονεκτήματα.........................................................................................................................

45

Εξειδίκευση................................................................................................................................

45

Ταχύτητα....................................................................................................................................

46

Μυστικότητα..............................................................................................................................

48

Μειονεκτήματα.........................................................................................................................

49

Κόστος........................................................................................................................................

49

Αναποτελεσματικότητα...........................................................................................................

50

Η κατασκευαστική διαιτησία στο ελληνικό δίκαιο..........................................................................................................................................

51

Τρόπος προσδιορισμού της έννοιας «κατασκευαστική διαιτησία» .....................................................................................................................................................

56

Ως προς το αντικείμενο................................................................................................................................

56

Ως προς την εξειδίκευση των διαιτητών...................................................................................................................................

58

Αναφορικά με τη φύση των διαφορών που επιλύονται με διαιτησία ως τεχνικών ή μη.....................................................................................................................................................

58

Υπαγωγή σε κατασκευαστική διαιτησία ιδιωτικών διαφορών αλλά και δια­φορών διεπόμενων από το δημόσιο δίκαιο..........................................................................................................................................

58

Διαφορές που δεν υπάγονται σε διαιτησία αν και αφορούν σε συμβάσεις κατασκευής.....................................................................................................................................................

59

Το ζήτημα των ακυρωτικής φύσεως διαφορών που αφορούν σε κατα­σκευαστικές συμβάσεις - Ιδίως η διαιτητική επίλυση διαφορών από πρά­ξεις ή παραλείψεις του Ανεξάρτητου Μηχανικού στις συμβάσεις παρα­χώ­ρησης δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

59

Το ζήτημα των φορολογικών διαφορών που προκύπτουν από συμβάσεις κατασκευής έργων.........................................................................................................................................

62

Διάκριση της κατασκευαστικής διαιτησίας από συγγενείς έννοιες........................................................................................................................................

66

Φιλικός διακανονισμός...........................................................................................................................

66

Τεχνική πραγματογνωμοσύνη..............................................................................................................

67

Η τεχνική πραγματογνωμοσύνη του ΤΕΕ...............................................................................................................................................

67

Τα κριτήρια της κατασκευαστικής διαιτησίας στην ελληνική νομοθεσία..................................................................................................................................

70

Το αντικείμενο της κατασκευαστικής διαιτησίας...................................................................................................................................

70

Οι γενικές προβλέψεις................................................................................................................................

71

Αστικός Κώδικας - Σύμβαση έργου..........................................................................................................................................

71

Η σύμβαση κατασκευής έργου..........................................................................................................................................

71

Χρόνος.......................................................................................................................................

72

Αμοιβή........................................................................................................................................

73

Τα δημόσια έργα............................................................................................................................................

77

Η σύνδεση της κατασκευαστικής διαιτησίας με την έννοια της τεχνικής διαφοράς...................................................................................................................................

78

H αμιγώς κατασκευαστική διαιτησία του ΤΕΕ ως διαιτησία τεχνικών δια­φορών........................................................................................................................................

78

Ειδικότερα επί της διαιτησίας του ΤΕΕ - Το ΠΔ 723/1979 και οι οριζόμενες στο νόμο «τεχνικές διαφορές» .....................................................................................................................................................

80

Η έννοια της τεχνικής διαφοράς σύμφωνα με τη νομοθεσία του ΤΕΕ...............................................................................................................................................

85

Η αμφισβήτηση της διαιτησίας του ΤΕΕ σε σχέση με τη διαιτητική ρήτρα..........................................................................................................................................

87

Η έννοια της τεχνικής διαφοράς σε άλλες συμβάσεις κατασκευαστικού αντι­κειμένου.....................................................................................................................................

89

Η επίλυση τεχνικών διαφορών στις συμβάσεις παραχώρησης δημοσίων έργων που κυρώθηκαν με ειδικούς νόμους........................................................................................................................................

89

Η φύση της διαδικασίας επίλυσης τεχνικών διαφορών..................................................................................................................................

90

Οι τεχνικές διαφορές - Έννοια και φύση...........................................................................................................................................

91

Περιπτωσιολογία τεχνικών διαφορών..................................................................................................................................

92

Επιμέρους συμπέρασμα - Ανεπάρκεια της έννοιας της τεχνικής διαφοράς για την οριοθέτηση της κατασκευαστικής διαιτησίας...................................................................................................................................

94

Η κατασκευαστική διαιτησία στα έργα που διέπονται από το ιδιωτικό και το δημόσιο δίκαιο..........................................................................................................................................

94

Η κατασκευαστική διαιτησία στη νομοθεσία δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

99

Η κατασκευαστική διαιτησία σε διαφορές από κατασκευαστική σύμβαση δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

99

Εφαρμογή γενικών διατάξεων για τη διαιτησία που συμμετέχει το Δημόσιο.....................................................................................................................................

100

Ειδικές διατάξεις για τα δημόσια έργα............................................................................................................................................

101

Η διαιτησία στις συμβάσεις δημοσίων έργων κατά τον νέο Ν. 4412/2016.................................................................................................................................

107

Η διαιτησία στο Ν. 2052/1992 για την εκτέλεση δημοσίων έργων με σύστημα αντιπαροχής ή παροχής άλλων ανταλλαγμάτων.........................................................................................................................

109

Ειδικά για τη σύμβαση κατασκευής του μετρό της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης...........................................................................................................................

111

Η πρόβλεψη διαιτητικής επίλυσης διαφορών για ΝΠΙΔ του Δημοσίου...................................................................................................................................

114

Η πρόβλεψη διαιτησίας για τα ΝΠΙΔ του δημοσίου για την εκτέλεση μεγάλων έργων στο Ν. 2229/1994.................................................................................................................................

114

Η διαιτητική ρήτρα σε συμβάσεις του Δημοσίου συγγενείς με τις συμβάσεις κατασκευής δημοσίου έργου..........................................................................................................................................

116

Η κατασκευαστική διαιτησία στις συμβάσεις παραχώρησης δημοσίων έργων στη χώρα μας..............................................................................................................................................

116

Τα χαρακτηριστικά της διαιτητικής επίλυσης των διαφωνιών στις συμ­βά­σεις παραχώρησης δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

118

Η διαιτησία στις Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) .....................................................................................................................................................

119

Η διαιτησία στις αναπτυξιακές συμφωνίες στην Ελλάδα........................................................................................................................................

122

Η διαιτησία στις συμβάσεις παραχώρησης δημόσιας υπηρεσίας..................................................................................................................................

123

Η διαιτησία στις συμβάσεις παραχώρησης δημοσίων έργων και υπηρεσιών κατά τον νέο Ν. 4413/2016.................................................................................................................................

124

Συμπέρασμα μέρους Α’.................................................................................................................................................

127

ΜΕΡΟΣ Β’

ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑ­ΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ...............................................................................................................................

129

Η δικονομική ευελιξία της κατασκευαστικής διαιτησίας: ελευθερία επιλογής μεταξύ συστημάτων κανόνων και αποκλίνουσα εφαρμογή τους ανά forum..........................................................................................................................................

129

Ελευθερία επιλογής προσώπων: η ανάγκη εξειδίκευσης του διαιτητή στην κατασκευαστική διαιτησία και το όριο της σύγκρουσης συμφερόντων...........................................................................................................................

134

Η υποχρέωση ανεξαρτησίας και αμεροληψίας των διαιτητών...................................................................................................................................

136

Η έγκαιρη επίλυση των διαφορών ως αναγκαιότητα της κατασκευαστικής σύμβασης...................................................................................................................................

150

Ο μεγάλος αριθμός των διαφωνιών από κατασκευαστικές συμβάσεις  και η δικονομική τους αντιμετώπιση.............................................................................................................................

151

Η δυνατότητα συμβιβασμού κατά την εξέλιξη της διαιτητικής δίκης...........................................................................................................................................

152

Τα επιμέρους συστήματα δικονομικών κανόνων στην κατασκευαστική διαιτησία....................................................................................................................................

153

Η κατασκευαστική διαιτησία ως υποκατηγορία της διεθνούς εμπορικής διαιτησίας...................................................................................................................................

154

Κριτήρια του διεθνούς χαρακτήρα της διαιτησίας...................................................................................................................................

155

Βασικές συνέπειες του διεθνούς χαρακτήρα της διαιτησίας...................................................................................................................................

158

Τεκμαιρόμενη παραίτηση από την προβολή αντιρρήσεων.............................................................................................................................

159

Εξουσία διαιτητικού δικαστηρίου προς λήψη ασφαλιστικών μέτρων.......................................................................................................................................

159

Ευέλικτος καθορισμός των διαδικαστικών κανόνων.....................................................................................................................................

160

Δυνατότητα τροποποίησης / συμπλήρωσης αγωγικού αιτήματος...................................................................................................................................

160

Δυνατότητα συμβιβασμού............................................................................................................................

161

Εκτελεστότητα της διαιτητικής απόφασης..................................................................................................................................

161

Μη εφαρμογή ανώτατου ορίου διαιτητικών αμοιβών.....................................................................................................................................

161

Ειδικότερα ως προς τη δυνατότητα μεταβολής του αιτήματος στο πλαίσιο της διεθνούς εμπορικής διαιτησίας...................................................................................................................................

162

Νομολογιακή προσέγγιση................................................................................................................................

165

Η διαιτητική διαδικασία του ΙCC και οι ιδιαιτερότητες στην περίπτωση της κατασκευαστικής διαιτησίας...................................................................................................................................

167

Οδηγίες του ICC ειδικά για την διεξαγωγή κατασκευαστικής διαιτησίας...................................................................................................................................

174

Η κατασκευαστική διαιτησία ICC στην ελληνική πρακτική: αμιγής και ad hoc..............................................................................................................................................

179

Παράδειγμα αμιγούς διαιτησίας ICC επί κατασκευαστικών διαφορών..................................................................................................................................

180

Η ad hoc διαιτησία ICC σε διαφορές από συμβάσεις με κατασκευαστικό αντικείμενο στην Ελλάδα........................................................................................................................................

182

Η διαιτητική ρήτρα στη σύμβαση παραχώρησης του έργου της Αττικής Οδού και η πρόβλεψη για μόνιμο διαιτητικό δικαστήριο.................................................................................................................................

188

Η διαιτητική ρήτρα στις νεότερες συμβάσεις παραχώρησης που κυρώ­θηκαν με νόμο............................................................................................................................................

193

Παρατηρήσεις ως προς τις ad hoc διαιτησίες στις συμβάσεις παραχώρησης...........................................................................................................................

195

Η κατασκευαστική διαιτησία στην Ελλάδα σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΠολΔ........................................................................................................................................

198

Η συμφωνία περί διαιτησίας...................................................................................................................................

199

Η αρχή της ελαστικότητας της διαιτητικής διαδικασίας................................................................................................................................

202

Οι αρχές της ισότητας και της εκατέρωθεν ακρόασης των διαδίκων.....................................................................................................................................

204

Η ακύρωση της διαιτητικής απόφασης..................................................................................................................................

205

Η κατασκευαστική διαιτησία του άρθ. 25Α Ν. 3614/2007.................................................................................................................................

209

Η εξέλιξη της διάταξης: εισαγωγή και διαδοχικές τροποποιήσεις...........................................................................................................................

211

Η πρώτη τροποποίηση δια του Ν. 4177/2013.................................................................................................................................

216

Η δεύτερη τροποποίηση δια του Ν. 4264/2014.................................................................................................................................

220

Πεδίο εφαρμογής του άρθ. 25Α Ν. 3614/2007.................................................................................................................................

226

Δια νόμου τροποποίηση του συμβατικά ορισμένου τρόπου επίλυσης διαφορών - Επιλογή της διαδικασίας διαιτησίας...................................................................................................................................

236

Η προσφυγή στη διαιτησία του άρθρου 25Α Ν. 3614/2007 ειδικότερα..................................................................................................................................

237

Προδικασία – Υποβολή ένστασης....................................................................................................................................

238

Προθεσμία και περιεχόμενο της προσφυγής στη διαιτησία....................................................................................................................................

238

Συγκρότηση του διαιτητικού δικαστηρίου...............................................................................................................................

239

Διεξαγωγή της διαιτητικής διαδικασίας................................................................................................................................

239

Ο σκοπός της διάταξης του άρθρου 25Α του Ν. 3614/2007 και το ζήτημα της προδικασίας...............................................................................................................................

242

Η τήρηση της ενδικοφανούς προδικασίας υπό το καθεστώς της νομοθεσίας περί δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

246

Η προβληματική μεταφορά της ενδικοφανούς διαδικασίας από τη νομο­θεσία δημοσίων έργων στο χώρο της διαιτησίας...................................................................................................................................

251

Συνέπειες της μεταφοράς από την δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων στο νέο δικαιοδοτικό χώρο της διαιτησίας...................................................................................................................................

257

Διαχρονικό δικονομικό δίκαιο και προηγούμενα τροποποίησης της δικαιο­δοσίας στην ελληνική έννομη τάξη.............................................................................................................................................

260

Η αντίθεση της ενδικοφάνειας της νομοθεσίας δημοσίων έργων στις αρχές της διαιτητικής διαδικασίας και η δυνατότητα μεταβολής του αιτήματος στη διαιτητική δίκη.............................................................................................................................................

265

Η αποσύνδεση της διαιτητικής επίλυσης διαφορών από την ενδικοφανή διοικητική και ένδικη διαδικασία στη νομοθεσία δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

269

Το προηγούμενο του μετρό της Αθήνας: διαιτητική διαδικασία επίλυσης διαφορών χωρίς δέσμευση από την προδικασία................................................................................................................................

271

Ανακεφαλαίωση - Διαπιστώσεις ως προς την διαιτητική διαδικασία του άρθρου 25Α Ν. 3614/2007: στο μεταίχμιο μεταξύ διαιτησίας και δικαστικής επίλυσης δια­φο­ρών βάσει της νομοθεσίας δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

274

Η νομολογία των διαιτητικών δικαστηρίων επί δικονομικών ζητημάτων στην κατασκευαστική διαιτησία....................................................................................................................................

277

Ο χαρακτήρας της διαιτησίας ως διεθνούς και η εφαρμογή του Ν. 2735/1999.................................................................................................................................

278

Ομαδοποίηση και συνεκδίκαση των διαφωνιών.................................................................................................................................

280

Ζητήματα παραδεκτού...............................................................................................................................

283

Το έννομο συμφέρον σε σχέση με το είδος της προσβαλλόμενης πράξης........................................................................................................................................

284

Το έννομο συμφέρον σε σχέση με την έννομη σχέση της οποίας ζητείται η προστασία.....................................................................................................................................................

292

Ζητήματα ενεργητικής νομιμοποίησης..........................................................................................................................

299

Τήρηση προδικασίας...............................................................................................................................

299

Η αοριστία στην διαιτητική διαδικασία όπως κρίθηκε από τα διαιτητικά δικαστήρια.................................................................................................................................

312

Επαναφορά στη διαιτησία αιτημάτων που απορρίφθηκαν ως αόριστα......................................................................................................................................

320

Εκκρεμοδικία.............................................................................................................................

326

Αυτεπάγγελτη λήψη υπόψη του δεδικασμένου...........................................................................................................................

330

Στοιχεία ανακριτικού συστήματος στη διαιτητική διαδικασία..................................................................................................................................

331

Εξέταση μαρτύρων αυτοπροσώπως και κατ’ αντιπαράσταση.........................................................................................................................

332

Επιρροές από τη νομοθεσία δημοσίων έργων σε επιμέρους ζητήματα....................................................................................................................................

332

Πραγματογνωμοσύνη..............................................................................................................

333

Συμπέρασμα μέρους Β’.................................................................................................................................................

333

ΜΕΡΟΣ Γ’

TΟ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ....................................................................................................................................

337

Το Σύνταγμα...................................................................................................................................

342

Ζητήματα συνταγματικότητας που κρίθηκαν από τα διαιτητικά δικαστήρια ρητά ή σιωπηρά.....................................................................................................................................

344

Η εφαρμογή των γενικών αρχών της ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων του κοινοτικού δικαίου κατά το στάδιο της εκτέλεσης αυτών - Το ιδιαίτερα και­νο­τόμο καθεστώς των νέων οδηγιών 2014/24 και 2014/23 ως προς την εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων.....................................................................................................................................................

348

Ειδικότερα ως προς τις εφαρμοστέες γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.......................................................................................................................................

352

Ως προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης..............................................................................................................................

352

Ως προς την αρχή της διαφάνειας.................................................................................................................................

353

Ως προς την αρχή της αναλογικότητας.........................................................................................................................

355

Ως προς την αρχή της ασφάλειας δικαίου.......................................................................................................................................

356

Ως προς την αρχή της προβλεψιμότητας.....................................................................................................................

357

Ως προς την αρχή της αμεροληψίας.............................................................................................................................

358

Η ελληνική νομολογία ως προς το ζήτημα της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου της ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων κατά το στάδιο της εκτέλεσής τους.............................................................................................................................................

359

Ως προς τις κατ’ ιδίαν  διατάξεις των οδηγιών 2014/24 και 2014/23.....................................................................................................................................

361

Η παράλειψη εφαρμογής των κανόνων του κοινοτικού δικαίου από τα διαιτητικά δικαστήρια στην πράξη..........................................................................................................................................

363

Το ζήτημα της αυτεπάγγελτης εξέτασης της συνταγματικότητας και της συμφωνίας με το κοινοτικό δίκαιο από τα διαιτητικά δικαστήρια.................................................................................................................................

364

Οι διατάξεις του ΑΚ................................................................................................................................................

367

Οι «Γενικές Αρχές» και οι γενικές ρήτρες του ΑΚ................................................................................................................................................

368

Οι διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού του ΑΚ................................................................................................................................................

368

Το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβάσεις δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

369

Οι ουσιαστικές ρυθμίσεις FIDIC που ενσωματώνονται σε συμβατικά τεύχη και κείμενα συμβάσεων................................................................................................................................

370

Το ειδικό καθεστώς των συμβάσεων που κυρώνονται με ειδικούς νόμους και αφορούν σε κατασκευαστικό αντικείμενο................................................................................................................................

371

Ειδικά οι συμβάσεις παραχώρησης δημοσίων έργων μετά το 1990 - Η κύ­ρω­ση με νόμο και οι εφαρμοστέες ειδικές διατάξεις αυτών.........................................................................................................................................

371

Η σύμβαση παραχώρησης του αεροδρομίου των Σπάτων.......................................................................................................................................

372

Η σύμβαση παραχώρησης για τη ζεύξη Ρίου - Αντιρρίου...................................................................................................................................

375

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για το μετρό Θεσσαλονίκης...........................................................................................................................

375

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για την Αττική Οδό.............................................................................................................................................

376

Αντικείμενο των κατασκευαστικών διαιτησιών του Ν. 2445/1996 για την Αττική Οδό.............................................................................................................................................

379

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για την Υποθαλάσσια Σήραγγα Θεσσαλονίκης...........................................................................................................................

383

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για τον Αυτοκινητόδρομο Κόρινθος-Τρίπολη-Καλαμάτα και Κλάδος Λεύκτρο-Σπάρτη.......................................................................................................................................

390

Οι βασικές διαφορές σε σχέση με τον αυτοκινητόδρομο και οι εκδοθείσες διαιτητικές αποφάσεις.................................................................................................................................

390

Η συμφωνία τροποποίησης της σύμβασης παραχώρησης για τον αυτο­κι­νητόδρομο Κόρινθος-Τρίπολη-Καλαμάτα (Μορέας) .....................................................................................................................................................

397

Το ιδιαίτερο ζήτημα των τεσσάρων αυτοκινητοδρόμων και της παραίτησης από οικονομικές διεκδικήσεις το 2013 μέσω της συμφωνίας επανεκκίνησης των έργων αυτών.........................................................................................................................................

398

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για τον Αυτοκινητόδρομο Ε- 65................................................................................................................................................

399

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για τον Αυτοκινητόδρομο Ιόνια Οδός...........................................................................................................................................

399

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για τον Αυτοκινητόδρομο Μαλιακός-Κλειδί (Αιγαίου) .....................................................................................................................................................

400

Η σύμβαση παραχώρησης δημοσίου έργου για τον Αυτοκινητόδρομο Κό­ριν­θος-Πάτρα.........................................................................................................................................

403

Η συμφωνία τροποποίησης των συμβάσεων αυτών με το Ν. 4219/2013 (ΦΕΚ Α’ 269/11.12.2013) «Κύρωση των Συμφωνιών Τροποποίησης των συμ­βάσεων παραχώρησης των μεγάλων οδικών έργων και ρύθμιση συναφών θεμάτων» .....................................................................................................................................................

405

Αποτίμηση της νομολογίας των διαιτητικών δικαστηρίων επί διαφορών από συμβάσεις παραχώρησης...........................................................................................................................

405

Η ερμηνεία της νομοθεσίας των δημοσίων έργων από τα διαιτητικά δικα­στήρια - Νομολογία διαιτητικών δικαστηρίων..............................................................................................................................

406

Συμβατικά τεύχη και όροι - Εκτέλεση του έργου..........................................................................................................................................

407

Ισχύς της διακήρυξης................................................................................................................................

407

Ισχύς του τεύχους διευκρινίσεων...........................................................................................................................

408

Όροι σύναψης συμπληρωματικής σύμβασης...................................................................................................................................

409

Προθεσμίες εκτέλεσης του έργου και παράταση προθεσμιών - Εντολή επι­τά­χυνσης........................................................................................................................................

412

Παράταση προθεσμιών χωρίς αίτημα του αναδόχου...................................................................................................................................

412

Παράταση προθεσμιών με ή χωρίς αναθεώρηση.............................................................................................................................

414

Εντολή επιτάχυνσης...............................................................................................................................

414

Διακοπή εργασιών....................................................................................................................................

415

Πρόβλεψη περί ασφάλισης του έργου - Έννοια ασφαλιστικών κινδύνων....................................................................................................................................

417

Πιστοποιήσεις πληρωμής  (λογαριασμοί) - Σύνταξη, έγκριση δαπανών και περι­κοπές..........................................................................................................................................

419

Υπολογισμός δεδουλευμένων τόκων του αναπόσβεστου μέρους της προ­καταβολής..................................................................................................................................

420

Πληρωμή απολογιστικών εργασιών - Υπολογισμός δαπάνης και αναθεώ­ρησης..........................................................................................................................................

421

Αναθεώρηση - Χρόνος υπολογισμού.............................................................................................................................

424

Τόκοι υπερημερίας..............................................................................................................................

426

Κρατήσεις υπέρ τρίτων.........................................................................................................................................

427

Ανακεφαλαιωτικοί Πίνακες Εργασιών (ΑΠΕ) και Πρωτόκολλα Κανονισμού Τιμών Μονάδος Νέων Εργασιών (ΠΚΤΜΝΕ) - Επιπλέον και επί έλαττον εργασίες.....................................................................................................................................

428

Προϋποθέσεις σύνταξης/έγκρισης και περιεχόμενο ΑΠΕ - Ένταξη συμπλη­ρω­­ματικών εργασιών....................................................................................................................................

428

Κανόνες που διέπουν τη σύνταξη τιμών μονάδος νέων εργασιών....................................................................................................................................

431

Προσαύξηση των τιμών μονάδος νέων εργασιών λόγω απρόβλεπτων συνθηκών κατά την εκτέλεση του έργου..........................................................................................................................................

433

Πρόσθετες εργασίες.....................................................................................................................................

435

Πρόσθετες εργασίες λόγω ανακριβών στοιχείων που χορηγήθηκαν στους διαγωνιζομένους από την αναθέτουσα αρχή............................................................................................................................................

435

Τροποποίηση κατασκευαστικού αντικειμένου δίχως ευθύνη του αναδόχου...................................................................................................................................

437

Εργασίες επί έλαττον.......................................................................................................................................

437

Υπερημερία του Κυρίου του Έργου.........................................................................................................................................

439

Έννοια της υπερημερίας και προϋποθέσεις για την περιέλευση του Κυρίου του Έργου σε υπερημερία...............................................................................................................................

439

Δικαίωμα αποζημίωσης του αναδόχου για θετικές ζημίες κατόπιν υποβολής έγγραφης όχλησης......................................................................................................................................

441

Υπολογισμός αποζημίωσης του αναδόχου - Υποχρέωση αναδόχου για περιο­­ρισμό των ζημιών του..............................................................................................................................................

442

Απρόβλεπτη μεταβολή συνθηκών ως προς την εκτέλεση του έργου - Εφαρ­μογή της αρχής της καλής πίστης.........................................................................................................................................

443

Εισαγωγή - Προϋποθέσεις εφαρμογής των γενικών ρητρών ΑΚ 200, 288..............................................................................................................................................

443

Περιπτώσεις απρόβλεπτης μεταβολής συνθηκών..................................................................................................................................

445

Αδικαιολόγητος πλουτισμός................................................................................................................................

447

Αποτίμηση σε σχέση με τη νομολογία των τακτικών δικαστηρίων επί διαφορών που διέπονται από τη νομοθεσία δημοσίων έργων.........................................................................................................................................

448

Νομολογία διαιτητικών δικαστηρίων επί λοιπών κατασκευαστικών δια­φορών........................................................................................................................................

450

Τροποποίηση αντικειμένου και πληρωμή εργασιών....................................................................................................................................

451

Ευθύνη / Υπερημερία του ΚτΕ βάσει των διατάξεων του ΑΚ................................................................................................................................................

452

Εφαρμογή της αρχής της καλής πίστης.........................................................................................................................................

455

Συμπέρασμα μέρους Γ’..................................................................................................................................................

457

ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ...........................................................................................

459

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.........................................................................................................................

463

Βιβλία..........................................................................................................................................

463

Ελληνικά.....................................................................................................................................

463

Ξενόγλωσσα..............................................................................................................................

469

Άρθρα - Γνωμοδοτήσεις.........................................................................................................................

471

Ελληνικά.....................................................................................................................................

471

Ξενόγλωσσα..............................................................................................................................

475

Ηλεκτρονικές - διαδικτυακές πηγές..........................................................................................................................................

477

Ελληνικές....................................................................................................................................

477

Ξενόγλωσσες.............................................................................................................................

478

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ.............................................................................................................................

481

Εθνική νομολογία..................................................................................................................................

481

ΑΕΔ.............................................................................................................................................

481

Νομολογία πολιτικών δικαστηρίων..............................................................................................................................

481

Αρείου Πάγου.........................................................................................................................................

481

Ολομέλειας................................................................................................................................

481

Τμημάτων...................................................................................................................................

482

Εφετείων....................................................................................................................................

485

Πρωτοδικείων...........................................................................................................................

486

Ειρηνοδικείων...........................................................................................................................

487

Νομολογία διοικητικών δικαστηρίων..............................................................................................................................

487

Συμβουλίου της Επικρατείας................................................................................................................................

487

Ολομέλειας................................................................................................................................

487

Τμημάτων...................................................................................................................................

488

Επιτροπής Αναστολών................................................................................................................................

492

Διοικητικών Εφετείων....................................................................................................................................

492

Νομικό Συμβούλιο του Κράτους......................................................................................................................................

492

Κοινοτική νομολογία..................................................................................................................................

493

Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ πρώην ΔΕΚ) .....................................................................................................................................................

493

Γενικού Δικαστηρίου Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΓΔΕΕ πρώην ΠΕΚ) .....................................................................................................................................................

496

Νομολογία αλλοδαπών δικαστηρίων..............................................................................................................................

496

Γαλλία.........................................................................................................................................

496

Συμβουλίου της Επικρατείας (Conseil d’Etat) .....................................................................................................................................................

496

Αρείου Πάγου (Cour de cassation) .....................................................................................................................................................

496

Εφετείων (Cours d’appel) .....................................................................................................................................................

496

Γερμανία....................................................................................................................................

497

Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου της Γερμανίας...................................................................................................................................

497

Διαιτητικές αποφάσεις.................................................................................................................................

497

Αποφάσεις διαιτητικής διαδικασίας ICC..............................................................................................................................................

497

Αποφάσεις διαιτητικής διαδικασίας ad hoc ICC..............................................................................................................................................

497

Διαιτητικές αποφάσεις κατατεθειμένες στο βιβλίο διαιτησιών του Πρωτο­δικείου Αθηνών......................................................................................................................................

499

Πορίσματα Επιτροπών Επίλυσης Τεχνικών Διαφορών..................................................................................................................................

500